कदाचिदर्धरात्रे तु सुप्ता भर्त्रा सहैव सा
एकदा मध्यरात्री, ती आपल्या पतीसोबत झोपली होती.
तेन दोषेण सा बाला अजायोनौ ह्यजायत
त्या दोषामुळे, ती तरुणी शेळीच्या पोटी जन्माला आली.
पूर्वाभ्यासेन तेनैव गृहीतं कृत्तिकाव्रतम् 4.103.
पूर्वीच्या सवयीमुळे, तिने कृत्तिका व्रत पुन्हा घेतले.
परक्षेत्रेण गच्छंती अजा सस्यावमर्द्दनी
दुसऱ्या शेतात जाताना, ती शेळी पिके नष्ट करणारी ठरली.
दृष्टात्रिणा महाभागा पूर्वजातिस्मरेण सा
ती महाभाग्यवती अत्रीला दिसली, कारण तिला आपल्या पूर्वजन्माची आठवण होती.
मोक्षिता बदरीबद्धा चरंती कृत्तिकाव्रतम्
बदरी येथे बंधनातून मुक्त झाल्यावर, ती कृतिका व्रत पाळत भटकू लागली.
संप्राप्य बदरीपत्रं पीत्वा पुष्करिणी पयः तस्यै योगं ततो दत्त्वा जगामात्रिस्तपोवनम्
बदरीचे पान मिळवून, पुष्करिणीचे पाणी पिऊन, अत्रीने तिला योग दिला आणि मग तो तपोवनात गेला.
सापि योगेश्वरी भूत्वा निंदित्वा जन्म चात्मनः ऋषेर्बभूव दुहिता ह्यहल्यागर्भसुन्दरी
ती योगेश्वरी झाली, आपल्या जन्माचा निषेध केला आणि अहल्या यांच्या गर्भातून सुंदर ऋषीची कन्या झाली.
योगलक्ष्मीति नाम्ना सा कन्या गुणगणैर्युता तपोधनाय दांताय नित्यं सहचरी बभौ
योगलक्ष्मी नावाची ती कन्या, अनेक गुणांनी युक्त होती, नेहमीच संयमी आणि तपस्वीच्या सोबतीने तेजस्वी दिसत होती.
ब्राह्मलक्ष्म्या दीप्यमाना साक्षाद्वेदस्मृतिर्यथा
ब्रह्मलक्ष्मीच्या तेजाने उजळलेली ती, जणू वेद आणि स्मृती यांचा साक्षात स्वरूप होती.
गौरी राज्ञी तथा लक्ष्मीर्गायत्री चोत्तमा सती
गौरी राणी, लक्ष्मी आणि गायत्री — या सगळ्याच श्रेष्ठ आणि सती स्त्रिया.
पितृदेवमनुष्याणां नित्यं शुश्रूषणे रता
ती नेहमी पितर, देव आणि माणसांची सेवा करण्यात रमलेली होती.
भक्त्या भिक्षां प्रयच्छंती ब्राह्मणानामनिंदिता 4.103.
ती भक्तीने ब्राह्मणांना भीक देत असे आणि कधीही निंदा झाली नाही.
योगलक्ष्मि महाभागे वर्तंते कति कृत्तिकाः षड्वर्तंते महायोगिन्नेका परवशे स्थिता
योगलक्ष्मी, हे महाभाग्यवती, किती कृतिका आहेत? सहा कृतिका आहेत, एकीवर दुसरीची सत्ता आहे.
तच्छ्रुत्वास्यै भगवता सकारुण्येन चेतसा
हे ऐकून, भगवंताने करुणेने तिच्याशी संवाद साधला.
इह भुक्त्वा चिरं भोगान्पुत्रपौत्रश्रिया वृता
इथे तिने दीर्घकाळ सुख उपभोगले, मुलं, नातवंडं आणि समृद्धीने वेढलेली होती.
युधिष्ठिर उवाच कीदृशं तद्व्रतं कृष्ण मंत्रश्चापि जनार्दन
युधिष्ठिर म्हणाला: कृष्णा, ते व्रत कसे आहे आणि मंत्र काय आहे, जनार्दना?
यदा स्यात्सोमवारेण सा महाकार्तिकी स्मृता
जेव्हा सोमवारी येते, तेव्हा ती महाकर्तिकी म्हणून ओळखली जाते.
ईदृशी बहुभिर्वर्षैर्बहुपुण्यैश्च लभ्यते
अशी संधी अनेक वर्षांनी आणि पुष्कळ पुण्य केल्यावरच मिळते.
अन्यापि कार्तिकी पार्थ समुपोष्य विधानतः
पार्था, दुसरी कर्तिकीही नियमाप्रमाणे पाळता येते.
कार्त्तिके शुक्लपक्षस्य पूर्णमास्यां दिनोदये
कर्तिकेच्या शुक्ल पक्षातील पौर्णिमेच्या दिवशी, सूर्य उगवल्यावर.
उपवासस्य वा शक्त्या ततः स्नात्वा जलाशये
शक्य असेल तितका उपवास करून, मग जलाशयात स्नान करावे.
शालग्रामे कुशावर्ते मूलस्थाने सकुन्तले 4.103.
शालग्राम, कुशावर्त, मूळस्थान आणि शकुंतला या ठिकाणी.
पुरे वा नगरे वापि ग्रामे घोषेऽथ पत्तने देवर्षिपितृपूजां च कृत्वा होमं युधिष्ठिर
शहरात, गावात, वाडीत, वस्तीत किंवा बंदरात, देव, ऋषी आणि पितरांची पूजा करून मग हवन करावा, हे युधिष्ठिरा.
ततोऽस्तसमये प्राप्ते पात्रं गव्यस्य सर्पिषः षट्प्रमाणं यथा व्योम्नि कृत्तिकाशकटं न्यसेत्
मग सूर्यास्ताची वेळ आली की, गायीच्या तुपाचं सहा प्रमाणाचं पात्र आकाशात कृतिका रथासारखं ठेवावं.
षट्कृत्तिकानां बिंबानि स्वर्णरौप्यमयानि च ।। रत्नगर्भाणि कुर्याच्च स्वशक्त्या पाण्डुनन्दन
पांडुपुत्रा, आपल्या सामर्थ्यानुसार सोनं, चांदी आणि रत्नांनी बनवलेल्या सहा कृतिकांच्या मूर्ती तयार कराव्यात.
प्रथमा स्वर्णनिष्पन्ना द्वितीया रौप्यकीकृता
पहिली मूर्ती सोन्याची, दुसरी चांदीची बनवावी.
पञ्चमी कणिकान्यूना षष्ठी पिष्टमयी कृता
पाचवी मूर्ती थोडी लहान, आणि सहावी पिठाची बनवावी.
रत्नगर्भाः कुंकुमाक्ताः पृष्ठतः स्तबकान्विताः मंत्रेणानेन राजेन्द्र द्विजाय प्रतिपादयेत्
त्या मूर्ती रत्नजडित, कुंकवाने लावलेल्या आणि मागे फुलांच्या गजऱ्यांनी सजवलेल्या असाव्यात; राजेंद्र, हा मंत्र म्हणून त्या ब्राह्मणाला द्याव्यात.
ॐ सप्तर्षिदारा ह्यनलस्य वल्लभा या ब्रह्मणा रक्षितयेति युक्ताः
ॐ, सप्तर्षींच्या पत्नी, अग्नीच्या प्रिय, ब्रह्मदेवाने राखलेल्या, एकत्र आहेत.