गोषु यज्ञाः प्रवर्तंते गोषु देवाः प्रतिष्ठिताः
गायींमध्येच यज्ञ केले जातात; गायींमध्येच देवता वास करतात.
शृङ्गमूले गवां नित्यं ब्रह्मा विष्णुश्च संस्थितौ
गाईच्या शिंगांच्या मुळाशी ब्रह्मा आणि विष्णू नेहमी वास करतात.
शिवो मध्ये महादेवः सर्वकारणकारणम्
मधोमध शिव, महादेव, सर्व कारणांचा कारण, वास करतो.
कंबलाश्वतरौ नागौ नासापुटसमाश्रितौ
कंबळ आणि अश्वतर हे दोन सर्प गाईच्या नाकपुड्यांमध्ये राहतात.
दंतेषु वसवः सर्वे जिह्वायां वरुणः स्थितः
गाईच्या दातांमध्ये सर्व वसु राहतात, आणि जिभेवर वरुण स्थिर आहे.
संध्याद्वयं तथेष्टाभ्यां ग्रीवायां च पुरंदरः
गाईच्या गळ्यात दोन संध्याकाळी आणि इच्छित देवता तसेच पुरंदरही वास करतो.
चतुष्पात्सकलो धर्मो नित्यं जंघासु तिष्ठति 4.69.
चार पाय असलेल्या गाईच्या पायांमध्ये सर्व धर्म नेहमी वास करतो.
खुराणां पश्चिमे भागे राक्षसाः संप्रतिष्ठिताः
गाईच्या खुरांच्या मागच्या भागात राक्षस वास करतात.
श्रोणीतटस्थाः पितरः कपोलेषु च मानवाः
श्रोणीतटांवर पितरांचे स्थान आहे, तर कपाळांवर माणसांचे स्थान आहे.
आदित्या रश्मयो वालाः पिण्डीभूता व्यवस्थिताः
सूर्याच्या किरणांनी गायीचे केस तयार झाले आहेत, ते एकत्र येऊन नीट मांडलेले आहेत.
त्रयस्त्रिंशद्देवकोट्यो रोमकूपे व्यवस्थिताः
तेहतीस कोटी देवता गायीच्या रोमकूपांमध्ये वास करतात.
चत्वारः सागराः प्रोक्ता गवां ये तु पयोधराः
चार समुद्र हे गायींच्या स्तनांसारखे मानले जातात.
जठरे गार्हपत्योऽग्निर्दक्षिणाग्निर्हृदिस्थितः
पोटात गार्हपत्य अग्नी आहे, तर हृदयात दक्षिणाग्नी आहे.
अस्थिव्यवस्थिताः शैला मज्जासु क्रतवः स्थिताः
हाडांत पर्वत आहेत आणि मज्जेत यज्ञांचे स्थान आहे.
सुरक्तपीतकृष्णादौ गवां वर्णे व्यवस्थिताः
लाल, पांढरा, पिवळा आणि काळा या रंगांत गायींचे रूप आहे.
संस्मृत्य तत्क्षणाद्गौरी इयेष सदृशीं तनुम्
ते आठवल्यावर त्या क्षणीच गौरीने तसंच रूप मिळवावं असं मनात आणलं.
षडुन्नतां पञ्चनिम्नां मंडूकाक्षीं सुवालधिम् 4.69.
सहा उंच, पाच खाली वाकलेल्या अंगांसह, बेडकासारख्या डोळ्यांची आणि सुंदर शेपटीच्या केसांची गाय होती.
सुशीलां च सुतस्नेहां सुक्षीरां सुपयोधराम्
ती गाय सुस्वभावी, वासरावर प्रेम करणारी, गोड दूध देणारी आणि सुंदर स्तनांची होती.
चर्यया प्रतरन्हृष्टो महादेवः स्वचेतसि
तिच्या हालचालींमुळे महादेव सकाळी आपल्या मनात आनंदी झाले.
दत्त्वा कुलपतेः पार्श्वं भृगोस्तां गां न्यवेदयत्
कुलपतीच्या बाजूला ती गाय ठेवून, महादेवांनी ती गाय भृगुला दिली.
न्यासरूपां ददौ धेनुं रक्षित्वा तां दिनद्वयम्
दोन दिवस ती गाय जपून, महादेवांनी ती गाय ठेवण म्हणून दिली.
अन्तर्द्धिमगमद्देवः पुनर्व्याघ्रो बभूव ह
तेव्हा देव अदृश्य झाले आणि पुन्हा वाघाचे रूप घेतले.
वज्रचक्रनखो देवीं ज्वलत्पिंगललोचनः
वज्रासारखे नख, चक्रीसारखे पंजे आणि जळणाऱ्या पिंगट डोळ्यांनी त्या वाघाने देवीकडे धाव घेतली.
संप्रायादाश्रमपदं तां च धेनुं सवत्सिकाम्
तो आश्रमात गेला आणि त्या गायीला वासरासह घेऊन गेला.
हाहेत्युच्चैः केचिदूचुर्हुंहुंकारैस्तथापरे
काहींनी मोठ्याने 'हाऽ' असा आवाज केला, तर काहींनी 'हुं हुं' असा ध्वनी केला.
तालास्फोटान्ददुः केचिद्व्याघ्रं दृष्ट्वातिभैरवम्
त्या अतिशय भयंकर वाघाला पाहून काहींनी टाळ्या वाजवल्या.
तस्या व्याघ्रभयार्तायाः कपिलाया युधिष्ठिर 4.69.
युधिष्ठिरा, त्या वाघाच्या भीतीने घाबरलेली ती कपिला होती.
व्याघ्रवत्सकयोस्तत्र वंदितं सुरकिन्नरैः
तेथे वाघ आणि त्याचे पिल्लू यांना देव आणि किन्नर यांनी वंदन केले.
सजलं शिवलिंगं च शम्भोस्तीर्थं तदुत्तमम्
तेथे ओलसर शिवलिंग आहे आणि शंभूचे ते श्रेष्ठ तीर्थ आहे.
तत्र स्नात्वा महातीर्थे जंबूमार्गे नराधिप
राजा, जांबू मार्गावरील त्या महान तीर्थात स्नान केल्यावर,