प्रज्वलंतमिवादित्यं तपसा द्योतितान्तरम्
तो सूर्यासारखा तेजस्वी दिसत होता, त्याचे अंतरंग तपामुळे उजळले होते.
यमादर्शननामैतद्व्रतं जन्तुभयापहम्
हे व्रत 'यमदर्शन' नावाने ओळखले जाते, जे सर्व जीवांची भीती दूर करते.
पश्यामि दंडपुरुषैर्मद्देहात्प्रज्वलन्निव
मी पाहिले, काही दंडधारी पुरुष माझ्या शरीरातून ओढत होते, जणू काही ते जळत होते.
अंगुष्ठमात्रः पुरुषो बलदाकृष्य रोषितः
अंगठ्याएवढ्या आकाराचा एक पुरुष, जबरदस्तीने ओढला जात होता आणि तो रागावलेला होता.
क्षणात्सभायां पश्यामि यमं पिंगललोचनम्
क्षणातच मी सभेत पिंगट डोळ्यांचा यम पाहिला.
वातपित्तमहाश्लेष्मैर्मूर्तिमद्भिरुपासितम्
त्याच्याभोवती वारा, पित्त आणि मोठ्या कफाचे रूप धारण केलेली रूपं बसली होती.
ज्वरगर्दभशीर्षादिभगंदरमलक्षयैः
तिथे ताप, गाढवाचे डोके असलेली माणसं, पोट फुगलेली आणि इतर विकृत शरीराची माणसं होती.
वेदनाभिः प्रमेहैश्च पिटकैर्गंडबुद्बुदैः 4.89.
वेदना, मूत्र विकार, फोड, गाठी आणि फुगलेल्या गाठी अशा अनेक आजारांनी ग्रस्त लोक होते.
इत्थं बहुविधै रौद्रैर्नानारूपभयंकरैः
अशा अनेक प्रकारच्या भयंकर, वेगवेगळ्या रूपातील भीतीदायक सत्त्वांनी तो वेढलेला होता.
राक्षसैर्दानवैरुग्रैरुपविष्टैः पुरःस्थितैः
त्याच्यासमोर राक्षस, उग्र दानव, बसलेले आणि उभे असलेले असे होते.
सिंहैर्व्याघ्रैर्वराहैश्च तरक्षैश्चानुजंतुकैः
सिंह, वाघ, रानडुक्कर, तरस आणि कोल्हेही तिथे होते.
गृध्रैरुलूकैर्बहुभिर्मत्कुणैर्डाकिनीग्रहैः
गिधाड, घार, अनेक किडे आणि जादू करणाऱ्या डाकिनी अशा सगळ्यांनी तो वेढला होता.
पिशाचैर्यक्षकूष्मांडैः पाशखड्गधनुर्द्धरैः
मांसभक्षक पिशाच, यक्ष आणि कूष्मांड, जे दोरी, तलवार आणि धनुष्य घेऊन उभे आहेत,
बृहत्कायैर्नारकीयैः पापिष्ठानां नियामकैः
मोठ्या शरीराचे, नरकातील आणि फार पापी लोकांना वश करणारे असे जीव,
असिभंगामिषच्छेदरुधिरस्रावकादिभिः
तुटलेल्या तलवारी, फाडलेले मांस आणि वाहणारे रक्त अशा गोष्टींसह,
स आह किंकरान्सर्वान्धर्मराजो जनार्दन
धर्मराज जनार्दन यांनी सर्व सेवकांना असे सांगितले,
मुद्गलो नाम कौडिन्ये नगरे भीष्मकात्मजः
कौडिन्य या नगरीत भीष्मकाचा पुत्र मुद्गल नावाचा एक होता,
इत्युक्तास्ते गतास्तस्मादायाताः पुनरेव ते 4.89.
असे सांगितल्यावर तेथून ते निघून गेले आणि पुन्हा परत आले.
अस्माभिस्तत्र क्षीणायुर्न देही लक्षितो गतैः
आम्ही तिथे गेलो तेव्हा, ज्याचे पुण्य संपले होते असा देहधारी आम्हाला दिसला नाही.
कृता त्रयोदशी यैस्तु नरकार्तिविनाशिनी
ज्यांनी नरकातील दुःख दूर करणारी त्रयोदशी केली आहे,
उज्जयिन्यां प्रयागे वा भैरवे वाथ ये मृताः
उज्जयिनी, प्रयाग किंवा भैरव येथे जे मृत्यू पावले,
किं तत्र वद कर्तव्यं पुरुषैस्तव तुष्टिदम्
तेथे तुझ्या संतोषासाठी माणसांनी काय करावे हे सांग.
त्रयोदश्यां सौम्यदिने सूर्यांगारकवर्जितः
त्रयोदशीच्या शुभ दिवशी, सूर्य आणि मंगळ यांचा त्याग करून,
मम नाम्ना द्विजानष्टौ पंच चैव समाह्वयेत्
माझ्या नावाने आठ ब्राह्मण आणि पाच जणांना बोलवावे.
अंतर्वासोवृतान्भक्तान्सौपदिष्टदिगुन्मुखान्
वरच्या वस्त्रांनी झाकलेले, योग्य दिशेला तोंड करून बसलेले भक्त,
स्नापयेद्गन्धकाषायैः सुखोष्णांबुभिरेव च
त्यांना सुवासिक काढा आणि सुखद उबदार पाण्याने स्नान घालावे.
शुचिर्भूत्वा तथाचांतो व्रती भक्तिपरायणः 4.89.
स्वच्छ, शांत, व्रतस्थ आणि भक्तिभावाने परिपूर्ण होऊन,
प्राङ्मुखानुपविष्टांश्च त्रयोदश पृथक्पृथक्
ते त्रयोदश जण प्रत्येकाला वेगळे वेगळे पूर्वेकडे तोंड करून बसवावे.
सुव्यञ्जनं सुपक्वान्नं भूयोभूयो निवेदयेत्
सर्वांना पुन्हा पुन्हा चांगले शिजवलेले, चवदार अन्न द्यावे.
प्रस्थमात्रैरथैकैकं ताम्रपात्रसमन्वितैः
प्रत्येकाला एक एक प्रस्थ मापाचे अन्न तांब्याच्या पात्रात द्यावे.