उपदेशं प्रयच्छेद्यस्तस्मै व्रतकृते नरः मासेमासे विधिरयं व्रतस्यास्य नराधिप
जो व्रत केलेल्याला उपदेश करतो—हेच या व्रतासाठी प्रत्येक महिन्याचा नियम आहे, हे नराधिपा.
यो न शक्नोति वा कर्तुं पक्षं वाथ निरंतरम्
जो कोणी पंधरवडा किंवा सलग व्रत करू शकत नाही—
यश्चैतत्कुरुते पार्थ पौर्णमासीव्रतं नरः
पार्था, जो कोणी पौर्णिमेचं व्रत करतो,
पुत्रपौत्रधनोपेतो यज्वा दाता प्रियंवदः
त्याला मुलं, नातवंडं, संपत्ती मिळते; तो यज्ञ करणारा, दान करणारा आणि गोड बोलणारा होतो.
ततश्चैवाक्षयाँल्लोकान्प्राप्नोति सुरसेवितान् आस्ते संपूर्णसर्वांगो यावत्कल्पायुतत्रयम्
यानंतर तो देवांनी पूजलेली अक्षय लोकं मिळवतो आणि तिथे पूर्णांगाने तीन हजार कल्पपर्यंत राहतो.
अभ्यर्चयंति सितपञ्चदशीषु सोमं कृष्णासु ये पितृगणं जलपिंडदानैः
जे लोक शुक्ल पक्षाच्या पंचदशीला सोमाची पूजा करतात आणि कृष्ण पक्षात पितरांना जलतर्पण देतात,
इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादे विजयपौर्ण मासीव्रतवर्णनं नाम नवनवतितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीभविष्य महापुराणाच्या उत्तरपर्वात श्रीकृष्ण आणि युधिष्ठिर यांच्या संवादात विजय पौर्णिमेच्या व्रताचं वर्णन असलेला नव्याणवावा अध्याय संपला.
वैशाखीकार्त्तिकीमाघीव्रतवर्णनम् ता मे वद यदुश्रेष्ठ स्नाने दाने महाफलाः
हे यदुकुळातील श्रेष्ठ, वैशाख, कार्तिक आणि माघ महिन्यांतील स्नान आणि दानाने मोठं फळ देणारी व्रतं मला सांग.
स्नानदानविहीनैस्ता न नेयाः पांडुनन्दन
पांडुपुत्रा, स्नान आणि दानाशिवाय ती व्रतं पाळू नयेत.
तीर्थस्नानं तदा शस्तं दानं वित्तानुरूपतः
त्या वेळी तीर्थस्नान श्रेष्ठ मानलं जातं आणि दान आपल्या शक्तीनुसार द्यावं.
कार्त्तिक्यां पुष्करारण्यं माघ्यां वाराणसी स्मृता
कार्तिक महिन्यात पुष्कर अरण्याचं स्मरण करावं आणि माघ महिन्यात वाराणसीचं.
कुंभान्स्वछांभसः पूर्णान्सहिरण्यान्नसंयुतान्
शुद्ध पाण्याने भरलेले कलश, सोबत सोनं आणि अन्न द्यावं.
मधुरान्नरसैः पूर्णान्भाजनान्कनकोज्ज्वलान्
गोड अन्न आणि रसांनी भरलेली सोन्याची झळाळती भांडी द्यावीत.
माघ्यां मघासु च तथा संतर्प्य पितृदेवताः
माघ महिन्यात, मघा नक्षत्रात, पितर आणि देवतांना तृप्त करावं.
कार्पासदानमत्रैव तिलदानं च शस्यते
इथे कापसाचं दान आणि तीळ दान करणंही श्रेष्ठ मानलं जातं.
उपानद्दानमत्रैव कथितं सर्वकामदम्
इथे वस्त्रदान सर्व इच्छा पूर्ण करणारं सांगितलं आहे.
कलिकालोद्भवं सर्वं शस्यते पांडुनन्दन कार्यं कुरुकुलश्रेष्ठ हरेर्नीराजनं तथा ।। 4.100.
पांडुपुत्रा, कलियुगात जे काही घडतं ते इथे श्रेष्ठ मानलं आहे; कुरुकुळातील श्रेष्ठ, हरिचं पूजनही करावं.
गजाश्वरथदानं च घृतधेन्वादयस्तथा
हत्ती, घोडे, रथ आणि तुप देणाऱ्या गायींचं दान करणंही सांगितलं आहे.
फलानि यानि विद्यंते सुगन्धिमधुराणि च
सुगंधी आणि गोड अशी सर्व फळं,
खर्जूरीं नालिकेरांश्च कदल्याश्च फलानि च
खजूर, नारळ, केळी यांसारखी फळंही द्यावीत.
वृंताकान्कारवेल्लांश्च बिंबान्कूष्मांडकर्बुरान् ते व्याधिता दरिद्राश्च जायंते भुवि मानवाः
वांगे, कारले, काकडी, टरबूज, टोमॅटो, भोपळा आणि दोडका या रूपात रोग आणि दारिद्र्याने त्रस्त माणसे या पृथ्वीवर जन्म घेतात.
न केवलं ब्राह्मणानां दानं सर्वस्य शस्यते दरिद्राणां च बंधूनां दानं कोटिगुणोत्त रम्
फक्त ब्राह्मणांना दान देणेच नाही, तर सर्वांना दान देणेही उत्तम मानले जाते; आणि गरिब नातेवाईकांना दिलेले दान हजारपट श्रेष्ठ समजले जाते.
मित्रं कुलीनश्चापन्नो वधुर्दारिद्र्यदुःखितः
मित्र, संकटात सापडलेला कुलीन माणूस किंवा दारिद्र्याने आणि दुःखाने ग्रासलेली पत्नी—
वनं प्रस्थापिते रामे ससीते सह लक्ष्मणे सा सर्वेः श्रावितानेकैः कोशल्या भरतेन वै
राम सीतेसह आणि लक्ष्मणासह वनात निघून गेला तेव्हा भरत आणि इतरांनी कौसल्येला सर्व गोष्टी सांगितल्या.
यदा न प्रत्ययं याति कथंचित्कोशलात्मजा
तरीही कौसल्येची कन्या काहीही करून खात्री मिळवू शकली नाही.
वैशाखी कार्तिकी माघी तिथयोमरपूजिताः
वैशाख, कार्तिक आणि माघ या शुभ तिथी देवांनी पूजिल्या जातात.
एतच्छ्रुत्वा तु कौशल्या सहसा प्रत्ययं गता 4.100.
हे ऐकून कौसल्या लगेचच निश्चित झाली.
एतत्तिथीनां माहात्म्यमाख्यातं बहुविस्तरम्
या तिथींचे महत्त्व येथे विस्ताराने सांगितले आहे.
वैशाखकार्तिकमघासहिताथ माघे या पूर्णिमा भवति पूर्णशशांकचिह्ना
वैशाख, कार्तिक आणि माघ यांच्यासह माघ महिन्यात येणारी पौर्णिमा पूर्ण चंद्राच्या चिन्हाने युक्त असते.
युगादितिथिव्रतमाहात्म्यवर्णनम् कथ्यमानमिहेच्छामि शुभधर्मपदं महत्
युगाच्या पहिल्या दिवशीचे व्रत आणि त्याचे मोठेपण, हा शुभ धर्माचा मार्ग मी येथे सांगू इच्छितो.