सम्यगुक्तं न भवता शशांकः प्राह तत्त्ववित् इति पौराणिकाः प्राहुर्मुनयो नयचक्षुषः
हे नीट पेरले गेले नाही, असे सत्य जाणणाऱ्या शशांकाने सांगितले; म्हणूनच नीतिज्ञ ऋषींनी पुराणांत असे सांगितले आहे.
विवदंतौ निवार्याथ ब्रह्मा प्रोवाच तां वधूम्
दोघे वाद घालत असताना ब्रह्मा त्यांना थांबवून त्या वधूला म्हणाले.
एवमुक्ता तु सा तारा ह्रिया नोवाच किंचन
अशी विचारणा झाल्यावर तारा लाजून काहीच बोलली नाही.
तमुवाच ततो ब्रह्मा पुत्र कस्य सुतो भवान्
मग ब्रह्मा तिला म्हणाले: 'मुला, तू कुणाचा पुत्र आहेस?'
बुधोऽयं विबुधाः प्राहुः सर्वज्ञानविदां वरः
हा बुध आहे, असं ज्ञानी लोक म्हणतात. सगळ्या विद्या जाणणाऱ्यांमध्ये तो श्रेष्ठ आहे.
गुरुर्गृहीत्वा स्वां भार्यां जगाम भवनं शनैः
गुरूंनी आपल्या पत्नीला घेऊन हळूहळू घराकडे प्रस्थान केलं.
पौर्णमासी समाख्याता प्राप्तपूर्णमनोरथा
जिच्या सर्व इच्छा पूर्ण झाल्या आहेत, ती पौर्णमासी म्हणून ओळखली जाते.
तस्मादेनामुपासिष्ये विधिना व्रततत्परः
म्हणून, व्रतात मन लावून, त्याने विधीपूर्वक तिची पूजा केली.
यो मामक्यां तिथौ भक्त्या विधिवत्पूजयिष्यति 4.99.
जो कोणी माझ्या तिथीला भक्तीने आणि योग्य पद्धतीने पूजा करतो—
एवमेषा तिथिः पार्थ सोमस्य दयिता शुभा
असा हा शुभ दिवस, पार्था, सोमाला अत्यंत प्रिय आहे.
तदस्यां स्रोतसि स्नात्वा संतर्प्य पितृदेवताः
त्या दिवशी, प्रवाहात स्नान करून, पितरांना आणि देवतांना तृप्त करून—
पूजयेत्कुसुमैर्हृद्यैर्नैवेद्यैर्घृतपाचितैः शाकाहरणमुन्यन्नैर्नक्तं भुञ्जीत वाग्यतः
मनापासून फुलांनी आणि तुपात शिजवलेल्या नैवेद्याने पूजा करावी; रात्री फक्त भाज्या किंवा साधं अन्न खावं आणि मौन पाळावं.
वसंतबांधव विधो शीतांशो स्वस्ति नः कुरु
वसंताचा सखा, शीतांशू, आम्हाला कल्याण लाभू दे.
पक्षेपक्षे पौर्णमास्यां विधिरेष प्रकीर्तितः
प्रत्येक पक्षात पौर्णिमेला हा विधी सांगितला आहे.
तस्याप्येष विधिः प्रोक्तः सर्वसौख्यप्रदायकः अस्यां दत्तं तपस्तप्तं पितॄणामक्षयं भवेत्
याच दिवशी हा विधी सर्व सुख देणारा आहे; या दिवशी जे काही दान किंवा तप केलं, ते पितरांसाठी कधीही संपत नाही.
अमावास्या महाराज प्रयत्नैर्यैरुपोषिता
महामना राजन, अमावास्या उपवास करणाऱ्यांनी प्रयत्नपूर्वक पाळावी.
यः कश्चित्कुरुते तस्मिन्पितृपिण्डोदकक्रियाम्
जो कोणी त्या दिवशी पितरांसाठी पिंड आणि पाणी अर्पण करतो—
भवेयुरक्षयास्तस्य लोकाः पितृनिषेविताः
त्याला पितरांनी उपभोगलेली लोकं कधीही संपत नाहीत.
ब्राह्मणः पितृभक्तश्च सर्वविद्याविशारदः 4.99.
जो ब्राह्मण पितरांवर प्रेम करतो आणि सर्व विद्या जाणतो—
एवं संवत्सरस्यांते हैमं कृत्वा सुशोभनम्
अशा प्रकारे, वर्षाच्या शेवटी, सोन्याचा विधी सुंदरपणे पार पाडावा.
उपदेशं प्रयच्छेद्यस्तस्मै व्रतकृते नरः मासेमासे विधिरयं व्रतस्यास्य नराधिप
जो व्रत केलेल्याला उपदेश करतो—हेच या व्रतासाठी प्रत्येक महिन्याचा नियम आहे, हे नराधिपा.
यो न शक्नोति वा कर्तुं पक्षं वाथ निरंतरम्
जो कोणी पंधरवडा किंवा सलग व्रत करू शकत नाही—
यश्चैतत्कुरुते पार्थ पौर्णमासीव्रतं नरः
पार्था, जो कोणी पौर्णिमेचं व्रत करतो,
पुत्रपौत्रधनोपेतो यज्वा दाता प्रियंवदः
त्याला मुलं, नातवंडं, संपत्ती मिळते; तो यज्ञ करणारा, दान करणारा आणि गोड बोलणारा होतो.
ततश्चैवाक्षयाँल्लोकान्प्राप्नोति सुरसेवितान् आस्ते संपूर्णसर्वांगो यावत्कल्पायुतत्रयम्
यानंतर तो देवांनी पूजलेली अक्षय लोकं मिळवतो आणि तिथे पूर्णांगाने तीन हजार कल्पपर्यंत राहतो.
अभ्यर्चयंति सितपञ्चदशीषु सोमं कृष्णासु ये पितृगणं जलपिंडदानैः
जे लोक शुक्ल पक्षाच्या पंचदशीला सोमाची पूजा करतात आणि कृष्ण पक्षात पितरांना जलतर्पण देतात,
इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादे विजयपौर्ण मासीव्रतवर्णनं नाम नवनवतितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीभविष्य महापुराणाच्या उत्तरपर्वात श्रीकृष्ण आणि युधिष्ठिर यांच्या संवादात विजय पौर्णिमेच्या व्रताचं वर्णन असलेला नव्याणवावा अध्याय संपला.
वैशाखीकार्त्तिकीमाघीव्रतवर्णनम् ता मे वद यदुश्रेष्ठ स्नाने दाने महाफलाः
हे यदुकुळातील श्रेष्ठ, वैशाख, कार्तिक आणि माघ महिन्यांतील स्नान आणि दानाने मोठं फळ देणारी व्रतं मला सांग.
स्नानदानविहीनैस्ता न नेयाः पांडुनन्दन
पांडुपुत्रा, स्नान आणि दानाशिवाय ती व्रतं पाळू नयेत.
तीर्थस्नानं तदा शस्तं दानं वित्तानुरूपतः
त्या वेळी तीर्थस्नान श्रेष्ठ मानलं जातं आणि दान आपल्या शक्तीनुसार द्यावं.