तत्रापश्यन्महावृक्षं फलितं पुष्पितं तथा तद्ब्रूहि सोप्युवाचेदं नानंतं वेद्म्यहं द्विज
तिथे त्याने एक मोठं झाड पाहिलं, जे फुलांनी आणि फळांनी भरलेलं होतं. त्याने विचारलं, 'सांग,' आणि झाड म्हणालं, 'मला अनंत माहीत नाही, द्विजा.'
एवं निरीक्षितस्तेन गां ददर्श सवत्सकाम्
अशा प्रकारे त्याने पाहिलं आणि एक गाय व वासरू दिसली.
सोब्रवीद्धेनुके ब्रूहि यद्यनंतस्त्वयेक्षितः
त्याने गायीला विचारलं, 'तुला अनंत दिसला का, सांग.'
ततो जगामाथ वने गोवृषं शाद्वले स्थितम्
मग तो पुन्हा जंगलात गेला आणि हिरवळीवर उभा असलेला बैल पाहिला.
गोवृषस्तमुवाचाथ नानन्तो वीक्षितो मया
बैल म्हणाला, 'माझ्या दृष्टीस अनंत आलेला नाही.'
अन्योन्यजलकल्लोलवीचिभिः परिशोभितम्
पाण्यातील लाटा आणि तरंगांनी ते सुंदर दिसत होतं.
सेवितं भ्रमरैर्हंसैश्चक्रैः कारंडवैर्बकैः
मधमाश्या, हंस, चक्र, कारंडव आणि बगळे तिथे होते.
ऊचतुः पुष्करिण्यौ तं नानंतं विद्वहे द्विज
त्या दोन कमळ तलावांनी त्याला सांगितलं, 'द्विजा, आम्हाला अनंत माहीत नाही.'
तावप्युक्तौ सुमंतेन तस्यापि विनिवेदितम्
त्या दोघींनीही सुमंताला सांगितलं आणि त्यानेही ते पुढे सांगितलं.
तस्मिन्क्षणे मुनिवरे कौंडिन्ये ब्राह्मणोत्तमे
त्याच क्षणी श्रेष्ठ ऋषी कौंडिन्य, ब्राह्मणांमध्ये सर्वोत्तम,
वृद्धब्राह्मणरूपेण इत एहीत्युवाच तम्
वृद्ध ब्राह्मणाच्या रूपात त्याला म्हणाला, 'इथे ये.'
तां पुरीं दर्शयामास दिव्यनारीनरैर्युताम्
त्याने त्याला ती नगरी दाखवली, जिथे दिव्य स्त्रिया आणि पुरुष होते.
पार्श्वस्थशंखचक्रासिगदागरुडशोभितम्
शंख, चक्र, तलवार, गदा आणि गरुड यांनी ती बाजूने शोभली होती.
विभूतिभेदैश्चानन्तमनन्तं परमेश्वरम्
अनेक विभूतींनी युक्त, अनंत, अखंड, परमेश्वर तिथे होता.
पापोहं पापकर्माहं पापात्मा पापसम्भवः
मी पापी आहे, माझे कृत्य पापी आहेत, माझे मन पापी आहे आणि मी पापातूनच जन्मलो आहे.
अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम् गर्दभं कुञ्जरं चैव देव मे ब्रूहि तत्त्वतः
आज माझा जन्म फळाला आला आणि माझे आयुष्यही चांगले गेले; देवा, मला खरं खरं सांग, गाढव आणि हत्ती यांच्याबद्दल.
विद्यादानं नोपकुर्वञ्छिष्येभ्यस्तरुतां गतः
मी माझ्या शिष्यांना ज्ञानाचे दान दिले नाही, म्हणून मी झाडासारखी स्थिती मिळवली आहे.
सा गौर्वसुन्धरा दृष्टा निष्फला या त्वयेक्षिता
ती गाय किंवा ही पृथ्वी, जी तू पाहिली आहेस, ती तुझ्या नजरेमुळे निष्फळ झाली आहे.
धर्माधर्मव्यवस्थानं तच्च पुष्करिणीद्वयम् ब्राह्मणोसावनंतोहं गुहासंसारगह्वरे
धर्म आणि अधर्म यांची व्यवस्था, ती दोन पवित्र तळी, आणि मी हा अनंत ब्राह्मण या संसाराच्या गुहेत आहे.
इत्युक्तं ते मया सर्वं विप्र गच्छ पुनर्गृहम्
मी तुला सर्व काही सांगितले आहे; ब्राह्मण, आता पुन्हा आपल्या घरी जा.
चरानंतव्रतं तत्त्वं नव वर्षाणि पंच च
पंधरा वर्षे सत्याने हा अनंत व्रत पाळ.
भुक्त्वा च विपुलान्भोगान्सर्वान्कामान्यथेप्सितान्
सर्व सुखे आणि इच्छित भोग उपभोगून,
इति दत्त्वा वरं देवस्तत्रैवांतर्हितोऽभवत्
असा वर देऊन देव तिथेच अदृश्य झाला.
शीलया सह धर्मात्मा भुक्त्वा भोगान्मनोरमान् कल्पस्थानी च संभूतो दृश्यतेद्यापि स ज्वलन्
शीलासोबत त्या धर्मात्म्याने मनाला आनंद देणारे भोग उपभोगले, आणि कल्पकाल टिकून आजही तो तेजाने प्रकट दिसतो.
एतत्ते कथितं पार्थ व्रतानामुत्तमं व्रतम्
पार्था, तुला व्रतांमध्ये श्रेष्ठ असे हे व्रत सांगितले आहे.
ये च शृण्वंति सततं वाच्यमानं नरोत्तम
हे जे उत्तम पुरुष नेहमी ऐकतात,
संसारसागरगुहां सुसुखं विहर्तुं वांछंति ये कुरुकुलोद्भव शुद्धसत्त्वाः
हे कुरुकुळातील शुद्ध अंतःकरण असलेले जे लोक संसारसागराच्या गुहेत आनंदाने विहार करायची इच्छा करतात,
इति श्रीभविष्ये महाऽपुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादेऽअनंतचतुर्दशीव्रतवर्णनं नाम चतुर्नवतितमोऽध्यायः
अशा प्रकारे श्रीभविष्य महापुराणाच्या उत्तर पर्वात, श्रीकृष्ण आणि युधिष्ठिर यांच्या संवादात, अनंतचतुर्दशी व्रताचे वर्णन असलेला चौर्याणवेवा अध्याय संपला.
श्रवणिकाव्रतम् एताः काः किं च कुर्वंति धर्मं चासां ब्रवीहि मे
श्रवणिका व्रत कोणाचे आहे, त्या काय करतात आणि त्यांचा धर्म काय आहे, हे मला सांग.
अनन्त उवाच । तुष्टोऽहं ब्राह्मणश्रेष्ठ भक्त्या तव विशेषतः । वरं गृहाण विप्रेन्द्र तुष्टोऽस्मि त्यज विस्मयं ।। । कौण्डिन्य उवाच । स्वकर्म्मफलभोगेन यां यां योनिं व्रजाम्यहं । तस्यां तस्यां हृषीकेश हरिभक्तिर्दृढास्तु मे ।। अतिप्रमादान्मोहाद्वा यन्मया दुष्कृतं कृतं । तदागः क्षम्यतां नाथ प्रणमामि पुनः पुनः ।। श्रुत्वानन्तस्तु तद्वाक्यं ददौ तस्मै वरत्रयं । दारिद्रनाशनं धर्म्मं विष्णुलोकं तथाक्षयं
अनंत म्हणाला: ब्राह्मणश्रेष्ठा, तुझ्या विशेष भक्तीमुळे मी तृप्त झालो आहे. ब्राह्मणांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, तू एखादा वर माग, मी तृप्त आहे; आश्चर्य सोड. कौंडिन्य म्हणाला: माझ्या कर्माच्या फळांचा उपभोग घेत मी ज्या ज्या योनीत जातो, त्या प्रत्येक ठिकाणी, हे हृषीकेशा, माझी हरिभक्ती नेहमी दृढ राहो. मोठ्या प्रमादाने किंवा मोहाने मी जे काही चुकीचे केले असेल, ते पाप तू मला क्षमा कर, नाथा; मी पुन्हा पुन्हा नमस्कार करतो. अनंताने ती वचने ऐकून त्याला तीन वर दिले: दारिद्र्य नष्ट होणे, धर्म, आणि विष्णुलोक.