ഗീര്ഗിരാ ഭാരതീ വാണീ വാചാ മേധാ സരസ്വതീ
ഭാഷ, വാക്ക്, ശബ്ദം, ഉച്ചാരം, ബുദ്ധി, സരസ്വതി ഇവയൊക്കെയും—
ദേവര്ഷിപിതൃധര്മാണാം നിംദകാ നാസ്തികാഃ ശഠാഃ
ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും പിതാക്കളെയും ധർമ്മത്തെയും ദൂഷിക്കുന്നവർ നാസ്തികരും കപടരും ആകുന്നു.
അനധ്യായേഷു ശാസ്ത്രാണി പാഠയംതി പഠംതി ച
വേദനിഷിദ്ധ സമയങ്ങളിൽ അവർ ശാസ്ത്രങ്ങൾ പഠിപ്പിക്കുകയും വായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
പ്രേതാസ്തു പിതരഃ പ്രോക്താസ്തേഷാം തസ്യാം തു സംചരഃ
മരിച്ചുപോയവർക്ക് പിതാക്കന്മാർ എന്നാണു പറയുന്നത്; അവരുടെ സഞ്ചാരം അവിടെയുണ്ട്.
അഗ്നിഷ്വാത്താ ബര്ഹിഷദ ആജ്യപാഃ സോമപാസ്തഥാ
അഗ്നിഷ്വാത്തന്മാർ, ബർഹിഷദുകൾ, ആജ്യപന്മാർ, സോമപന്മാർ ഇവരും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
പുത്രൈഃ പൌത്രൈശ്ച ദൌഹിത്രൈഃ സ്വധാമംത്രൈഃ സുപൂജിതാഃ
മക്കളും മുമ്മക്കളും പെൺമക്കളുടെ മക്കളും സ്വധാമന്ത്രങ്ങളോടെ ആദരപൂർവം പൂജിക്കുമ്പോൾ—
കാര്തികേ ശുക്ലപക്ഷസ്യ ദ്വിതീയായാം യുധിഷ്ഠിര
കാർത്തികമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ രണ്ടാം ദിവസം, യുദിഷ്ഠിരാ—
ദ്വിതീയായാം മഹോത്സര്ഗേ നാരകീയാശ്ച തര്പിതാഃ ഭ്രാമിതാ നര്തിതാസ്തുഷ്ടാഃ സ്ഥിതാഃ സര്വേ യദൃച്ഛയാ
രണ്ടാം ദിവസം മഹാനിവേദനയിൽ, നരകത്തിൽ ഉള്ളവരും തൃപ്തരാകുന്നു; അവർ ചുറ്റുകയും നൃത്തം ചെയ്യുകയും സന്തോഷത്തോടെ തങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു.
തേഷാം മഹോത്സവോ വൃത്തോ യമരാഷ്ട്രേ സുഖാവഹഃ 4.14.
അവർക്ക് യമലോകത്തിൽ വലിയ ഉത്സവം നടക്കുന്നു, അതു സന്തോഷം നൽകുന്നു.
അസ്യാം നിജഗൃഹേ പാര്ഥ ന ഭോക്തവ്യമതോ ബുധൈഃ
ഈ ദിവസം, പാർഥാ, ജ്ഞാനികൾ സ്വന്തം വീട്ടിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്.
ദാനാനി ച പ്രദേയാനി ഭഗിനീഭ്യോ വിധാനതഃ
സഹോദരിമാർക്ക് നിയമപ്രകാരം ദാനങ്ങൾ നൽകണം.
സര്വാ ഭഗിന്യഃ സംപൂജ്യാ അഭാവേ പ്രതിപത്തിഗാഃ
എല്ലാ സഹോദരിമാരെയും ആദരിക്കണം; അവർ ഇല്ലെങ്കിൽ അവരുടെ സ്ഥാനത്ത് പ്രവർത്തിക്കുന്നവരെയും ആദരിക്കണം.
മാതുലസ്യ സുതാഹസ്താദ്വിതീയായാം പുനര്നൃപ
രാജാവേ, രണ്ടാം ദിവസം മാമാവിന്റെ മകളുടെ കൈയിൽ നിന്ന്—
ഭോക്തവ്യം സഹജായാശ്ച ഭഗിന്യാ ഹസ്തതഃ പരമ്
സ്വന്തം ഭാര്യയുടെ കൈയിൽ നിന്നും, പിന്നെ സഹോദരിയുടെ കൈയിൽ നിന്നും ഭക്ഷണം കഴിക്കണം.
ധന്യം യശസ്യമായുഷ്യം ധര്മകാമാര്ഥവര്ദ്ധനമ്
ഇത് സമ്പത്ത്, പ്രശസ്തി, ദീർഘായുസ്സ് എന്നിവ നൽകുന്നു; ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിവയും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
യസ്യാം തിഥൌ യമുനയാ യമരാജദേവഃ സമ്ഭോജിതോ ജഗതി സത്ത്വരസൌഹൃദേന
ആ ദിവസം, യമുനാ യമരാജാവിനെ ലോകത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളോടും സൗഹൃദത്തോടെ ആദരിക്കുമ്പോൾ,
അശൂന്യശയനമാഹാത്മ്യവര്ണനമ് ഗാര്ഹസ്ഥ്യം തച്ച ഭവതി ദംപത്യോഃ പ്രീയമാണയോഃ
'ശൂന്യമല്ലാത്ത കിടക്ക' എന്ന വ്രതത്തിന്റെ മഹത്വം ഇപ്പോൾ പറയുന്നു; ഇത് സ്നേഹത്തോടെ ജീവിക്കുന്ന dampatikalക്ക് ഐക്യവും സന്തോഷവും നൽകുന്നു.
പത്നീഹീനഃ പുമാന്പത്നീ ഭര്ത്രാ വിരഹിതാ തഥാ
ഭാര്യയില്ലാത്ത പുരുഷനും ഭർത്താവിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞ ഭാര്യയും
തദ്ബ്രൂഹി ദേവദേവേശ വിധവാ സ്ത്രീ ന ജായതേ
ദേവദേവനേ, ഒരു സ്ത്രീ വിധവയാകാതെ ഇരിക്കാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് പറയൂ.
യാമുപോഷ്യ ന വൈധവ്യം പ്രാപ്നോതി സ്ത്രീ യുധിഷ്ഠിര
യുധിഷ്ഠിരാ, സ്ത്രീക്ക് വിധവാവുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ ഏത് ആചരണം പാലിക്കണം?
പത്നീവിമുക്തശ്ച നരോ ന കദാചിത്പ്രജായതേ
ഭാര്യയിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞ പുരുഷന് ഒരിക്കലും സന്താനമുണ്ടാകില്ല.
അശൂന്യശയനം നാമ തദാ ഗ്രാഹ്യാ ച സാ തിഥിഃ
അതിനെ 'ശൂന്യമല്ലാത്ത കിടക്ക' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്; ആ തിഥിയും ആചരിക്കണം.
കൃഷ്ണപക്ഷേ ദ്വിതീയായാം ശ്രാവണേ നൃപസത്തമ
ശ്രാവണ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ രണ്ടാം ദിവസം, രാജാവേ,
കൃത്വാ പിതൄന്മനുഷ്യാംശ്ച ദേവാന്സം തര്പ്യ ഭക്തിമാന്
പിതാക്കന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും ദേവതകളെയും ഭക്തിപൂർവ്വം തൃപ്തിപ്പെടുത്തിയ ശേഷം,
തത്രസ്ഥം ശ്രീധരം ശ്രീശം ഭക്ത്യാഭ്യര്ച്യ ശ്രിയാ സഹ
അവിടെ സന്നിഹിതനായ ശ്രീധരനെയും ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കണം.
ഇമമുച്ചാരയേന്മംത്രം പ്രണമ്യ ജഗതഃ പതിമ് 4.15.
ലോകത്തിന്റെ രക്ഷിതാവിന് നമസ്കരിച്ച് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം:
ഗാര്ഹസ്ഥ്യം മാ പ്രണാശം മേ യാതു ധര്മാര്ഥകാമദമ് പിതരോ മാ പ്രണശ്യംതു മത്തോ ദാംപത്യഭേദതഃ
എന്റെ ഗൃഹസ്ഥജീവിതം നിലനിൽക്കട്ടെ; അത് ധർമ്മവും സമ്പത്തും കാമവും നൽകട്ടെ. ദാമ്പത്യത്തിൽ നിന്ന് വേർപിരിഞ്ഞാൽ എന്റെ പിതാക്കന്മാർ നശിക്കരുത്.
ലക്ഷ്മ്യാ വിയുജ്യതേ കൃഷ്ണ ന കദാചിദ്യഥാ ഭവാന്
കൃഷ്ണാ, നീ ഒരിക്കലും ലക്ഷ്മിയിൽ നിന്ന് വേർപിരിയാത്തതുപോലെ,
ലക്ഷ്മ്യാ ന ശൂന്യം വരദ യഥാ തേ ശയനം സദാ
വരദാ, നിന്റെ കിടക്ക ഒരിക്കലും ലക്ഷ്മിയില്ലാതെ ഇരിക്കാറില്ലല്ലോ,
ഏവം പ്രസാദ്യ പൂജാം ച കൃത്വാ ലക്ഷ്മ്യാ ഹരേസ്തഥാ വിപ്രായ ദക്ഷിണാം ദദ്യാത്സ്വ ശക്ത്യാ ഫലസംയുതാമ്
ഇങ്ങനെ ലക്ഷ്മിയോടൊപ്പം ഹരിയെ സന്തോഷിപ്പിച്ച് ആരാധിച്ച ശേഷം, സ്വശക്തിക്ക് അനുസരിച്ച് ഒരു ബ്രാഹ്മണന് ഫലം സഹിതം ദാനം ചെയ്യണം.