न जुहोत्युदिते काले न ददात्यतितृष्णया
अती लोभामुळे तो योग्य वेळी होम करत नसे, ना दान देत असे.
नित्यनैमित्तिकानां च हानिं चक्रे स्वकर्मणा 4.82.
त्याच्या स्वतःच्या वागण्यामुळे त्याने नित्य आणि नैमित्तिक कर्तव्यांमध्ये हानी केली.
कालेनागच्छतासोऽथ मृतो विंध्याटवीतटे
काळ लोटला आणि तो विंध्याच्या जंगलाच्या काठावर मरण पावला.
तं ददर्श महाभागो दिव्ययानसमन्वितः भास्करस्याशुभिर्द्दीप्तैर्दहंतमतिदारुणैः
एक भाग्यशाली पुरुष, दिव्य वाहनासह, त्याला सूर्याच्या भयंकर किरणांनी भाजला जाताना पाहतो.
प्रतप्तवालुकामध्ये तृषार्तं चातिपीडितम् निष्क्रांतजिह्वमंगेषु विस्फोटैः सर्वतश्चितम्
तो तापलेल्या वाळूत, तीव्र तहानेने आणि मोठ्या वेदनेने त्रस्त होता; त्याची जीभ बाहेर आली होती आणि त्याच्या अंगावर सर्वत्र फोड आले होते.
निश्वासायासखेदेन विह्वलं पीडितोदरम्
श्वास लागल्यामुळे आणि थकव्याने तो व्याकुळ झाला होता, त्याचे पोटही दुखत होते.
तथादृशमथो दृष्ट्वा गर्दभेयो महानृषिः
अशा अवस्थेत त्याला पाहून, महान ऋषी गर्दभाने त्याच्याकडे पाहिले.
जानन्नपि यथाप्राप्तं तस्यानुष्ठानजं फलम्
त्याच्या कर्मामुळे मिळणारे फळ काय आहे हे जाणूनही.
उपर्यर्ककरैस्तीक्ष्णैस्तृषावातनिपीडितम्
वरून सूर्याच्या तीक्ष्ण किरणांनी आणि तहानलेल्या वाऱ्याने तो त्रस्त झाला होता.
अन्यस्तत्राणकैर्घोरैरविषह्यैः सुदारुणैः
तेथे दुसरा एक, भयंकर आणि असह्य रक्षकांनी त्रासला जात होता.
तस्यैतद्वचनं श्रुत्वा विपीतस्य सवेदनः
ही वचने ऐकून, तो वेदनेने भरून गेला.
अशाश्वते शाश्वतधीस्तेन दह्यामि दुर्मतिः ।। 4.82.
क्षणिक आणि शाश्वत विचारांमुळे, मी दुष्ट मनाने जळत आहे.
इदं करिष्याम्यपरं त्विदं कृत्वा त्विदं पुनः
हे करीन, मग ते करीन, आणि पुन्हा हेच करीन असे मी ठरवत राहिलो.
शीतोष्णवर्षादिभवं लोभात्सोढं मयाऽशुभम्
लोभामुळे मी थंडी, ऊन, पाऊस यामुळे होणारे वाईट सहन केले.
पितृदेवमनुप्याणामदत्त्वा यापिता हि ये
जे लोक पितरांना, देवांना किंवा माणसांना काहीही दिलं नाही आणि या जगातून निघून गेले—
पुत्रक्षेत्रकलत्रेषु ममत्वाहृतचेतसा
ज्यांचं मन मुलं, शेती आणि बायका यांच्यातच गुंतून राहिलं—
मृते मयि धने तस्मिन्नन्यायोपार्जिते सदा
माझ्या मृत्यूनंतर, मी नेहमी अन्यायाने मिळवलेलं ते धन—
न मया पूजिता गेहान्निर्गता द्विजसत्तमाः
हे श्रेष्ठ द्विजांनो, मी त्यांचा सन्मान केला नाही आणि ते माझ्या घरातून निघून गेले.
यन्मे न पूजिता देवाः कुटुंबं पोषितं परम्
मी देवांची पूजा केली नाही, जरी मी माझ्या कुटुंबाचा मोठ्या प्रेमाने सांभाळ केला—
नित्यं नैमित्तिकं कर्म पूर्वेषां चैव नो कृतम्
रोजची आणि विशेष प्रसंगी करायची कर्मं, तसेच पूर्वजांसाठीची विधी मी केली नाहीत.
दाराः पुत्राश्च भृत्याश्च पापबुद्ध्या मया भृताः
पापी मनाने मी बायका, मुलं आणि नोकर यांचा सांभाळ केला.
दाराः पुत्राश्च भृत्यार्थे मया न्यायार्थसंचयः 4.82.
बायका, मुलं आणि नोकर यांच्या गरजेसाठी मी योग्य मार्गाने धन मिळवलं.
क्षतपापं मया भुक्तमन्यैस्तत्कर्म संचितम्
मी पापाने लागलेलं अन्न खाल्लं आणि इतरांनी माझ्या कर्माचे फळ उपभोगले.
यन्ममत्वाभिभूतेन मया पापमुपार्जितम्
माझ्या मनात माया भरली म्हणून मी जे पाप केलं—
अंतर्दुःखेन दग्धोऽहं बहिर्दह्यामि भावयन्
अंतर्मनातल्या दुःखाने मी आतून जळतोय आणि बाहेरूनही विचार करताना होरपळतोय.
कुरु तस्मात्समुद्धारं पश्यस्यमृतसागरम्
म्हणून मला तार, कारण तू अमृताचा सागर पाहतोस.
प्रक्षीणं पापमेतावत्सुवृत्तं चास्ति ते परम्
आता तुझं पाप कमी झालं आहे आणि तुझं वर्तन खूपच उत्तम आहे.
प्रतीते दशमे जन्मन्यच्युताराधनेच्छया न च तस्याः प्रसादेन पापमत्यन्तदुर्जयम्
दहाव्या जन्मात, अच्युताची पूजा करण्याची इच्छा निर्माण होते, आणि तिच्या कृपेनेच फार कठीण पाप जिंकता येतं.
अल्पैरहोभिः संक्षीणमामपात्रे यथा जलम्
काही दिवसांतच, पाप कमी होतं, जसं कच्च्या भांड्यातलं पाणी हळूहळू कमी होतं.
नाशं पापस्य कुरुते जयं सुकृतकर्मणः
तो पापाचा नाश करत नाही, पण शुभ कर्माचं फळ मिळवतो.