रावणेनैवमुक्तस्तु धूम्राक्षो गरुडो यथा
रावणाने असे सांगितल्यावर धूम्राक्ष गरुडासारखा वागला.
ददर्श यं तमेकं स अजपालमजावृतम्
त्याने तो एक अजपाल पाहिला, जो शेळ्यांनी वेढलेला होता.
यष्टिस्कन्धं रेणुभृतं व्याधिभिः परिवारितम् 4.71.
हातात काठी असलेला, धुळीने माखलेला, आजारांनी वेढलेला मनुष्य.
मह्यामालिख्य नामानि विनिघ्नितं द्विषां गणम्
माझ्या पुढे जमिनीवर नावे लिहून, शत्रूंचा समूह नष्ट झाला.
दृष्ट्वा हृष्टमनाः प्राह धूम्राक्षो रावणोदितम्
हे पाहून, धूम्राक्ष आनंदित मनाने, रावणाने सांगितल्याप्रमाणे बोलला.
प्रेषयामास धूम्राक्षं ततः कृत्यं समादधे
मग त्याने धूम्राक्षाला पाठवले आणि त्याने आवश्यक काम हाती घेतले.
गच्छ लंकाधिपस्थानमाचरस्व यथोचितम्
लंकाधिपतीच्या निवासस्थानी जा आणि योग्य ते वाग.
गत्वा च कंपयामास सगणं राक्षसेश्वरम्
तो गेला आणि राक्षसांचा राजा व त्याच्या सोबत्यांना घाबरवून सोडले.
प्रोवाच तिष्ठतु नृपस्तेन मे न प्रयोजनम्
त्याने म्हटले, 'राजा तिथेच राहू द्या; मला त्याची गरज नाही.'
तेनैषा निर्मिता शांतिरजपालेन धीमता
ही शांतता त्या बुद्धिमान राखणदाराने केली.
कार्तिके शुक्लपक्षस्य द्वादश्यां रजनीमुखे
कार्तिक महिन्यात शुक्ल पक्षातील द्वादशीच्या रात्रीच्या सुरुवातीला,
वेद्यंते रत्नमालाभी रम्ये मालानुरंजिते
रत्नांच्या माळांनी सजलेल्या सुंदर ठिकाणी, माळा मांडलेल्या होत्या.
वर्द्धमानतरूत्थाभिर्दीपिकाभिर्हुताशनम् 4.71.
वाढत्या झाडांच्या काड्यांनी केलेल्या दिव्यांनी अग्नी प्रज्वलित केला.
पुष्पैरभ्यर्चितं देवं समालब्धं च चन्दनैः
देवतेला फुलांनी पूजन केले आणि चंदनाने अभिषेक केला.
गन्धैः पुष्पैरंलकारैर्वस्त्रै रत्नैश्च पूजितैः
सुगंध, फुले, दागिने, वस्त्रे आणि रत्नांनी सन्मान केला.
आदित्यं शंकरं गौरीं यक्षं गणपतिं ग्रहान्
सूर्य, शंकर, गौरी, यक्ष, गणपती आणि ग्रह—
गवां नीराजनं कुर्यान्महिष्यादेश्च मंडलम्
गायींसाठी आणि राणीच्या मंडळासाठी आरती करावी.
ता गावः प्रसुता यांति स्वापीडास्तबकांगदाः
त्या गायी वासरांना जन्म देऊन, फुलांच्या माळा आणि पैंजणांनी सजून पुढे जातात.
अनुयांति सगोपालाः कालयंतो धनानि ते
गोपाळ त्या गायींच्या मागे जातात आणि आपली संपत्ती मोजतात.
एवं कोलाहले वृत्ते गवां नीराजनोत्सवे
अशा प्रकारे, गायींच्या आरतीच्या उत्सवात गोंधळ निर्माण होतो.
राजचिह्नानि सर्वाणि उद्धृत्य स्वगृहांगणे
राजचिन्हं सगळं आपल्या घराच्या अंगणात आणलं,
सिंहासनोपविष्टश्च शंखतूर्यादिनिस्वनैः
आणि सिंहासनावर बसून, शंख, तुतारी आणि इतर वाद्यांच्या गजरात,
ततः स्त्रीलक्षणैर्युक्ता वेश्या वाथ कुलाङ्गना 4.71.
मग, स्त्रीचे सर्व गुण असलेली वेश्या किंवा कुळीन स्त्री,
शांतिरस्तु समृद्धिश्च द्विजैश्च स्वजनेन च
शांती आणि समृद्धी मिळो, ब्राह्मण आणि आप्तजनांसह.
एवमेषा महाशांतिः ख्याता नीराजने जने
अशा प्रकारे ही मोठी शांतीची पूजा लोकांत 'निराजन' म्हणून ओळखली जाते.
तेषां रोगाः क्षयं यांति सुभिक्षं वर्द्धते तदा
त्यांचे आजार नाहीसे होतात आणि त्या वेळी भरपूर सुखसमृद्धी वाढते.
लोकानावर्द्धयित्वा तु अजपालवरो यथा
जसा उत्तम मेंढपाळ लोकसंख्या वाढवतो, तसंच हेही लोकांना वाढवते.
वर्षेवर्षे प्रयोक्तव्या शांतिर्नीराजना इति
दरवर्षी 'निराजन' नावाची शांतीची पूजा करावी.
नीराजयंति नवमेघनिभं हरिं ये गोब्राह्मणान्रथगजांश्च नरेशचिह्नान्
जे लोक नव्या मेघासारख्या काळ्या असलेल्या हरीसाठी, गायी, ब्राह्मण, रथ, हत्ती आणि राजचिन्हांसाठी निराजन करतात—
इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादे नीराजनद्वादशीव्रतवर्णनं नामैकसप्ततितमोऽध्यायः
या प्रकारे श्रीभविष्य महापुराणाच्या उत्तरपर्वात, श्रीकृष्ण आणि युधिष्ठिर यांच्या संवादात 'निराजन द्वादशी व्रताचे वर्णन' हा एकाहत्तरावा अध्याय संपला.