मेघाश्छादन्ति नृपतिं द्रुमपुष्पादिपंक्तिषु
फुललेल्या झाडांच्या रांगेत राजा असताना ढग त्याला झाकतात.
यामिका मध्यकक्षायां गन्धर्वा गीततत्पराः
मध्य कक्षात यामिक लोक आणि गंधर्व गाण्यात मग्न होते.
गंगाद्याः सरितः पाने गार्हपत्ये हुताशनः 4.71.१
गंगा आणि इतर नद्या पिण्यासाठी, आणि घरातील वेदीवर पवित्र अग्नी होता.
तिष्ठंति पार्थिवाः सर्वे पुरःसेवाविधायिनः
सर्व राजे समोर उभे राहून राजसेवेची कामे करत होते.
संदृश्य रावणः प्राह प्रशस्तं प्रतिहारकम्
हे पाहून रावणाने त्या मान्य दरवाजापाशी बोलले.
स उवाच प्रणम्याग्रे दंडपाणिर्निशाचरः
रात्री फिरणाऱ्या त्या राक्षसाने, काठी हातात घेऊन, नम्रतेने उत्तर दिले.
ययातिर्नहुषो भीमो राघवोयं विदूरथः
ययाति, नहुष, भीम आणि हा राघव, विदूरथ.
मेघाकारास्तव स्थाने नाजपाल इहागतः
इथे तुझ्या जागी मेघासारखे दिसणारे आहेत; अजपाल येथे नाही.
इत्युक्ते प्रहितो दूतो धूम्राक्षो नाम राक्षसः
असे म्हटल्यावर धूम्राक्ष नावाचा राक्षस दूत म्हणून पाठवला.
सेवां कुरु समागच्छ कबन्धो यस्य पार्थिवः
तू ज्या कबंधाचा राजा आहेस, त्याची सेवा कर आणि त्याच्याकडे जा.
रावणेनैवमुक्तस्तु धूम्राक्षो गरुडो यथा
रावणाने असे सांगितल्यावर धूम्राक्ष गरुडासारखा वागला.
ददर्श यं तमेकं स अजपालमजावृतम्
त्याने तो एक अजपाल पाहिला, जो शेळ्यांनी वेढलेला होता.
यष्टिस्कन्धं रेणुभृतं व्याधिभिः परिवारितम् 4.71.
हातात काठी असलेला, धुळीने माखलेला, आजारांनी वेढलेला मनुष्य.
मह्यामालिख्य नामानि विनिघ्नितं द्विषां गणम्
माझ्या पुढे जमिनीवर नावे लिहून, शत्रूंचा समूह नष्ट झाला.
दृष्ट्वा हृष्टमनाः प्राह धूम्राक्षो रावणोदितम्
हे पाहून, धूम्राक्ष आनंदित मनाने, रावणाने सांगितल्याप्रमाणे बोलला.
प्रेषयामास धूम्राक्षं ततः कृत्यं समादधे
मग त्याने धूम्राक्षाला पाठवले आणि त्याने आवश्यक काम हाती घेतले.
गच्छ लंकाधिपस्थानमाचरस्व यथोचितम्
लंकाधिपतीच्या निवासस्थानी जा आणि योग्य ते वाग.
गत्वा च कंपयामास सगणं राक्षसेश्वरम्
तो गेला आणि राक्षसांचा राजा व त्याच्या सोबत्यांना घाबरवून सोडले.
प्रोवाच तिष्ठतु नृपस्तेन मे न प्रयोजनम्
त्याने म्हटले, 'राजा तिथेच राहू द्या; मला त्याची गरज नाही.'
तेनैषा निर्मिता शांतिरजपालेन धीमता
ही शांतता त्या बुद्धिमान राखणदाराने केली.
कार्तिके शुक्लपक्षस्य द्वादश्यां रजनीमुखे
कार्तिक महिन्यात शुक्ल पक्षातील द्वादशीच्या रात्रीच्या सुरुवातीला,
वेद्यंते रत्नमालाभी रम्ये मालानुरंजिते
रत्नांच्या माळांनी सजलेल्या सुंदर ठिकाणी, माळा मांडलेल्या होत्या.
वर्द्धमानतरूत्थाभिर्दीपिकाभिर्हुताशनम् 4.71.
वाढत्या झाडांच्या काड्यांनी केलेल्या दिव्यांनी अग्नी प्रज्वलित केला.
पुष्पैरभ्यर्चितं देवं समालब्धं च चन्दनैः
देवतेला फुलांनी पूजन केले आणि चंदनाने अभिषेक केला.
गन्धैः पुष्पैरंलकारैर्वस्त्रै रत्नैश्च पूजितैः
सुगंध, फुले, दागिने, वस्त्रे आणि रत्नांनी सन्मान केला.
आदित्यं शंकरं गौरीं यक्षं गणपतिं ग्रहान्
सूर्य, शंकर, गौरी, यक्ष, गणपती आणि ग्रह—
गवां नीराजनं कुर्यान्महिष्यादेश्च मंडलम्
गायींसाठी आणि राणीच्या मंडळासाठी आरती करावी.
ता गावः प्रसुता यांति स्वापीडास्तबकांगदाः
त्या गायी वासरांना जन्म देऊन, फुलांच्या माळा आणि पैंजणांनी सजून पुढे जातात.
अनुयांति सगोपालाः कालयंतो धनानि ते
गोपाळ त्या गायींच्या मागे जातात आणि आपली संपत्ती मोजतात.
एवं कोलाहले वृत्ते गवां नीराजनोत्सवे
अशा प्रकारे, गायींच्या आरतीच्या उत्सवात गोंधळ निर्माण होतो.