सिनीवाली कुहूर्नाम तस्यां नष्टः क्षपाकरः
सिनीवाळी आणि कुहू ही त्याची नावे आहेत; तिच्यात रात्र घालवणारा हरवला आहे.
राकां चानुमतिं प्राप्य वृद्धिरस्य भविष्यति ब्राह्मणैर्हव्यकव्यानि देवेभ्यः प्रापयिष्यति
राका आणि अनुमती मिळवल्यावर त्याची वाढ होईल; तो ब्राह्मणांच्या हविर्कव्य देवांपर्यंत पोचवेल.
वृद्धिः कृष्णेन चैवास्य न च जातस्य भूयसी
त्याची वाढ कृष्णामुळे होईल, पण जी झाली आहे त्याहून जास्त होणार नाही.
अमोघस्य न मोघत्वं भविष्यति कदाचन
जो अमोघ आहे, त्याला कधीच अपयश येणार नाही.
सुदर्शनस्य च प्रीतिरेवमेव भविष्यति
आणि सुदर्शनाची प्रीती अशीच राहील.
ब्रह्मा प्रोवाच सोमं तु विनीतवदुपस्थितम्
ब्रह्मा सोमाला म्हणाले, जो नम्रतेने समोर आला होता,
स तथोक्तः समानीय ददौ तारां बृहस्पतेः
त्याने तसे ऐकून तारा आणली आणि ती बृहस्पतीला दिली.
अस्यां गर्भो मदीयोऽयं यदपत्यं ममैव तत्
तिच्यात जो गर्भ आहे तो माझाच आहे; जे मूल जन्मेल ते माझेच आहे.
क्षेत्रे मदीये चोत्पन्नस्तस्मात्स मम पुत्रकः 4.99.
माझ्या क्षेत्रात जन्मले म्हणून तो माझा मुलगा आहे.
उप्तं वाताहृतं बीजं यस्य क्षेत्रे प्ररोहति
जे बी पेरले जाते आणि वाऱ्याने नेले जाते, ते कुणाच्या क्षेत्रात उगवते?
सम्यगुक्तं न भवता शशांकः प्राह तत्त्ववित् इति पौराणिकाः प्राहुर्मुनयो नयचक्षुषः
हे नीट पेरले गेले नाही, असे सत्य जाणणाऱ्या शशांकाने सांगितले; म्हणूनच नीतिज्ञ ऋषींनी पुराणांत असे सांगितले आहे.
विवदंतौ निवार्याथ ब्रह्मा प्रोवाच तां वधूम्
दोघे वाद घालत असताना ब्रह्मा त्यांना थांबवून त्या वधूला म्हणाले.
एवमुक्ता तु सा तारा ह्रिया नोवाच किंचन
अशी विचारणा झाल्यावर तारा लाजून काहीच बोलली नाही.
तमुवाच ततो ब्रह्मा पुत्र कस्य सुतो भवान्
मग ब्रह्मा तिला म्हणाले: 'मुला, तू कुणाचा पुत्र आहेस?'
बुधोऽयं विबुधाः प्राहुः सर्वज्ञानविदां वरः
हा बुध आहे, असं ज्ञानी लोक म्हणतात. सगळ्या विद्या जाणणाऱ्यांमध्ये तो श्रेष्ठ आहे.
गुरुर्गृहीत्वा स्वां भार्यां जगाम भवनं शनैः
गुरूंनी आपल्या पत्नीला घेऊन हळूहळू घराकडे प्रस्थान केलं.
पौर्णमासी समाख्याता प्राप्तपूर्णमनोरथा
जिच्या सर्व इच्छा पूर्ण झाल्या आहेत, ती पौर्णमासी म्हणून ओळखली जाते.
तस्मादेनामुपासिष्ये विधिना व्रततत्परः
म्हणून, व्रतात मन लावून, त्याने विधीपूर्वक तिची पूजा केली.
यो मामक्यां तिथौ भक्त्या विधिवत्पूजयिष्यति 4.99.
जो कोणी माझ्या तिथीला भक्तीने आणि योग्य पद्धतीने पूजा करतो—
एवमेषा तिथिः पार्थ सोमस्य दयिता शुभा
असा हा शुभ दिवस, पार्था, सोमाला अत्यंत प्रिय आहे.
तदस्यां स्रोतसि स्नात्वा संतर्प्य पितृदेवताः
त्या दिवशी, प्रवाहात स्नान करून, पितरांना आणि देवतांना तृप्त करून—
पूजयेत्कुसुमैर्हृद्यैर्नैवेद्यैर्घृतपाचितैः शाकाहरणमुन्यन्नैर्नक्तं भुञ्जीत वाग्यतः
मनापासून फुलांनी आणि तुपात शिजवलेल्या नैवेद्याने पूजा करावी; रात्री फक्त भाज्या किंवा साधं अन्न खावं आणि मौन पाळावं.
वसंतबांधव विधो शीतांशो स्वस्ति नः कुरु
वसंताचा सखा, शीतांशू, आम्हाला कल्याण लाभू दे.
पक्षेपक्षे पौर्णमास्यां विधिरेष प्रकीर्तितः
प्रत्येक पक्षात पौर्णिमेला हा विधी सांगितला आहे.
तस्याप्येष विधिः प्रोक्तः सर्वसौख्यप्रदायकः अस्यां दत्तं तपस्तप्तं पितॄणामक्षयं भवेत्
याच दिवशी हा विधी सर्व सुख देणारा आहे; या दिवशी जे काही दान किंवा तप केलं, ते पितरांसाठी कधीही संपत नाही.
अमावास्या महाराज प्रयत्नैर्यैरुपोषिता
महामना राजन, अमावास्या उपवास करणाऱ्यांनी प्रयत्नपूर्वक पाळावी.
यः कश्चित्कुरुते तस्मिन्पितृपिण्डोदकक्रियाम्
जो कोणी त्या दिवशी पितरांसाठी पिंड आणि पाणी अर्पण करतो—
भवेयुरक्षयास्तस्य लोकाः पितृनिषेविताः
त्याला पितरांनी उपभोगलेली लोकं कधीही संपत नाहीत.
ब्राह्मणः पितृभक्तश्च सर्वविद्याविशारदः 4.99.
जो ब्राह्मण पितरांवर प्रेम करतो आणि सर्व विद्या जाणतो—
एवं संवत्सरस्यांते हैमं कृत्वा सुशोभनम्
अशा प्रकारे, वर्षाच्या शेवटी, सोन्याचा विधी सुंदरपणे पार पाडावा.