पौर्णमास्यां च संजातः संग्रामो जयलक्षणः
आणि पौर्णिमेच्या दिवशी विजयचिन्ह असलेला एक युद्ध घडलं.
तारायां चन्द्रमाः सक्तस्तस्या भर्ता बृहस्पतिः
तारा हिच्याशी चंद्राचं आकर्षण झालं, आणि तिचा पती बृहस्पती आहे.
तारा कस्य सुता कस्मात्स क्रुद्धः ससुरारिहा
तारा कोणाची मुलगी आहे, आणि कुणामुळे ती देवदुश्मनांचा नाश करणाऱ्याबरोबर रागावली?
तां बृहस्पतये प्रादात्पृथिव्यामेकसुंदरीम्
ती पृथ्वीवरील सर्वात सुंदर स्त्री बृहस्पतीला दिली गेली.
देवाचार्याय सा भार्या त्वनिर्देश्या तथाविधा
ती देवगुरु बृहस्पतीची पत्नी झाली, आणि तिचं स्वरूप वर्णन करता येणार नाही असं होतं.
बृहस्पतिं पर्यचरद्यथा चान्याः स्त्रियः क्वचित्
तिने बृहस्पतीची सेवा केली, जशी इतर स्त्रिया कधी कधी आपल्या पतीची करतात.
शीतांशुर्दर्शनादेव कामस्य वशमीयिवान्
चंद्राने तिला पाहिल्यावर, तो कामाच्या वश झाला.
इंगिताकारकुशला तारा सोमस्य चेष्टितम्
हावभाव आणि संकेत समजण्यात पटाईत असलेल्या ताराने, सोमाचं मन जाणलं.
मुनेरंगिरसः पुत्रस्त्वं च सौम्योऽसि सोमराट् सह सौम्येन यो योगस्तव सिद्धोऽ द्भुतो महान् ।। 4.99.
हे सौम्य, तू अंगिरस ऋषीचा पुत्र आहेस आणि सोमाचा राजा आहेस. तुझा सौम्याशी झालेला संग अद्भुत आणि महान आहे, आणि तो पूर्णपणे साध्य झाला आहे.
अंगिरास्त्वां किल पुरा ससुरासुरराक्षसैः
खरं तर, अंगिरसाने पूर्वी देव, असुर आणि राक्षसांसह—
कथमद्य निशानाथ ह्यनंगेनासि पीडितः परवत्यस्मि भद्रं ते न गम्यास्मि बुधोत्तम
हे रात्रीचे स्वामी, तुला आज कामाने का त्रास दिला आहे? मी दुसऱ्याच्या भक्तीत आहे; तुझं कल्याण होवो, हे श्रेष्ठ बुद्धीमान, मी तुझ्यासाठी योग्य नाही.
एवमुक्तस्तथा चासौ न चैतत्कृतवांस्ततः
अशी सांगितल्यावर, त्यानेही तसं काही केलं नाही.
बृहस्पतिस्तु तां ज्ञात्वा स तं सोममगर्हयत्
मग बृहस्पतीने तिचं खरं समजून सोमाचा निषेध केला.
एवं चिरेण विज्ञाय बृहस्पतिरुदारधीः
अशा प्रकारे, खूप काळाने, उदार बुद्धी असलेल्या बृहस्पतीने सर्व सत्य जाणलं.
आचख्यौ सर्वमिन्द्राय सोमस्येदं विचेष्टितम्
त्याने सोमाच्या सर्व कृत्यांची माहिती इंद्राला सांगितली.
न सोमो गणयामास ततोऽबुध्यत देवराट्
पण सोमाने काहीच लक्ष दिलं नाही, आणि मग देवांचा राजा जागरूक झाला.
तच्छ्रुत्वा देवगंधर्वाः क्रोधान्धाः क्षुब्धमानसाः
हे ऐकून, देव आणि गंधर्व रागाने आंधळे होऊन अस्वस्थ झाले.
सोमोऽपि देवान्सोद्योगाञ्ज्ञात्वा सुकृतनिश्चयान्
सोमाने जाणलं की देव युद्धासाठी सज्ज आणि ठाम आहेत—
आरुह्य च रथश्रेष्ठं युद्धायैव मनो दधे 4.99.
मग त्याने उत्तम रथावर बसून आपलं मन फक्त युद्धावर केंद्रित केलं.
कौणपैः क्ष्मासुरैः शूलैर्देवदानवदारणम् । बभंज देवान्सेन्द्रांश्च हेमवृष्ट्या क्षपाकरः
कौणप आणि पृथ्वीवरील असुरांनी भाले घेऊन देव आणि इंद्राच्या सैन्याचा नाश केला, आणि रात्रीचा स्वामी सोन्याचा पाऊस पाडू लागला.
स जित्वा देवगन्धर्वान्सोमो राजन्यसत्तम
सोमाने, राजांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, देव आणि गंधर्वांना जिंकले.
देवाश्च निर्जितास्तेन सोमेनामिततेजसा
सोमाच्या अमाप तेजामुळे देव पराभूत झाले.
इन्द्रः सर्वं समाचख्यौ सोमस्येदृग्विचेष्टितम् गृहीत्वा चायुधं श्रेष्ठं युद्धायैव मनो दधे
इंद्राने सोमाची सर्व कृत्यं सांगितली आणि उत्तम शस्त्र घेऊन आपलं मन फक्त युद्धावर केंद्रित केलं.
प्रकर्तुं सुमहद्युद्धं चक्रशार्ङ्गगदा धरः
त्याने चक्र, धनुष्य आणि गदा घेतली आणि मोठ्या भयंकर युद्धासाठी तयारी केली.
विष्णुं विदित्वा संप्राप्तं सोमो दैत्यगणैः सह
सोमाने जाणलं की विष्णू दैत्यांच्या सैन्यासह आला आहे—
स जित्वा देवसंघातं सेंद्रं वायुपुरस्सरम्
त्याने इंद्र आणि वायू यांच्या नेतृत्वाखालील देवांचा समूह जिंकला.
यदा नासावुपरमेद्युद्धाय सह विष्णुना
जेव्हा नाक युद्धासाठी विष्णूच्या सोबत उचलत नाही,
अथाह ब्रह्मा देवेशमजितं विष्णुमव्ययम्
तेव्हा ब्रह्मा देवांचा स्वामी, अजिंक्य आणि अविनाशी विष्णूला म्हणाले,
नास्ति वध्यं त्रिभुवने चक्रस्यास्य तवानघ 4.99.
हे निष्पापा, तुझ्या या चक्राने तिन्ही लोकांत मारण्यासारखे काहीच उरलेले नाही.
तस्माद्यद्युज्यते देवकार्येऽस्मिंस्तद्विधीयताम्
म्हणून, हे देवकार्य असल्यास, ते तसेच घडू द्या.