रूपं स्त्रीपुंसयोर्वापि प्रारब्धं यद्व्रते किल
स्त्री किंवा पुरुष यांचं जे रूप व्रताच्या सुरुवातीला ठरवलं होतं—
द्विभुजं पङ्कजारूढं सौम्यप्रहसिताननम्
—दोन हात असलेलं, कमळावर बसलेलं, सौम्य आणि हसतमुख असं—
तन्मासे च पुनः प्राप्ते ब्राह्मणो विधिना गृहे 4.110.
तो महिना पुन्हा आल्यावर, ब्राह्मणाने आपल्या घरी नियमाप्रमाणे—
गंधचंदनपुष्पैश्च चर्चयेत्कुंकुमादिना
सुगंधी चंदन, फुलं, कुंकू वगैरे लावावं—
धूपदीपाक्षतैर्वस्त्रै रत्नैरप्युपहारकैः
धूप, दिवे, अक्षता, वस्त्र, रत्नं आणि इतर अर्पणांनी—
उपसन्नस्य दीनस्य प्रायश्चित्तकृताञ्जलेः
समोर आलेल्या, दुःखी, प्रायश्चित्तासाठी हात जोडलेल्या व्यक्तीसाठी—
परत्र भयभीतस्य भग्नखण्डव्रतस्य च
पुढच्या जन्मी घाबरलेल्या किंवा ज्याचं व्रत तुटलं आहे अशासाठी—
तपश्छिद्रं व्रतच्छिद्रं यच्छिद्रं भग्नके व्रते स्वाहा
तपश्चर्येतली चूक, व्रतातली चूक, तुटलेल्या व्रतातली चूक—स्वाहा.
(अमुकदेवाय नमः विदिक्षु चोपर्य्यधस्ताद्दिक्पालेभ्यो नमोनमः
(अमुक देवतेस वंदन; सर्व दिशांच्या, वरखाली दिशांच्या रक्षणकर्त्यांना पुन्हा पुन्हा नमस्कार.)
इदमर्घ्यमिदं पाद्यं नैवेद्यं ते नमोनमः
हे अर्घ्य, हे पाद्य, हे तुझ्यासाठी नैवेद्य; तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
वक्षःकुक्षिदृष्टिपृष्ठबाह्वंसांकशिरोरुहान्
छाती, पोट, डोळे, पाठ, हात, खांदे आणि डोक्याचे केस—
पूजितस्त्वं यथाशक्त्या नमस्तेऽस्तु सुरोत्तम
माझ्या शक्तीनुसार तुझी पूजा केली आहे; देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या तुला नमस्कार.
एवं क्षमापयित्वा तु देवरूपं विधानतः 4.110.
अशा प्रकारे क्षमा मागून, देवाचं रूप विधीप्रमाणे पूजावं.
स्थित्वा पूर्वमुखो विप्रो गृह्णीयाद्दर्भपाणिना मंत्रेणानेन कौंतेय सोपवासः प्रयत्नतः
पूर्वेकडे तोंड करून, ब्राह्मणाने हातात दुर्वा घेऊन, या मंत्राने, उपवास करून आणि काळजीपूर्वक अर्पण घ्यावं.
इदं व्रतं मया खंडं कृतमासीत्पुरा द्विज
हे द्विजा, हे व्रत मी पूर्वी कधीतरी मोडलं होतं.
ब्राह्मणोऽपि प्रतीच्छेत्तु मंत्रेणानेन तद्व्रतम् संपूर्णस्य प्रसादेन भव पूर्णमनोरथः
ब्राह्मणाने हे व्रत या मंत्राने स्वीकारावं; ते पूर्ण झाल्यामुळे तुझ्या सर्व इच्छा पूर्ण होवोत.
ब्राह्मणा यत्प्रभाषंते ह्यनुमोदंति देवताः
ब्राह्मण जे सांगतात, देवता ते मान्य करतात.
जलधिः क्षारतां नीतः पावकः सर्वभक्षताम्
समुद्राला खारट केलं गेलं; अग्नीला सर्व काही भक्षण करण्याचं सामर्थ्य दिलं गेलं.
ब्राह्मणानां तु वचनाद्ब्रह्महत्या प्रणश्यति
ब्राह्मणांच्या वचनाने ब्रह्महत्या या पापाचा नाश होतो.
व्यासवाल्मीकिवचनाद्ब्राह्मणवचनाच्च गर्गगौतम पराशरधौम्यांगिरसवाष्ठिनारदादिमुनिवचनात्संपूर्णं भवतु ते व्रतम्
व्यास, वाल्मीकि आणि ब्राह्मणांचे तसेच गर्ग, गौतम, पराशर, धौम्य, अङ्गिरस, वाष्टि, नारद व इतर ऋषींच्या वचनाने तुझे व्रत पूर्ण होवो.
एवंविधविधानेन गृहीत्वा ब्राह्मणो व्रजेत् ततः पंच महायज्ञान्निर्वपेद्भोजनादि च
अशा प्रकारे विधीपूर्वक कर्म करून ब्राह्मणाने निघावे. त्यानंतर त्याने पाच महायज्ञ व भोजनादी दान द्यावे.
एवं यः कुरुते भक्त्या व्रतमेतत्सकृत्तथा २९ खंडं संपूर्णतां याति प्रसन्ने व्रतदैवते 4.110.
जो कोणी हे व्रत भक्तीने एकदाही करतो, आणि व्रताचे दैवत प्रसन्न झाले, तर तो संपूर्ण विभाग पूर्णत्वास पोहोचतो.
भोगी भव्यो लसत्कीर्तिः स्व संपूर्णमनोरथः
तो सुखभोगी, मंगलमय, कीर्तिवंत होतो आणि त्याच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
यथेष्टचेष्टाचारी च ब्रह्मविष्ण्विन्द्रपूजितः
तो आपल्या इच्छेनुसार वागतो आणि ब्रह्मा, विष्णु, इंद्र यांच्या पूजेचा पात्र होतो.
प्रायश्चित्तमिदं प्रोक्तं पुरा गर्गेण मे प्रभो
हे प्रायश्चित्त पूर्वी गर्ग ऋषींनी मला सांगितले होते, प्रभो.
एवं त्वमपि कौंतेय चर संपूर्णकं व्रतम्
कौंतिया, तूही असेच संपूर्ण व्रत आचरण कर.
भग्नानि यानि मदमोहवशाद्गृहीत्वा जन्मान्तरेष्वपि नरेण समत्सरेण
मद व मोहामुळे जी व्रते भंगली आहेत, ती मनुष्याने जन्मोन्मुखी घेतली असली तरी, त्या वर्षभरात पूर्ण कराव्यात.
इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादे संपूर्णव्रतवर्णनं नाम दशोत्तर शततमोऽध्यायः
श्रीभविष्य महापुराणाच्या उत्तर पर्वात, श्रीकृष्ण व युधिष्ठिर यांच्या संवादात 'संपूर्ण व्रताचे वर्णन' नावाचा एकशे दहावा अध्याय संपला.
कामदानवेश्याव्रतवर्णनम् पण्यस्त्रीणां समाचारं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
कामदायिनी वेश्या व्रताचे वर्णन मला विक्रीसाठी असणाऱ्या स्त्रियांचे आचरण खरेखुरे ऐकायचे आहे.
का ह्यासां देवता कृष्ण किं व्रतं किमुपोषितम्
कृष्णा, त्यांची दैवत कोण आहे? त्या कोणते व्रत करतात आणि कोणता उपवास पाळतात?