लक्ष्मीः श्रीः संपदा पद्मा मा विभूतिर्हरिप्रिया 4.68.
लक्ष्मी, श्री, संपत्ती, पद्मा, माया, विभूती, हरिप्रिया,
गायत्री प्रकृतिः सृष्टिः सावित्री वेधसो मता ।। राज्ञी भानुमती संज्ञा नित्यभा भास्करप्रिया
गायत्री, प्रकृती, सृष्टी, सावित्री, वेधसाची पत्नी म्हणून ओळखली जाणारी; राणी, भानुमती नावाची, सदैव तेजस्वी, भास्कराची प्रिय.
इति पद्मनाभशंकरपितामहार्क्कादीन्सप्रियान्पूज्य
पद्मनाभ, शंकर, पितामह, अर्क आणि इतर देवतांना त्यांच्या प्रियांसह भक्तीभावाने पूजून,
द्वादश्यां चरति नरो व्रतमेतद्भक्तिभावितो लोके
जो मनुष्य द्वादशीच्या दिवशी हा व्रत भक्तीने पाळतो,
हरिहरहिरण्यगर्भप्रभाकराणां क्रमेण लोकेषु
या जगात हरी, हर, हिरण्यगर्भ आणि प्रभाकर यांची एकामागोमाग पूजा केली जाते.
स्त्रीपुंसोर्यदि युग्मं पुरुषो वा यदि समाचरति कश्चित्
कोणताही पुरुष हा व्रत स्त्रीसोबत किंवा एकट्याने जसा जमेल तसा पाळतो,
इति श्रीभविष्ये महापुराण उत्तरपर्वणि श्रीकृष्णयुधिष्ठिरसंवादे हरिहरहिरण्यगर्भप्रभाकराणामवियोगव्रतं नामाष्टषष्टितमोऽध्यायः
श्रीभविष्य महापुराणाच्या उत्तरपर्वातील श्रीकृष्ण आणि युधिष्ठिर यांच्या संवादात 'हरी, हर, हिरण्यगर्भ आणि प्रभाकर यांच्या अवियोग व्रता'चे अठ्ठाविसावे अध्याय येथे संपले.
गोवत्सद्वादशीव्रतवर्णनम् तेन पापेन मे चित्ते जुगुप्सातीव वर्तते
गोवत्स द्वादशी व्रताचे वर्णन. त्या पापामुळे माझ्या मनात फार तीव्र घृणा निर्माण झाली आहे.
तत्र ब्राह्मणराजन्यवैश्यशूद्रादयो हताः
तेथे ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र आणि इतर लोक मारले गेले.
तेषां वधेन यत्पापं तन्मे मर्माणि कृंतति
त्यांच्या वधामुळे जे पाप झाले ते माझ्या अंतःकरणाला वेदना देत आहे.
अस्ति पार्थ महाबाहो पांडवानां धुरंधर
पार्था, महाबाहू, पांडवांचा आधार असलेला योद्धा,
युधिष्ठिर उवाच केयं गोद्वादशी नाम विधानं तत्र कीदृशम्
युधिष्ठिर म्हणाला: ही गोवत्स द्वादशी काय आहे आणि तिचे विधी कसे आहेत?
एतत्सर्वं हरे ब्रूहि पाहि मां नरकार्णवात्
हे हरी, मला सर्व काही सांग आणि मला नरकाच्या समुद्रातून वाचव.
श्रीकृष्ण उवाच तपश्चचार विपुलं नामव्रतधरा गिरौ
श्रीकृष्ण म्हणाले: व्रतधारी व्यक्तीने पर्वतावर मोठे तप केले.
हर्षेण महताविष्टा दैवदर्शनकांक्षया
ती व्यक्ती दैवी दर्शनाची इच्छा बाळगून मोठ्या आनंदाने भरली होती.
पारियात्रे सिद्धपात्रे रम्ये तंदुलिकाश्रमे
परियात्र पर्वतातील सिद्धपात्र प्रदेशातील रम्य तांदुळिका आश्रमात,
तापसारण्यमतुलं दिव्यकाननमंडितम् 4.69.
अतुलनीय अशा तपस्वींच्या अरण्यात, दैवी वनांनी सुशोभित अशा ठिकाणी,
वल्कलाजिनसंवीतेर्भृगोराश्रममंडलम्
वल्कल आणि कातडी घातलेल्या भृगूंच्या आश्रमाच्या परिसरात,
प्रशांतसिंहहरिणं सर्ववस्तुगतद्रुमम्
शांत सिंह, हरणे, सर्व प्रकारची जनावरे आणि झाडे तेथे होती.
सिंहव्याघ्रगजैर्भिन्नं हरिणैः शबरैः शशैः
त्या ठिकाणी सिंह, वाघ, हत्ती, हरणे, शबरी आणि सशांनी परिसर व्यापलेला होता.
तपस्यता तत्र तेषां मुनीनां दर्शनार्थिनाम्
त्या ऋषींच्या दर्शनाची इच्छा मनात ठेवून, ते सर्वजण तिथे कठोर तप करत होते.
बभूव ब्राह्मणो वृद्धो जरापांडुरमूर्द्धजः उमापि चक्रे गोरूपं शृणु तत्पार्थ यादृशम्
त्या वेळी एक वृद्ध ब्राह्मण, ज्यांचे केस वयोमानामुळे पांढरे झाले होते, ते प्रकट झाले; आणि उमा देवीनेही गाईचे रूप घेतले. हे सर्व कसे घडले, ते ऐक, पार्था.
क्षीरोदतोयसंभूता याः पुरामृतमंथने
पूर्वी अमृतमंथनाच्या वेळी, जे जे समुद्रातून जन्मले होते,
नन्दा सुभद्रा सुरभी सुशीला बहुला इति
नंदा, सुभद्रा, सुरभी, सुशीला आणि बहुला — या गायी,
जमदग्निभारद्वाजवशिष्ठासितगौतमाः
जमदग्नी, भारद्वाज, वसिष्ठ, असीत आणि गौतम — हे ऋषी,
गोमयं रोचना मूत्रं क्षीरं दधि घृतं गवाम्
गाईचे शेण, गोरचन, मूत्र, दूध, दही आणि तूप — हे सर्व गाईचेच आहे.
गोमयादुत्थितः श्रीमान्बिल्ववृक्षः शिवप्रियः बीजान्युत्पलपद्मानां पुनर्जातानि गोमयात् ।। 4.69.
गाईच्या शेणातून शुभ आणि शिवाला प्रिय असलेला बेलवृक्ष उत्पन्न झाला; तसेच शेणातूनच कमळ आणि पाण्यातील कमळांची बीजेही निर्माण झाली.
गोरोचना च मांगल्या पवित्रा सर्वसाधिका आहारः सर्वदेवानां शिवस्य च विशेषतः
गाईची गोरचन मंगलमय, पवित्र आणि सर्वांत श्रेष्ठ आहे; ती सर्व देवतांचा, विशेषतः शंकराचा, आहार आहे.
यद्बीजं जगतः किञ्चित्तज्ज्ञेयं क्षीरसंभवम् घृतादमृतमुत्पन्नं देवानां तृप्तिकारणम्
जगातले जे काही बीज आहे, ते सर्व दूधातून उत्पन्न झालेले समजावे; तुपातून अमृत निर्माण झाले, जे देवांना तृप्त करणारे आहे.
ब्राह्मणाश्चैव गावश्च कुलमेकं द्विधा कृतम्
ब्राह्मण आणि गायी हे एकाच कुळातले असून, केवळ दोन भागांत विभागले गेले आहेत.