भर्तृ व्रतात्प्रचलिता न कदाचित्प्रजायते आयुष्मती कीर्तिमती रमेद्वर्षशतैर्भुवि ।। 4.92.
पतीच्या व्रतापासून कधीही न ढळणारी स्त्री जन्माला येते, ती दीर्घायुषी, कीर्तीमान होते आणि पृथ्वीवर शंभर वर्षे आनंदाने जगते.
एकं रंभा व्रतं चीर्णं गायत्र्या स्वर्गसंस्थया
एकदा गगनात वसणाऱ्या गायत्रीने रंभेचे व्रत केले होते.
श्वेतद्वीपे तथा लक्ष्म्या राज्ञ्या च रविमंडले
श्वेतद्वीपात लक्ष्मीने आणि सूर्यमंडळात राणीने हेच व्रत केले होते.
सीतादेव्या त्वयोध्यायां वेदवत्या हिमाचले
अयोध्येत सीता देवीने आणि हिमालयात वेदवतीने हे व्रत केले होते.
एतद्व्रतं पार्थिवेन्द्र मासि भाद्रपदे सिते
राजाधिराज, हे व्रत भाद्रपद महिन्यात, शुक्ल पक्षात करावयाचे असते.
संभिन्नकन्दकदली च मनोज्ञरूपां याः पूजयंति कुसुमाक्षतधूपदीपैः
जे स्त्रिया तुटलेल्या केळीच्या खांद्याने, फुलांनी, अक्षता, धूप आणि दिव्यांनी सुंदर मूर्तीची पूजा करतात—
इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादे रम्भाव्रतं नाम द्विनवतितमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीभविष्य महापुराणाच्या उत्तरपर्वात, श्रीकृष्ण आणि युधिष्ठिर यांच्या संवादात 'रंभा व्रत' नावाचा बावन्नावा अध्याय पूर्ण झाला.
आग्नेयीचतुर्दशीव्रतवर्णनम् नष्टस्तदा हव्यवाहः पुनरस्तित्वमाप्तवान्
आग्नेयी चतुर्दशी व्रताचे वर्णन: त्या वेळी अग्नी हरवला होता, पण नंतर त्याला पुन्हा अस्तित्व मिळाले.
केनाग्नित्वं कृतं तत्र कथं हि विदितोऽनलः
तेथे अग्नीपण कोणी निर्माण केले आणि अग्नी कसा ओळखला गेला?
अपृच्छन्विश्वकर्तारं तारकं को वधिष्यति
सृष्टीकर्त्याला विचारले, 'तारकाचा वध कोण करणार?'
उवाचासौ चिरं ध्यात्वा रुद्रोमाशुक्रसम्भवः
त्याने बराच काळ ध्यान करून सांगितले, 'रुद्र, जो उमा आणि शुक्र यांचा पुत्र आहे.'
एवं श्रुत्वा गता देवा यत्र शम्भुः सहोमया
हे ऐकून देवता त्या ठिकाणी गेले जिथे शंभू आणि उमा होते.
प्रतिपन्नं च रुद्रेण उमया सहितेन तत्
रुद्र आणि उमेसह जे स्वीकारले गेले, तेच मान्य झाले.
दिव्यं वर्षशतं साग्रं गतः कालोऽथ मैथुने भयं च सुमहत्तेषां देवानां समजायत
दिव्य शंभर वर्षे आणि थोडे अधिक काळ मैथुनात गेले; मग देवांना फार मोठे भय वाटू लागले.
स रुद्रसम्भवो यो वै भविष्यति महाबलः
रुद्रापासून जो जन्मेल, तो नक्कीच अतिशय बलवान असेल.
केन कालेन भवति रतेर्विरतिरेतयोः
त्या दोघांच्या संगाचा अंत कधी आणि कसा होतो?
गतौ तौ चोमया दृष्टौ समस्थौ विषमस्थया 4.93.
ते दोघे निघून गेले आणि उमा यांनी त्यांना एकत्र आणि वेगळे उभे असताना पाहिले.
यस्मात्तैर्जनितो विघ्नो मेऽपत्यार्थे दिवौकसाम्
त्यांच्यामुळे देवांना संततीसाठी माझ्यासमोर अडथळा निर्माण झाला.
अथोवाच तदा देवो देवान्सर्वगणाञ्छनैः
त्या वेळी देवाने सर्व देवांना हळू आवाजात बोलावले.
एवमुक्तोऽथ रुद्रेण नष्टोऽग्निर्देवसंकुलात्
रुद्राने असे म्हटल्यावर, अग्नी देवांच्या सभेतून अदृश्य झाला.
देवा अन्वेषणे यत्नमकुर्वन्नग्निदर्शने
देवांनी अग्नी कुठे आहे हे शोधण्यासाठी प्रयत्न केले.
हंसाः केकाः शुका वह्निः शीघ्रं शरवणं गताः
राजहंस, मोर, पोपट आणि अग्नी पटकन सरोवराच्या गवतामध्ये गेले.
दृष्ट्वाथ विबुधाः सर्वे पक्षिणं पक्षिणां वरम्
तेव्हा सर्व देवांना पक्ष्यांमध्ये श्रेष्ठ असा पक्षी पाहून आश्चर्य वाटले.
कच्चिदृष्टस्त्वया वह्निर्वनेऽस्मिन्नटता सदा
"या जंगलात नेहमी फिरणारा अग्नी तुला कुठे दिसला का?"
भूयोभूयस्तु पृष्टोऽपि न गामुच्चारयेच्चिरम्
पुन्हा पुन्हा विचारले तरी त्याने खूप वेळ काहीच उत्तर दिले नाही.
यस्मान्न किञ्चिदुक्तं ते तस्माच्चित्र तनूरुहाः
तू काहीच बोलला नाहीस म्हणून, अरे सुंदर पिसारा असलेल्या पक्ष्या—
द्वितीयं ते वरं दद्मो जीवजीवक शोभनम् 4.93.
आम्ही तुला दुसरा वर देतो, सुंदर जीवजीवका.
कश्चिद्यदि तवाधस्थाद्बुधः स्नानं करिष्यति
जर तुझ्या खाली कुणी ज्ञानी माणूस स्नान करेल,
मासं यश्च तृतीयं वै भक्षयिष्यत्यनिंदितम्
आणि जो तिसऱ्या महिन्यात तुझे निष्कलंक अंडे खाईल,
इदं दत्त्वा वरांस्तस्य वह्नित्वमथ आप्तवान्
हे वर दिल्यावर अग्नीने पुन्हा आपले मूळ रूप मिळवले.