ततस्ते मुनयः क्रुद्धा ब्रह्मदत्तां महास्वनाम्
मग त्या ऋषींनी रागाने, ब्रह्माने दिलेला मोठा आवाज केला.
शब्देन तेन व्याघ्रोऽपि मुक्त्वा गावं सव त्सिकाम् तं प्रपश्यंति ये पार्थ ते रुद्रा नात्र संशयः
त्या आवाजाने वाघाने गायीला आणि तिच्या वासराला सोडले; पार्था, जो त्याला पाहतो तो रुद्रच असतो, यात शंका नाही.
अथ प्रत्यक्षतां श्रेष्ठस्तेषां देवो महेश्वरः
मग त्यांच्यात श्रेष्ठ असलेला महादेव प्रत्यक्ष प्रकट झाला.
उमासहायो वरदः सस्वामी सविनायकः
उमा सोबत, वर देणारा, स्वामी आणि विनायकासह तेथे होते.
वीरभद्रा च चामुंडा घंटाकर्णादिभिर्वृता देवदानवगन्धर्वमुनिविद्याधरोरगैः
वीरभद्र आणि चामुंडा, घंटाकर्ण व इतरांसह, देव, दानव, गंधर्व, मुनी, विद्याधर आणि नाग यांनी वेढलेले होते.
प्रणम्य देवदेवाय पत्नीभिः सहितैरुमा
उमा आपल्या पत्नींसह देवांच्या देवाला वंदन करते.
कार्तिके शुक्लपक्षे तु द्वादश्यां नंदिनीव्रतम् 4.69.
कार्तिक महिन्यात शुक्ल पक्षातील द्वादशीला नंदिनी व्रत पाळले जाते.
उत्तानपादेन तथा व्रतं चीर्णमिदं शृणु
उत्तानपादानेही हे व्रत केले होते, ते ऐक.
तस्य भार्या द्वयं चासीद्रुचिशुघ्नीति विश्रुतम्
त्याच्या दोन पत्नी होत्या, त्यांची नावे रुचि आणि शुघ्नी अशी प्रसिद्ध होती.
रुच्याः समर्पितः शुघ्न्या ध्रुवोऽयं रक्ष्यतां सखि
रुचिने ध्रुवाला शुघ्नीच्या स्वाधीन केले, 'मित्रा, त्याची काळजी घे.'
रुची रसवतीं नित्यं प्रत्यहं कुरुते गृहे
रुचि रोज घरी चविष्ट जेवण बनवत असे.
कदाचित्क्रोधमात्सर्यात्सापत्न्यं दर्शितं तया
एकदा राग आणि मत्सरामुळे तिने सौतिणीशी वैर दाखवले.
तापिकायां तथा स्थाल्यां पक्वसिद्धः सुसं स्कृतः
गरम तव्यावर आणि भांड्यात नीट शिजवलेले, चांगले तयार केलेले होते.
तं वै भक्षयितुं दुष्टा सामिषं भोजनं किल
ते जेवण खाण्यासाठी त्या दुष्ट स्त्रीने त्यात मांस मिसळले.
तथैव प्रहसन्बालो मातुरुत्संगजोऽभवत्
त्याचप्रमाणे तो मुलगा हसला आणि आईच्या मांडीवर बसला.
किमेतद्ब्रूहि वृत्तांतं कस्येयं व्युष्टिरुत्तमा
हे काय आहे? मला हा प्रकार सांग, ही उत्तम जागृती कोणाची आहे?
सत्यंसत्यं पुनः सत्यं येन जीवति ते सुतः 4.69.
खरं सांग, पुन्हा सांग, तुझा मुलगा कशामुळे जिवंत आहे?
पक्वः स्वयं कृतः स्थाल्यां व्यञ्जनैः सह भोजनैः
तो कुंडात मसाले आणि जेवणासोबत नीट शिजवला होता.
किं ते सिद्धा महाविद्या मृतसञ्जीवनी शुभा
तुझ्याकडे मोठी विद्या आहे का, जी मरणाऱ्याला पुन्हा जिवंत करते?
कथयस्व महाभागे सत्यंसत्यं भगिन्यसि
माझ्या बहिणी, खरं खरं सांग, हे मला सांग.
कार्त्तिके चैव द्वादश्यां यथा चानुष्ठितं पुरा
कार्तिक महिन्यात द्वादशीला पूर्वी जसं केलं तसं पुन्हा केलं.
वत्सो मे वत्सवेलायां मृतोऽर्थं लभते पुनः
माझं वासरू वासरूवेळी मेलं, पण पुन्हा त्याला प्राण मिळतो.
यथार्थमेतद्व्याख्यातं ते च गोद्वादशीव्रतम्
हे सर्व जसं घडलं तसं सांगितलं, आणि गोध्वादशीचं व्रतही समजावलं.
एवमुक्तं व्रतं चीर्णं रुच्या पुत्राः सुखं धनम्
असं व्रत पाळलं गेलं; रुचीने मुलं, सुख आणि धन मिळवलं.
ब्रह्मणा सृष्टिकारेण रुचिर्भर्त्रा सहासिता धुवर्क्षे च यदा दृष्टे लोकः पापैः प्रमुच्यते
ब्रह्मदेव सृष्टीकर्ता आणि तिचा पती रुचि यांनी याला आनंदाने पाहिलं; आणि जेव्हा ध्रुववृक्ष पाहिला जातो, लोक पापातून मुक्त होतात.
यत्कृतं शुघ्निवचनाद्रुच्या यदुकुलोद्भव
शुघ्नीच्या सांगण्यावरून यदुकुळात जन्मलेल्या रुचीने जे केलं—
संप्राप्ते कार्तिके मासि शुक्लपक्षे कुरूत्तम नरो वा यदि वा नारी एकभक्तं प्रकल्पयेत् ।।4.69.
कार्तिक महिन्यात शुक्ल पक्षात, कुरुवंशातील श्रेष्ठा, पुरुष किंवा स्त्री एक वेळचं जेवण करतात—
ततो मध्याह्नसमये दृष्ट्वा धेनुं सवत्सिकाम्
मग मध्यान्ही गायीला वासरासह पाहतात—
ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां स्त्रीजनेश्वर
ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र, हे स्त्रीपुरुषांनो—
कुंकुमालक्तकैर्दीपैर्माषान्नवटकैः शुभैः
कुंकू, आलक्तक, दिवे आणि काळ्या हरभऱ्याच्या पिठाचे शुभ वडे याने—