शृणु संक्षेपतो ह्येतत्कथयामि तवाग्रतः
हे थोडक्यात ऐक; मी तुझ्यासमोर सांगतो.
निर्धनोपि धनाढ्यः स्यादपुत्रः पुत्रवान्भवेत्
गरीब माणूसही श्रीमंत होतो, आणि ज्याला मूल नाही त्याला मूल मिळते.
मुच्यते बंधनाद्बद्धो निर्भयः स्याद्भयातुरः
बंधनेत अडकलेला मुक्त होतो; भयग्रस्त निर्भय होतो.
इह जन्मनि भो विप्र भक्त्या च विधिनार्चयेत्
या जन्मातच, हे ब्राह्मण, भक्तीने आणि योग्य पद्धतीने पूजा करावी.
प्रातःस्नायी शुचिर्भूत्वा दंतधावनपूर्व कम्
सकाळी स्नान करून, शुद्ध होऊन, दात घासून,
नारायणं सांद्रघनावदातं चतुर्भुजं पीतमहार्हवाससम्
नारायण, घनदाट शुभ्र मेघासारखा तेजस्वी, चार हातांचा, पिवळ्या मौल्यवान वस्त्रात.
करोमि ते व्रतं देव सायंकाले त्वदर्चनम्
देवा, मी तुझे व्रत करतो आणि संध्याकाळी तुझी पूजा करतो.
इति संकल्प्य मनसा सायंकाले प्रपूजयेत्
असा मनात संकल्प करून, संध्याकाळी पूजा करावी.
शालग्रामं स्वर्णयुक्तं पूजयेदात्मसूक्तकैः
सुवर्णाने सजवलेला शाळग्राम, आत्मसूक्तांनी पूजा करावी.
ॐनमो भगवते नित्यं सत्यदेवाय धीमहि 3.2.24.
ॐ नमो भगवते, आम्ही नित्य सत्यदेवाचे ध्यान करतो.
जप्तव्यष्टोत्तरशतं जुहुयात्तद्दशांशकम्
एकशे आठ वेळा जप करावा आणि त्याच्या दहावा भाग यज्ञात अर्पण करावा.
षडध्यायीं सत्यमुख्यां तत्पश्चात्तत्प्रसादकम्
त्यानंतर सत्यावर आधारित सहा अध्याय वाचावे, जे त्याच्या कृपेची प्राप्ती करतात.
आचार्यायादिभागं च द्वितीयं स्वकुलाय सः
पहिला भाग गुरु आणि इतरांसाठी, दुसरा भाग आपल्या कुटुंबासाठी असावा.
विप्रेभ्यो भोजनं दद्यात्स्वयं भुञ्जीत वाग्यतः
ब्राह्मणांना जेवण द्यावे आणि नंतर स्वतः संयमाने जेवावे.
कारयेद्यदि भक्त्या च श्रद्धया च समन्वितः
जर कोणी श्रद्धा आणि भक्तीने हे करत असेल,
इह जन्मकृतं कर्म परजन्मनि पद्यते
या जन्मातील कर्म पुढील जन्मात फळ देते.
सत्यनारायण व्रतमिह सर्वान्कामान्ददाति हि
सत्यनारायण व्रत सर्व इच्छा पूर्ण करते.
इत्युक्त्ंवाऽतर्दधे देवो नारदः स्वर्गतिं ययौ
असे सांगून देव अदृश्य झाला; नारद स्वर्गात गेला.
इतिहासमिमं वक्ष्ये संवादं हरिविप्रयोः
आता मी हरि आणि ब्राह्मण यांचा संवाद, ही कथा सांगतो.
काशीपुरीति विख्याता तत्रासीद्ब्राह्मणो वरः
काशीपुर नावाने प्रसिद्ध असलेल्या नगरीत एक उत्तम ब्राह्मण होता.
शतानंद इति ख्यातो विष्णुव्रतपरायणः
तो शतानंद नावाने ओळखला जात होता आणि विष्णूव्रताचा भक्त होता.
विनीतस्यातिशांतस्य स बभूवाक्षिगोचरः क्व यासीति द्विजश्रेष्ठ वृत्तिः कामेन कथ्यताम्
तो नम्र आणि अत्यंत शांत होता, आणि समोर दिसला. 'ब्राह्मणश्रेष्ठा, कुठे जात आहात? तुमची उपजिविका सांगावी, इच्छेने.'
याचितुं धनिनां द्वारि व्रजामि धनमुत्तमम्
मी धनिकांच्या दारात उत्तम धन मागण्यासाठी जात आहे.
तद्वारक उपायोयं विशेषेण कलौ किल
कलियुगात धन मिळवण्याचा हा खास उपाय आहे.
ममोपदेशतो विप्र सत्यनारायणं भज चरणं शरणं याहि मोक्षदं पद्मलोचनम्
ब्राह्मण, माझ्या सांगण्यावरून सत्यनारायणाची पूजा कर. कमळदृष्टी परमेश्वराच्या पायांमध्ये शरण जा, तो मोक्ष देणारा आहे.
एवं संबोधितो विप्रो हरिणा करुणात्मना
हरि या करुणामयाने सांगितल्यावर ब्राह्मणाला ज्ञान मिळाले.
इदानीं विप्ररूपेण तव प्रत्यक्षमागतः
आता ब्राह्मणाच्या रूपात मी तुझ्यासमोर आलो आहे.
दुःखोदधिनिमग्नानां तरणिश्चरणौ हरेः 3.2.25.
दुःखाच्या समुद्रात बुडालेल्यांसाठी हरिचे चरण हे पार जाण्याचे साधन आहेत.
आहृत्य पूजासंभारान्हिताय जगतां द्विज
पूजेसाठी लागणारी सगळी सामग्री गोळा करून, जगाच्या कल्याणासाठी, हे द्विजा,
इति ब्रुवंतं विप्रोसौ ददर्श पुरुषोत्तमम्
असं म्हणत असताना त्या ऋषीने परम पुरुषाचं दर्शन केलं,