भृग्वाद्यैर्मुनिभिः सर्वैर्ब्राह्मणैर्वेदपारगैः
भृगु आणि इतर सर्व ऋषी, तसेच वेदांमध्ये पारंगत ब्राह्मणांनीही हे व्रत केले होते.
अद्यप्रभृति चैवेयं ख्यातिं यास्यति भूतले
आजपासून हे व्रत पृथ्वीवर प्रसिद्ध होईल.
एषा पुलस्त्यमुनिना कथिता कुरुनंदन 4.74.
हे सर्व पुलस्त्य ऋषींनी सांगितले आहे, हे कुरुनंदना.
सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोके महीयते विष्णुभक्तेन कर्तव्या संसारभयभीरुणा
सर्व पापांपासून मुक्त होऊन, तो विष्णूच्या लोकात सन्मानित होतो; जो संसाराच्या भीतीने घाबरतो आणि विष्णूभक्त आहे, त्याने हे व्रत अवश्य करावे.
भीमेन या किल पुरा समुपोषिता च रात्रौ घटस्थिरसुशतिलवारिधारा
हेच व्रत पूर्वी भीमाने रात्रभर तिळ, तांदूळ आणि पाण्याने भरलेल्या घड्यात ठेवून पाळले होते.
इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादे भीमद्वादशीव्रतवर्णनं नाम चतुःसप्ततितमोऽध्यायः
श्रीभविष्य महापुराणाच्या उत्तर पर्वात, श्रीकृष्ण आणि युधिष्ठिर यांच्या संवादात, 'भीम द्वादशी व्रताचे वर्णन' नावाचा हा चौर्याहत्तरावा अध्याय आहे.
श्रवणद्वादशीव्रतवर्णनम् एका या द्वादशी पुण्या तां वदस्व ममानघ
श्रवण द्वादशी व्रताचे वर्णन हे निष्पापा, ती पुण्यदायी द्वादशी कोणती ते मला सांग.
सर्वकामप्रदा पुण्या चोपवासे महाफला
हे व्रत सर्व इच्छा पूर्ण करणारे, पुण्यदायी आणि उपवासाने मोठे फळ देणारे आहे.
संगमे सरितां स्नात्वा द्वादश्यां समुपोषितः
नद्यांच्या संगमावर स्नान करून, द्वादशीला उपवास करावा.
बुधश्रवणद्वादश्यामेवं वै संयतो भवेत्
बुधवार आणि श्रवण नक्षत्र असलेल्या द्वादशीला, अशा प्रकारे संयमित राहावे.
द्वादशी श्रवणोपेता यदा भवति भारत सोपवासः समाप्नोति नात्र कार्या विचारणा
जेव्हा द्वादशीला श्रवण नक्षत्र येते, हे भारत, तेव्हा उपवास करावा; यात अजिबात शंका ठेवू नये.
जलपूर्णे तथा कुंभे स्थापयित्वा विचक्षणः
पाण्याने भरलेल्या कुंभात वस्तू ठेवून, सुज्ञपणे व्रत करावे.
तस्य स्कंधे सुघटितं स्थापयित्वा जनार्दनम्
त्याच्या खांद्यावर जनार्दनाला घट्ट ठेवून,
स्नापयित्वा विधानेन सितचंदन चर्चितम्
शास्त्रानुसार, शुभ्र चंदन लावलेल्या त्या मूर्तीचे स्नान घालतो.
ॐ नमो वासुदेवायेति शिरः संपूजयद्धरेः
'ॐ नमो वासुदेवाय' असे म्हणत, तो हरिच्या डोक्याची पूजा करतो.
ॐ नमः श्रीमते वक्षो भुजौ सर्वास्त्रधारिणे 4.75.
'ॐ नमः श्रीमते' असे म्हणत, सर्व अस्त्रधारीच्या छातीची आणि बाहूंची पूजा करतो.
त्रैलोक्यजनकायेति एवं संपूजयेद्धरिम्
'त्रैलोक्यजनकाय' असे म्हणत, तो हरिची अशीच पूजा करतो.
अनेन विधिना राजन्पुष्पैर्धूपैः समर्चयेत्
राजा, या पद्धतीने फुलांनी आणि धूपाने पूजा करावी.
सोदकांश्च नवान्कुंभाञ्छक्त्या दद्याद्विचक्षणः
कुशलतेने, पाण्याने भरलेली नवी कलशी द्यावी.
प्रभाते विमले स्नात्वा संपूज्य गरुडध्वजम् ततः पुष्पांजलिं बद्ध्वा मंत्रमेतमुदीरयेत्
सकाळी स्वच्छ पाण्याने स्नान करून, गरुडध्वजाची पूजा करावी. त्यानंतर फुलांची अंजली जोडून हा मंत्र म्हणावा:
नमो नमस्ते गोविन्द बुधश्रवण संज्ञक
गोविंद, बुधश्रवण नावाने प्रसिद्ध असलेल्या, तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
एवं संपूज्य गोविंद ब्राह्मणं पूजयेत्ततः पुराणज्ञे विशेषेण विधिवत्संप्रदापयेत्
अशी गोविंदाची पूजा करून, नंतर ब्राह्मणाचा सन्मान करावा आणि विशेषतः पुराण जाणणाऱ्याला विधिपूर्वक दान द्यावे.
द्वादश्यां श्रवणे युक्ते अशेषाहस्करान्विते
द्वादशीला, जेव्हा श्रवण नक्षत्र सर्व सूर्यकिरणांनी युक्त असते,
श्रीकृष्ण उवाच अत्राप्युदाहरंतीममितिहासं पुरातनम्
श्रीकृष्ण म्हणाले: येथेही मी एक प्राचीन कथा सांगतो.
देशो दशार्णको नाम तस्य भागे तु पश्चिमे
दशार्ण नावाचा एक प्रदेश आहे; त्याच्या पश्चिम भागात,
सुतप्तसिकता भूमिर्यत्र दुष्टा महोरगाः 4.75.
तेथे जमिनीत तापलेली वाळू आहे, आणि तिथे भयंकर सर्प राहतात.
शमीखदिरपालाशकरीरैः पीलुभिः सह
शमी, खदिर, पालाश, करी आणि पीलू यांच्या झाडांनी ती जागा वेढलेली आहे.
दग्धप्राणिगणाकीर्णा यत्र भूर्द्दृश्यते क्वचित्
कधी कधी तिथे जळालेल्या प्राण्यांचे अवशेष दिसतात.
कदाचिदपि दृश्यंते भ्राम्यन्तो हि विहगमाः उत्कृत्तजीविता राजन्दृश्यंते विहगोत्तमाः
कधी कधी पक्षी तिथे भटकताना दिसतात, आणि राजन, काही श्रेष्ठ पक्षी मृत अवस्थेतही दिसतात.
तृषातुराश्च सहसा मृगाः सैकतमागताः
तृषार्त प्राणी अचानक त्या वाळूत येतात.