മോഹിതഃ കാമബാണേന മൂര്ച്ഛിതഃ പതിതോ ഭുവി
കാമത്തിന്റെ ബാണം ബാധിച്ച് മനസ്സു തെറ്റി, അവൻ ബോധംകെട്ട് നിലത്ത് വീണു.
ശിബികാം ചൈവ സംസ്ഥാപ്യ സഭായാം ച സമൈരയത്
അവൻ ഒരു പല്ലക്കു ഒരുക്കി സഭയിൽ കൊണ്ടുവന്നു.
കസ്യേയം സുന്ദരീ ഭാര്യാ കുതോ ജാതാ മഹോത്തമാ
ഈ മനോഹരിയായ ഭാര്യ ആരുടേതാണ്? ഈ ഉത്തമസ്ത്രീ എവിടുനിന്നാണ് വന്നത്?
മമേയം സുന്ദരീ നാരീ രത്നദത്തസ്യ സാ സുതാ
ഈ മനോഹരിയായ സ്ത്രീ എന്റേതാണ്; അവൾ രത്നദത്തന്റെ മകളാണ്.
മമ ദാസസ്യ യാ പത്നീ ത്വദ്യോഗ്യാ ഭൂപതേ സദാ
എന്റെ ദാസന്റെ ഭാര്യ എപ്പോഴും ഭൂപതിക്ക് അനുയോജ്യയാണു.
ഇത്യുക്തഃ ക്രോധതാമ്രാക്ഷോ ഭൂപതിസ്തമുവാച ഹ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്ന രാജാവ് അവനോട് പറഞ്ഞു.
ഗൃഹ്ണാമി യദി താം ദേവീം നരകേ യമകിംകരാഃ
ഞാൻ ആ ദേവിയെ ഏറ്റുവാങ്ങിയാൽ, യമന്റെ സേവകർ എന്നെ നരകത്തിലേക്ക് വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകും.
ഇത്യുക്ത്വാ ഭൂപതിസ്തൂര്ണം വിരഹാഗ്നിപ്രപീഡിതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ രാജാവ്, വേർപാടിന്റെ വേദനയിൽ കത്തിക്കൊണ്ട്, ഉടൻ പ്രവർത്തിച്ചു.
ഇത്യുക്ത്വാ സ തു വൈതാലോ നൃപം പ്രാഹ ശൃണുഷ്വ ഭോഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, വൈതാളൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'കേൾക്കൂ രാജാവേ.'
സേനാപതിസ്തു തത്രൈവ ഭസ്മസാദഭവത്ക്ഷണാത്
അവിടെ തന്നെയായിരുന്നു, സേനാധിപൻ ഒരു നിമിഷത്തിൽ ചിതലായി.
സ്വര്ഗം ഗതാസ്തു തേ സര്വേ കസ്യ പുണ്യാധികം മതമ്
അവരൊക്കെയും സ്വർഗത്തിൽ എത്തി; അവരിൽ ആരുടെ പുണ്യം കൂടുതലാണെന്ന് കരുതുന്നു?
മരണം കിംകരസ്യൈവ യോഗ്യം ഭൂപതിഹേതവേ
രാജാവിനുവേണ്ടി ദാസന്റെ മരണം മാത്രം യോഗ്യമാണോ?
ദത്താ യത്കിംകരേണൈവ സുംദരീ നൃപഹേതവേ
ഒരു ദാസൻ രാജാവിനുവേണ്ടി ഒരു സുന്ദരിയായ സ്ത്രീയെ നൽകി.
ജിത്വാ കാമം തഥാ പാല്യം ധര്മം തസ്മാന്നൃപേഽധികമ്
കാമം ജയിച്ചശേഷം, ധർമ്മം കാത്തുസൂക്ഷിക്കണം; കാരണം ധർമ്മം രാജാവിനേക്കാൾ ഉന്നതമാണ്.
ശൃണു ഭൂപ മഹാഭാഗ കഥാം തവ മനോരമാമ്
മഹാഭാഗനായ രാജാവേ, നിനക്കായി ഒരുക്കിയ മനോഹരമായ കഥ ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
ഉജ്ജയിന്യാം മഹാഭാഗ മഹാസേനോ നൃപോഽഭവേത്
ഉജ്ജയിനിയിൽ മഹാഭാഗനായ മഹാസേന എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു.
ഗുണാകരസ്തസ്യ സുതോ മദ്യമാംസപരായണഃ
അവന്റെ മകൻ ഗുണാകരൻ മദ്യംയും മാംസംയും ആസ്വദിക്കുന്നവനായിരുന്നു.
ബാംധവൈഃ സ പരിത്യക്തോ ബഭ്രാമ വസുധാതലേ
ബന്ധുക്കൾ അവനെ ഉപേക്ഷിച്ചതിനാൽ, അവൻ ഭൂമിയിൽ അലയുന്നവനായി.
കപര്ദീ നാമ തം യോഗീ കപാലാന്നൈരപൂജയത്
കപർദി എന്ന യോഗി കപ്പാലങ്ങൾകൊണ്ടു അവനെ ആരാധിച്ചു.
തദാതിഥ്യം തദര്ഥം സ യക്ഷിണീം സമുപാഹ്വയത്
ആതിഥ്യത്തിനായി, അവൻ ഒരു യക്ഷിണിയെ വിളിച്ചു.
പ്രാതഃ കാലേ തു സംപ്രാപ്തേ കൈലാസം യക്ഷിണീ ഗതാ
പ്രഭാതത്തിൽ, യക്ഷിണി കൈലാസത്തിലേക്ക് പോയി.
കപര്ദീ പ്രദദൌ തസ്മൈ വിദ്യാം യക്ഷിണികര്ഷിണീമ്
കപർദി അവനു യക്ഷിണികളെ ആകർഷിക്കുന്ന വിദ്യ നൽകി.
സ ജജാപ ശുഭം മന്ത്രം ന പ്രാപ്താ കാമചാരിണീ
അവൻ ശുഭമായ മന്ത്രം ജപിച്ചെങ്കിലും, ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്ന യക്ഷിണി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടില്ല.
പ്രാപ്തവാന്പിതരൌ നത്വാ സ്വഗേഹേ നിവസന്നിശി ।। 3.2.17.
അവൻ മാതാപിതാക്കളെ വണങ്ങി, രാത്രി തന്റെ വീട്ടിൽ താമസിച്ചു.
പ്രതിബോധിവനം പ്രാപ്തസ്തച്ഛിഷ്യത്വമുപായയൌ
അവൻ പ്രതിബോധിവനത്തിൽ എത്തി അവിടെയുള്ള ശിഷ്യനായി.
ന പ്രാപ്താ യോഗിനീ ദേവീ തദാ ചിന്താതുരോ ഽഭവത്
ആ സമയത്ത് യോഗിനി ദേവി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടില്ല; അതുകൊണ്ട് അവൻ വിഷമത്തിലായി.
പുനരാഹ കഥം ദേവീ ന പ്രാപ്താ യക്ഷിണീ പ്രിയാ
അവൻ വീണ്ടും ചോദിച്ചു: 'ദേവിയേ, പ്രിയയായ യക്ഷിണി എന്തുകൊണ്ട് വന്നില്ല?'
ത്രിവിധം കര്മ ഭോ വിപ്ര സിദ്ധ്യര്ഥേ സാധകായ വൈ
ബ്രാഹ്മണനേ, വിജയത്തിനായി മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള കർമ്മങ്ങളുണ്ട്.
സുന്ദരാംഗകൃതം ജ്ഞേയം പുനര്വാക്കായസംഭവമ്
സുന്ദരമായ ശരീരത്തിൽ നിന്നുള്ള കർമ്മവും, വാക്കിലും ശരീരത്തിലും നിന്നുള്ളതും തിരിച്ചറിയണം.
പരത്ര ച ഭുവര്ലോകേ പിണ്ഡദേഹകൃതം സ്മൃതമ്
മറ്റു ലോകത്തും പിതൃലോകത്തും, സ്ഥൂലശരീരത്തിൽ ചെയ്ത കർമ്മം ഓർക്കപ്പെടുന്നു.