തേഷാം സന്തതിവിച്ഛേദോ ന കദാചിദ്ഭവിഷ്യതി മര്ത്യലോകേ സുഖം സ്ഥിത്വാ യാസ്യംതി ശിവമംദിരമ്
അവർക്കു വംശം നിലച്ചു പോകുന്നത് ഒരിക്കലും സംഭവിക്കില്ല; മനുഷ്യലോകത്ത് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ച്, അവർ ശിവാലയത്തിലേക്ക് പോകും.
യഃ കുക്കുടീവ്രതവരം പ്ലവഗീസമേതം ചക്രേ ചരാചരഗുരും ഹൃദയേ നിധായ
കുക്കുട്ടിവ്രതം ഭക്തിപൂർവ്വം ആചരിച്ച്, സകലഭൂതങ്ങളുടെ ഗുരുവായ വാനരനാഥനെ ഹൃദയത്തിൽ വച്ചു, ആരെങ്കിലും ഈ വ്രതം നടത്തുകയാണെങ്കിൽ,
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണ ഉത്തരപര്വണി ശ്രീകൃഷ്ണയുധിഷ്ഠിരസംവാദേ കുക്കുടീമര്കടീവ്രതവര്ണനം നാമ ഷട്ചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരപർവ്വത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണനും യുദ്ധിഷ്ഠിരനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ കുക്കുടീയും മാർക്കടീയും എന്ന വ്രതങ്ങളുടെ വിവരണമായ അറുപത്താറാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ഉഭയസപ്തമീവ്രതവര്ണനമ് മാഘമാസാത്സമാരഭ്യ ശുക്ലപക്ഷേ യുധിഷ്ഠിര
ഉഭയസപ്തമീ വ്രതത്തിന്റെ വിവരണം. മാഘമാസത്തിൽ നിന്നാരംഭിച്ച് ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ, യുദ്ധിഷ്ഠിരാ—
സപ്തമ്യാം കുരു സംകല്പമഹോരാത്രേ വ്രതേ നൃപ
സപ്തമിദിവസത്തിൽ, രാജാവേ, വ്രതം പാലിക്കാനുള്ള ഉറച്ച മനസ്സോടെ, പകലും രാത്രിയും ആചരിക്കണം.
അഷ്ടമ്യാം ഭോജയേദ്വിപ്രാംസ്തിലപിഷ്ടം ഗുഡൌദനമ്
അഷ്ടമിദിവസത്തിൽ, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ എള്ളുപൊടി ചേർത്ത ചോറും ശർക്കരയും ചേർത്ത് പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം നൽകി സത്കരിക്കണം.
സപ്തമ്യാം ഫാല്ഗുനേ മാസി സൂര്യമിത്യഭിപൂജയേത്
ഫാൽഗുണമാസത്തിലെ സപ്തമിദിവസത്തിൽ, ഭക്തിപൂർവ്വം സൂര്യനെ ആരാധിക്കണം.
സപ്തമ്യാം ചൈത്രമാസേ തു വേദാംശുമഭിപൂജയേത്
ചൈത്രമാസത്തിലെ സപ്തമിദിവസത്തിൽ, വേദങ്ങളെയും പ്രകാശമുള്ള സൂര്യനെയും ആരാധിക്കണം.
വൈശാഖസ്യ തു സപ്തമ്യാം ധാതാരമഭിപൂജയേത്
വൈശാഖമാസത്തിലെ സപ്തമിദിവസത്തിൽ, ധാതാവിനെ ആരാധിക്കണം.
സപ്തമ്യാം ജ്യേഷ്ഠമാസസ്യ ഇന്ദ്ര ഇത്യഭിപൂജയേത്
ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ സപ്തമിദിവസത്തിൽ, ഇന്ദ്രനെ ആരാധിക്കണം.
ആഷാഢമാസേ സപ്തമ്യാം പൂജയിത്വാ ദിവാകരമ്
ആഷാഢമാസത്തിലെ സപ്തമിദിവസത്തിൽ, ആദിത്യനെ ആരാധിച്ച ശേഷം വ്രതം തുടരണം.
സപ്തമ്യാം ശ്രാവണേ മാസി മാതാപി നാമ പൂജയേത്
ശ്രാവണമാസത്തിലെ സപ്തമിദിവസത്തിൽ, മാതാപി എന്ന ദേവതയെ ആരാധിക്കണം.
രവിം പ്രൌഷ്ഠപദേ മാസേ സപ്തമ്യാമര്ചയേച്ഛുചിഃ ।।। 4.47.
ഭദ്രപദമാസത്തിലെ സപ്തമിദിവസത്തിൽ, ശുദ്ധിയോടെ രവിയെ ആരാധിക്കണം.
ആശ്വയുക്ഛുക്ലസപ്തമ്യാം സവിതാരം പ്രപൂജ്യ ച
ആശ്വയുജമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ സപ്തമിദിവസത്തിൽ, സവിറ്റാരനെ ആരാധിച്ച ശേഷം വ്രതം തുടരണം.
കാര്തികേ ശുക്ലസപ്തമ്യാം ദിനേശം സപ്തവാഹ നമ്
കാർത്തികമാസത്തിലെ ശുക്ലസപ്തമിദിവസത്തിൽ, ഏഴു കുതിരകളാൽ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്ന ദിനേശനെ ആരാധിക്കണം.
ഭാനും മാര്ഗസിതേ പക്ഷേ പൂജയിത്വാ വിധാനതഃ
മാർഗശീർഷമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ, വിധിപ്രകാരം ഭാനുവിനെ ആരാധിച്ച ശേഷം—
ഭാസ്കരം പൌഷമാസേ തു പൂജയിത്വാ യഥാവിധി
പൗഷമാസത്തിൽ, യഥാവിധി ഭാസ്കരനെ ആരാധിച്ച ശേഷം—
തദേവ കൃഷ്ണസപ്തമ്യാം നാമ സംപൂജയേദ്ബുധഃ പശ്ചാത്സമാപ്തേ നിയമേ സൂര്യയാഗം സമാചരേത്
അതുപോലെ തന്നെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ സപ്തമിദിവസത്തിലും അതേ ആരാധന നടത്തണം; വ്രതം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം സൂര്യയാഗം നടത്തണം.
ശുചിര്ഭൂമൌ സമേ ദേശേ ലേപയേദ്രക്തച ന്ദനൈഃ
ശുദ്ധിയോടെ, സമതലമായ ശുചിത്വമുള്ള സ്ഥലത്ത് ചുവന്ന ചന്ദനം പുരട്ടണം.
സിംദൂരഗൈരികാഭ്യാം ച സൂര്യമണ്ഡലമാലിഖേത് സമ്പൂജ്യ ദദ്യാന്നൈവേദ്യം വിചിത്രം ഘൃതപാചിതമ്
സിന്ദൂരവും ഗൈരികയും ഉപയോഗിച്ച് സൂര്യന്റെ വട്ടം വരയ്ക്കണം; ആരാധന കഴിഞ്ഞ്, വിവിധവിധം നെയ്യിൽ പാകം ചെയ്ത വിഭവങ്ങൾ നൈവേദ്യമായി അർപ്പിക്കണം.
പുരതഃ സ്ഥാപയേത്കുമ്ഭാന്സഹിണ്യാന്നസംയുതാന്
തയാറാക്കിയ തയിര്ചോറ് നിറച്ച കുമ്പങ്ങള് മുന്നില് വയ്ക്കണം.
ആകൃഷ്ണേനേതി മംത്രേണ സമിദ്ഭിശ്ചാര്കസംഭവൈഃ
ആകൃഷ്ണേന എന്ന മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് അര്ക്കമരത്തില് നിന്നുള്ള സമിദുകള് ഉപയോഗിക്കണം.
തതസ്തു ദക്ഷിണാ ദേയാ ബ്രാഹ്മണാനാം യുധിഷ്ഠിര 4.47.
അതിനുശേഷം, യുദിഷ്ഠിരാ, ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് ദക്ഷിണ നല്കണം.
ദ്വാദശാത്ര പ്രശംസംതി ഗാവോ വസ്ത്രാന്വിതാഃ ശുഭാഃ ഏവം വിസൃജ്യ താന്വിപ്രാന്സ്വയം ഭുഞ്ജീത വാഗ്യതഃ
പന്ത്രണ്ടു ദിവസം വസ്ത്രം അണിയിച്ച നല്ല പശുക്കളെ സ്തുതിക്കണം. അങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിച്ച് വിട്ടയച്ച ശേഷം, സ്വയം വാക്കില് നിയന്ത്രണം പാലിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.
യ ഏവം കുരുതേ പാര്ഥ സപ്തമീവ്രതമുത്തമമ്
പാര്ഥാ, ഈ വിധത്തില് ഉത്തമമായ സപ്തമി വ്രതം ആചരിക്കുന്നവന്—
സപ്തമ്യാം സോപവാസസ്തു ഭാനോഃ പശ്യംതി യേ മുഖമ്
സപ്തമി ദിവസത്തില് ഉപവാസം പാലിച്ച് സൂര്യന്റെ മുഖം ദര്ശിക്കുന്നവര്—
വ്രതമേതന്മഹാരാജ സര്വാശുഭവിനാശനമ് സൂര്യലോകപ്രദം ചാംതേ പ്രാഹൈവം നാരദോ മുനിഃ
മഹാരാജാവേ, ഈ വ്രതം എല്ലാ ദോഷങ്ങളും നീക്കി, അവസാനം സൂര്യലോകം ലഭ്യമാക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ നാരദമുനി പറഞ്ഞു.
യേ സപ്തമീമുപവസംതി സിതാസിതാം ച നാമാക്ഷരൈരഹിമദീധിതിമര്ചയംതി
സപ്തമി ദിവസത്തില് ഉപവാസം പാലിച്ച്, വെള്ളയും കറുപ്പും നിറമുള്ള രൂപങ്ങള് അവയുടെ പേരുകളുടെ അക്ഷരങ്ങള് ഉപയോഗിച്ച് ആരാധിച്ച്, ഹിമംപോലെയുള്ള കിരണങ്ങളുള്ള സൂര്യനെ സ്തുതിക്കുന്നവര്—
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണ ഉത്തരപര്വണി ശ്രീകൃഷ്ണയുധിഷ്ഠിരസംവാദേ ഉഭയസപ്തമീവ്രതവര്ണനം നാമ സപ്തചത്വാരിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിലെ ഉത്തരപര്വ്വത്തില് ശ്രീകൃഷ്ണനും യുദിഷ്ഠിരനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണത്തില് ഉഭയസപ്തമി വ്രതത്തിന്റെ വിവരണം എന്ന പേരിലുള്ള നാല്പത്തിയേഴാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
കല്യാണസപ്തമീവ്രതവര്ണനമ് ഭഗവന്ദുര്ഗസംസാരസാഗരോത്താരകാരകമ്
കല്യാണസപ്തമി വ്രതത്തിന്റെ വിവരണം— ഭഗവന്, ഈ വ്രതം ദുരിതഭരിതമായ സാംസാരികസമുദ്രത്തില് നിന്ന് രക്ഷപ്പെടുത്തുന്നതാണ്.