नृणां स्त्रीणां च सर्वेषां नान्यच्छोकस्य कारणम्
सर्व पुरुष आणि स्त्रियांसाठी दुःखाचे दुसरे कोणतेही कारण नाही.
अपुत्रता महादुःखमतिदुःखं कुपुत्रता
अपत्य नसणे हे मोठे दुःख, पण वाईट मुलगा असणे हे त्याहूनही मोठे दुःख आहे.
धन्यास्ते ये सुतं प्राप्ताः सर्वदुःखविवर्जितम् । । शक्तं प्रशांतं बलिनं परां निर्वृतिमागतम्
जे लोक सर्व दुःखांपासून मुक्त, समर्थ, शांत, बलवान आणि परम समाधान पावलेला मुलगा मिळवतात, ते खरेच धन्य आहेत.
स्वकर्माभिरतं नित्यं देवद्विजपरायणम्
जो नेहमी आपल्या कर्तव्यांत रमतो, देव आणि द्विज यांच्याशी निष्ठा ठेवतो.
विनिर्जितारिसर्वस्वं मनोहृदयनन्दनम्
शत्रूंच्या सर्व संपत्तीवर विजय मिळवून, ते मन आणि हृदयाला आनंद देतं.
मित्रस्वजनसन्मानलब्धं निर्वाणमुत्तमम्
मित्र आणि आप्तजनांच्या सन्मानाने मिळणारं, तेच श्रेष्ठ मुक्ती आहे.
सोऽहमेवंविधं श्रोतुं कर्मेच्छामि महामते
हे महाज्ञानी, अशी कृती मी ऐकायला आणि करायला इच्छितो.
दुःखं प्रयात्युपशमं तनयान्नेह केनचित्
इथे फक्त संततीमुळेच दुःख शांत होतं; दुसऱ्या कोणत्याही मार्गाने नाही.
अत्रापि श्रूयतां वृत्तं यत्पूर्वमभवन्मुने 4.106.
मुनिवर, आता पूर्वी जे घडलं ते कथानकही ऐका.
कृतवीर्यो महीपालो हैहयो नाम वै पुरा
पूर्वी हैहय कुळातील कृतवीर्य नावाचा राजा होता.
पत्नी सहस्रप्रवरा महिषी शीलमण्डना
त्याची मुख्य राणी सहस्रप्रवा होती, जी सद्गुणांनी सजलेली होती.
गुणवत्पुत्रलाभाय कृतासनपरिग्रहम्
सद्गुणी पुत्र मिळावा म्हणून तिने योग्य आसन व व्रत स्वीकारलं.
कथयामास परमं नाम्नानन्तव्रतं महत् तस्याः सुपुत्रलाभाय राजपुत्र्यास्तपस्विनी
राजकन्या, तपस्विनी होऊन, उत्तम पुत्रासाठी अनंतव्रत नावाचं मोठं व्रत केलं.
स तं समाराध्य विभुं समाप्नोति जनार्दनात्
त्या परमेश्वराची भक्ती केल्यावर, जनार्दनाकडून सर्व मनोकामना पूर्ण होतात.
तस्मिन्संप्राश्य गोमूत्रं स्नातो नियतमानसः वामपादमनंतस्य पूजयेद्वरवर्णिनि
गायीचं मूत्र प्राशन करून, स्नान करून, मन एकाग्र करून, हे सुंदरवर्णिनी, अनंताच्या डाव्या पायाची पूजा करावी.
अनंतः सर्वकामानामनंतं भगवान्फलम्
अनंत म्हणजे सर्व इच्छांचा पूर्णफल देणारा भगवान आहे.
अनंतपुण्योपचयमनन्तं तु महाव्रतम्
अनंत म्हणजे अनंत पुण्यसंचय, आणि हे व्रतही अनंत आहे.
इत्युच्चार्याभिपूज्यैनं यथावद्विधिना नरः 4.106.
हे उच्चारून, विधिप्रमाणे त्याची योग्य पूजा करावी.
विप्राय दक्षिणां दद्यादनंतः प्रीयतामिति
मग, 'अनंत प्रसन्न होवो' असं म्हणून, ब्राह्मणाला दक्षिणा द्यावी.
ततश्च पौषे पुष्यर्क्षे तथैव भगवत्कटिम्
नंतर पौष महिन्यात, पुष्य नक्षत्रात, भगवंताच्या कटीची तशीच पूजा करावी.
अनंतः सर्वकामाना मिति चोच्चारयेत्पुनः
पुन्हा, 'अनंत सर्व इच्छांचा पूर्णकर्ता आहे' असं म्हणावं.
माघे मघासु तद्वच्च बाहुं देवस्य पूजयेत्
माघ महिन्यात, मग नक्षत्रात, देवाच्या बाहूची तशीच पूजा करावी.
चतुर्ष्वेतेषु गोमूत्रं प्राशयेन्नृपनंदिनि
राजांची आनंदी, या चार प्रसंगी गायीचे मूत्र द्यावे.
देवस्य दक्षिणं स्कन्धं चैत्रे चित्रासु पूजयेत् विप्रे प्रवाचके दद्याद्यवान्मासचतुष्टयम्
चैत्र महिन्यात चित्रा नक्षत्रात देवाच्या उजव्या खांद्याची पूजा करावी. विद्वान ब्राह्मणाला चार महिने ज्वारी द्यावी.
वैशाखे च विशाखासु बाहुं सम्पूज्य दक्षिणम्
वैशाख महिन्यात विशाखा नक्षत्रात उजवा हात भक्तीने पूजावा.
ज्येष्ठासु कटिपूजां च ज्येष्ठमासि शुभव्रते
ज्येष्ठ महिन्यात शुभ ज्येष्ठा नक्षत्रात कमरेची पूजा करावी.
पादद्वयं तु श्रवणे श्रावणे मासि पूजयेत्
श्रावण महिन्यात श्रवण नक्षत्रात दोन्ही पायांची पूजा करावी.
श्रावणादिषु मासेषु प्राशनं दानमेव च 4.106.
श्रावणपासून सुरू होणाऱ्या महिन्यांत दान आणि प्राशन हे दोन्ही करावे.
गुह्यं प्रोष्ठपदायोगे मासि भाद्रपदेऽर्चयेत्
भाद्रपद महिन्यात प्रोष्टपदा नक्षत्रात गुप्त भागाची पूजा करावी.
कुर्यात्समाहितमनाः स्नानं प्राशनमर्चनम्
एकाग्र मनाने स्नान, प्राशन आणि पूजा करावी.