മാഹാത്മ്യം സവിതുശ്ചാത്ര തീര്ഥാനാം ച വിശാമ്പതേ । നാരായണസ്യ മാഹാത്മ്യം തഥാ രുദ്രസ്യ കഥ്യതേ
അവിടെ സവിത്രിന്റെ മഹത്വവും പുണ്യസ്നാനകേന്ദ്രങ്ങളുടെയും മഹത്വവും വിവരണമായിട്ടുണ്ട്; അതുപോലെ നാരായണന്റെയും രുദ്രന്റെയും മഹത്വവും ചൊല്ലപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
മഹാഭാഗ്യം ച വിപ്രാണാം മാഹാത്മ്യം പുസ്തകസ്യ ച । ദുര്ഗാദേവ്യാസ്തഥാ ചോക്തം സത്യസ്യ ച മഹാമതേ
ഗ്രന്ഥം പ്രബോധിക്കുന്നു — വിദ്യാത്മക ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ വലിയ ഭാഗ്യം, ഒരു ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ പവിത്ര്യം, കൂടാതെ ദുർഗിയുടെ മഹത്വവും സത്ഴിന്റെ മഹത്വവും, പ്രതിജ്ഞാത വിവേകാചാര്യനേ.
സംക്ഷിപ്തം സംവിധാനം ച ധര്മം സ്ത്രീപുംസയോരപി । വിഭാഗം ധര്മദ്യൂതം ച കഥകാനാം ച ശോധനമ്
സ്ത്രീകൾക്കും പുരുഷന്മാർക്കും പ്രയോജനം വരുന്ന ധർമ്മനിയമങ്ങളുടെ സംക്ഷിപ്തരൂപം, കര്‍ത്തവ്യങ്ങളുടെയും വിഭാഗങ്ങളും കഥാപാരായണക്കാരുടെ ശുദ്ധീകരണപ്രതിഭാസങ്ങളും അടങ്ങുന്ന മാർഗദർശനം നൽകിയിരിക്കുന്നു.
വൈശ്യശൂദ്രോപചാരം ച സംകീര്ണാനാം ച സംഭവമ് । ആപദ്ധര്മം ച വര്ണാനാം പ്രായശ്ചിത്തവിധിം തഥാ
വൈവശ്യർക്കും ശൂദ്രർക്കുള്ള സേവനവിധികളും, മേല്‍വിവാഹജന്യ കുലങ്ങളുടെ ഉത്ഭവവും, അനിയമ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ചെയ്യാവുന്ന കടമകളും, വർണ്ണങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി നിര്‍വഹിക്കേണ്ട പ്രായശ്ചിത്യ ക്രിയാക്രമങ്ങളും വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സംധ്യാവിധിം പ്രേതശുദ്ധിം സ്നാനതര്പണയോര്വിധിമ് । വൈശ്വദേവവിധിം ചാപി തഥാ ഭോജ്യവിധിം നൃപ
സന്ധ്യാചരണം നടത്തുന്ന നിയമങ്ങളും, ശവശുചീകരണക്രിയകളും, സ്നാനം-അര്‍ച്ചനാചാരങ്ങളും, വൈശ്വദേവയജ്ഞത്തിന്റെ വിധികളും കൂടാതെ രാജാവിന്റെ ഭക്ഷണനിയമങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
ലക്ഷണം ദന്തകാഷ്ഠസ്യ ചരണവ്യൂഹമുത്തമമ് । സംസാരഗമനം ചൈവ ത്രിവിധം കര്മസമ്ഭവമ്
ചവറ്റിനുള്ള മര്‍ക്കത്തയും നല്ല ഇരിപ്പിടക്രമത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളും വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു; ലൗകികജീവിതത്തിന്റെ കടന്നു പോകൽ ത്രിവിധമാണ്, അത് കര്‍മത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്പന്നമെന്നും പറയുന്നു.
നൈഃശ്രേയസം കര്മണാം ച ഗുണദോഷപരീക്ഷണമ് । ദാരാണാം ലക്ഷണം പ്രോക്തം തഥാ പാത്രപരീക്ഷണമ്
കൃത്യോപദേശങ്ങളാൽ പരമഹിതം നേടിയെടുക്കാനുള്ള മാർഗങ്ങൾ, ഗുണദോഷങ്ങളുടെ വിവേചന, ഭാര്യകളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ, വയലുകളുടെ പരീക്ഷണരീതികൾ എന്നിവ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.
പ്രസൂതിം ചാപി ഗര്ഭസ്യ തഥാ കര്മഫലം നൃപ । ജാതിധര്മാന്കുലധര്മാന്വേദധര്മാംശ്ച പാര്ഥിവ
ശിശുവിന്റെ ഗർഭഭരണം-ജനനം, കര്‍മ്മഫലങ്ങൾ എന്നിവ വിശദീകരിക്കുകയും, വർണ്ണം, ബന്ധു സംബന്ധമായ കടമകൾ, രാജാക്കന്മാർ അറിയേണ്ട ലോകീയ കാര്യങ്ങൾ എന്നിവയും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
വൈതാനവ്രതികാനാം ച തഥാസൌ പ്രോക്തവാന്വിഭുഃ । ബ്രഹ്മാ കുരുകുലശ്രേഷ്ഠ ശംകരായ മഹാത്മനേ
രാജാവും സമാനമായി വൈതാന വ്രതമെടുത്തവർക്കുള്ള നിയമങ്ങളാണ് പ്രഖ്യാപിച്ചത്; ബ്രഹ്മാവ് ഈ വസ്തുതകൾ കുരു വംശത്തെ ഉത്തമരായവർക്കും മഹാത്മനായ ശങ്കരന്‍ക്കും പറഞ്ഞു.
ശംകരേണ തഥാ വിഷ്ണോഃ കഥിതം കുരുനന്ദന । വിഷ്ണുനാപി പുനഃ പ്രോക്തം നാരദായ മഹീപതേ
ശങ്കരൻ ഇത് കുരുക്കുലത്തിൽ വിഷ്ണുൻ്റെ വംശജന്‍ക്ക് പറഞ്ഞു; നാരായണത്തെക്കുറിച്ച് നാരദനോടും ഈ കാര്യങ്ങൾ രാജാവേ, പ്രബന്ധമായി ചൊല്ലിയിരിക്കുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
നാരദാത്പ്രാപ്തവാഞ്ഛക്രഃ ശക്രാദപി പരാശരഃ । പരാശരാത്തതോ വ്യാസോ വ്യാസാദപി മയാ വിഭോ
നാരദൻ ഇത് ഗ്രഹിച്ചു; പിന്നെ ഇന്ദ്രൻ (ശക്ര) ഇതിനെ ഏറ്റെടുത്തു; ശക്രനുമുതൽ പരാശരൻ; പരാശരനിൽ നിന്നു വ്യാസൻ; വ്യാസനിൽ നിന്നിയാണ്, രാജാ, എനിക്ക് ഇത് കൈമാറപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
ഏവം പരമ്പരാപ്രാപ്തം പുരാണമിദമുത്തമമ് । ശൃണു ത്വമപി രാജേന്ദ്ര മത്സകാശാത്പരം ഹിതമ്
ഇങ്ങനെ ഈ ഉത്തമപുരാണം പരമ്പരയായി കൈമാറപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; കേൾക്കുക, രാജാ, നീയും കേൾക്കൂ — ഇത് പരമപ്രയോജകവും മുക്തിചേഷ്ടാക്കളെ സഹായിക്കുന്നതുമായതാണ്.
സര്വാണ്യേവ പുരാണാനി സംജ്ഞേയാനി നരര്ഷഭ । ദ്വാദശൈവ സഹസ്രാണി പ്രോക്താനീഹ മനീഷിഭിഃ
മനുഷ്യരേ, മുഴുവൻ പുരാണങ്ങൾ ഒരുപോലെ അവരേ എന്നു വിളിക്കപ്പെടണം; പരിപണ്ഡിതർ പറയുന്നു — അവയിൽ ശതമാനമായ് പന്നൂറു ഇരുപതു മാത്രമെന്നാണോ എന്ന് വ്യക്തമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
പുനര്വൃദ്ധിം ഗതാനീഹ ആഖ്യാനൈര്വിവിധൈര്വൃഷ । യഥാ സ്കാന്ദം തഥാ ചേദം ഭവിഷ്യം കുരുനന്ദന
മറുവാരം, കുരു വംശജ, ഇവിടെ വളർച്ചയും വൈഭവവുമുള്ള നിരവധി കഥാവൃത്താന്തങ്ങൾ പറയുന്നു — ഇങ്ങനെ സ്കന്ദനും അതുപോലെ ഷേദനും പറയുന്നു.
സ്കാന്ദം ശതസഹസ്രം തു ലോകാനാം ജ്ഞാതമേവ ഹി । ഭവിഷ്യമേതദൃഷിണാ ലക്ഷാര്ദ്ധം സംഖ്യയാ കൃതമ്
സ്കന്ദനെ നൂറ് ആയിരം ലോകങ്ങളുള്ളവനെന്നായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; ഭാവിയിലെ ഈ വിവരണം ദർശകൻ ലക്ഷങ്ങളിലായി, അഴുകുകളിലായി ഒരുക്കിയതാകുന്നതാണ്.
തച്ഛ്രുത്വാ പുരുഷോ ഭക്ത്യാ ഇദം ഫലമവാപ്നുയാത് । ഋദ്ധിര്വൃദ്ധിസ്തഥാ ശ്രീശ്ച ഭവന്തി തസ്യ നിശ്ചിതമ്
ഭക്തിയോടെ അത് കേട്ടുവേദ, ഒരാൾ അതിന്റെ ഫലമാകും: സന്തതി, വളർച്ച, മഹത്വം അവനിലേക്ക് നിശ്ചയമായി വരും.
സുമന്തുരുവാച ശൃണുഷ്വേദം മഹാബാഹോ പുരാണം പഞ്ചലക്ഷണമ് । യച്ഛ്രുത്വാ മുച്യതേ രാജന്പുരുഷോ ബ്രഹ്മഹത്യയാ
സുമന്തു പറഞ്ഞു: കേള്ക്കു ഈ പഞ്ചലക്ഷണമുള്ള മഹാബലധാരിയായ പുരാണം; ഇതു കേട്ടാൽ രാജാവും മനുഷ്യനുമൊക്കെ ബ്രാഹ്മണനെ കൊന്ന പാപത്തിന്നും മോചിതരാകുന്നു.
പര്വാണി ചാത്ര വൈ പഞ്ച കീര്തിതാനി സ്വയമ്ഭുവാ । പ്രഥമം കഥ്യതേ ബ്രാഹ്മം ദ്വിതീയം വൈഷ്ണവം സ്മൃതമ്
സ്വയംജാതനായവന്‍ പറഞ്ഞു: ആ പരമ്പരയിൽ നിറുത്തിയതായി അഞ്ചുതരം പാർവങ്ങൾ പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്: ആദ്യം ബ്രാഹ്മ, രണ്ടാം വൈഷ്ണവ എന്നേതാണ്.
തൃതീയം ശൈവമാഖ്യാതം ചതുര്ഥം ത്വാഷ്ട്രമുച്യതേ । പഞ്ചമം പ്രതിസര്ഗാഖ്യം സര്വലോകൈഃ സുപൂജിതമ്
മൂതരം ശൈവ എന്നായി പേരിട്ടിരിക്കുന്നു, നാലാമത് ട്വഷ്ട്ര എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, അഞ്ചാമത് പ്രതിസർഗ എന്നാഗ്രഹ്യമായും ലോകങ്ങളിൽ വിശുദ്ധമായും കാണപ്പെടുന്നു.
ഏതാനി താത പര്വാണി ലക്ഷണാനി നിബോധ മേ । സര്ഗശ്ച പ്രതിസര്ഗശ്ച വംശോ മന്വന്തരാണി ച
എൻ്റെ പിതാവേ, ആ പാർവങ്ങളെയും അവയുടെ ലക്ഷണങ്ങളെയും എനിക്ക് വിശദമാക്കുക: സൃഷ്ടി, പുനഃസൃഷ്ടി, വംശങ്ങൾ, മന്വന്തരങ്ങൾ എന്നിവയും.
വംശാനുചരിതം ചൈവ പുരാണം പഞ്ചലക്ഷണമ് । ചതുര്ദശഭിര്വിദ്യാഭിര്ഭൂഷിതം കുരുനന്ദന
ഈ പുരാണം രാജവംശത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാക്കളെ വണ്ണം വിവരിക്കുന്നു, അഞ്ചു പ്രധാന ලක්ෂണങ്ങളാൽ സുഷോഭിതമാണ്; പതിനാല്‍ വിജ്ഞാനശാഖകളാൽ അലങ്കരിച്ചും കുരുവംശജനെ ലക്ഷ്യമാക്കിയുമാണ് ഇത്.
അങ്ഗാനി ചതുരോ വേദാ മീമാംസാ ന്യായവിസ്തരഃ । പുരാണം ധര്മശാസ്ത്രം ച വിദ്യാ ഹ്യേതാശ്ചതുര്ദശ
നാലു അംശങ്ങളും വേദങ്ങളാണ്; മിമാംസാ ന്യായം എന്നിവ അതിന്റെ വ്യാപകമായ വ്യാഖ്യാനം തീർത്ഥമാക്കിയവയാണ്. ഈ പുരാണം ധർമ്മശാസ്ത്രവുമാണ്, പതിനാലുകൊണ്ടേ ഇതു വിജ്ഞാനമായി വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
ആയുര്വേദോ ധനുര്വേദോ ഗാന്ധര്വശ്ചൈവ തേ ത്രയഃ । അര്ഥശാസ്ത്രം ചതുര്ഥം തു വിദ്യാ ഹ്യഷ്ടാദശൈവ താഃ
ആയുര്‍വേദം, ധനുർവേദം, ഗാന്ധർവവേദം ഇതിങ്ങനെ മൂന്നു കലകളെ രൂപപ്പെടുന്നു; төртാം ആർഥശാസ്ത്രം — എങ്ങിനെയെന്നാൽ ഈ പതിമൺനൂറ് (ഇവിടെ പതിനെട്ട്) വിദ്യാഭാഗങ്ങൾ എണ്ണപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
പ്രഥമം കഥ്യതേ സര്ഗോ ഭൂതാനാമിഹ സര്വശഃ । യച്ഛ്രുത്വാ പാപനിര്മുക്തോ യാതി ശാന്തിമനുത്തമാമ്
ആദ്യം എല്ലാവകാശങ്ങളുടെയും സൃഷ്ടി (സര്‍ഗ) വിവക്ഷ്യമാണ്; ഇത് കേട്ടാൽ പാപത്തെ വിട്ടു കണ്ടു മുക്തി നേടിയാൽ പരമശാന്തി വീണ്ടാകും.
ജഗദാസീത്പുരാ താത തമോഭൂതമലക്ഷണമ് । അവിജ്ഞേയമതര്ക്യം ച പ്രസുപ്തമിവ സര്വശഃ
പ്രാചീനകാലത്ത് ലോകം ഇരുട്ടിലായിരുന്നു, രൂപരഹിതവും അസ്പഷ്ടവുമായിരുന്നു; എല്ലാറ്റിനും വിവേകാതീതമായ അവസ്ഥയിൽ ഉറക്കമന്തമായി സജ്ഞാനതീതമായിരുന്നുവെന്നപരം.
തതഃ സ ഭഗവാനീശോ ഹ്യവ്യക്തോ വ്യഞ്ജയന്നിദമ് । മഹാഭൂതാനി വൃത്തൌജാഃ പ്രോത്ഥിതസ്തമനാശനഃ
ശരീരം പ്രകടമല്ലാത്ത പരമേഷ്‌വർ ആ പരമോഗ്യമായ ദൃശ്യമാവാത്തതിനെ പ്രകടമാക്കി: മഹാബാഹുൽ ഘടകങ്ങൾ ക്രമമാനുസരിച്ച് ഉദിച്ചുമറിഞ്ഞു, പ്രാഥമിക ഇരുണ്ടിത്തിനെ കെളുത്തു അഴിക്കു.
യോഽസാവതീന്ദ്രിയോഽഗ്രാഹ്യഃ സൂക്ഷ്മോഽവ്യക്തഃ സനാതനഃ । സര്വഭൂതമയോഽചിന്ത്യഃ സ ഏഷ സ്വയമുത്ഥിതഃ
ഇന്ദ്രിയങ്ങളിൽ წინാണതാം, അനാഖ്യാതം, സൂക്ഷ്മം,അപ്രഖ്യാപിതം, നിത്യവും — സകലജൈവങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിച്ചു, ചിന്തതീതവുമായ — ആത്മാവയാണ് സ്വയം ഉദിച്ചത്.
യോഽസൌ ഷഡ്വിംശകോ ലോകേ തഥാ യഃ പുരുഷോത്തമഃ । ഭാസ്കരശ്ച മഹാബാഹോ പരം ബ്രഹ്മ ച കഥ്യതേ
യാമിഷ്ടമാണവൻ ലോകത്തിൽ ഇരുനൂറ്റിയാറു രൂപങ്ങളിലായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്രവൻ, മനുഷ്യരിൽ മുൻഗണനയുള്ളവൻ; മഹാഭൃതാ, സൂര്യനെക്കും പരമബ്രഹ്മണെയും പോലെയെന്ന് തിരിഞ്ഞു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സോഽഭിധ്യായ ശരീരാത്സ്വാത്സിസൃക്ഷുര്വിവിധാഃ പ്രജാഃ । അത ഏവ സസര്ജാദൌ താസു വീര്യമവാസൃജത്
ശരീരമെന്നുപറഞ്ഞവനിൽ നിന്നറിയപ്പെടുന്നവ പലതരം ജീവജാലങ്ങൾ ഉദിച്ചു; അതുപോലെ ആദിസൃഷ്ടിയുടെ കാലത്ത് അവൻ അവയ്ക്ക് ജീവശക്തികൾ പുറപ്പെടുവിച്ചു.
യസ്മാദുത്പദ്യതേ സര്വം സദേവാസുരമാനുഷമ് । ബീജം ശുക്രം തഥാ രേത ഉഗ്രം വീര്യം ച കഥ്യതേ
എവരാൽ എല്ലാ ദൈവങ്ങളും ദേവദൂതികളും മനുഷ്യരും ഉത്ഭവിക്കുന്നു: വിത്ത് (ബീജ), ശുക്രം, തീക്ഷ്ണമായ വിത്തു (റെറ്റ), ആവേശം (വീര്യം) ഇവയെന്നിങ്ങനെ പേരിട്ടിരിക്കുന്നു.