തസ്യാം ശത്രുഘ്നനാമ്നാഭൂദ്രാജാ രാമപ്രതിഷ്ഠിതഃ
അവിടെ ശത്രുഘ്നൻ എന്ന രാജാവിനെ രാമൻ സ്ഥാപിച്ചു.
തസ്യ ഭാര്യാ കീര്തിമാലാ നാമ്നാസീത്പ്രഥിതാ ഭുവി
അവന്റെ ഭാര്യ ഭൂമിയിൽ പ്രശസ്തയായ കീര്തിമാലയായിരുന്നു.
പൃഷ്ടഃ സുഖം മുനിശ്രേഷ്ഠ കഥം സമുപജായതേ
അവൾ ചോദിച്ചു: 'മഹാമുനിയേ, സുഖം എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു?'
ഏവമുക്തസ്തയാ ജ്ഞാനീ വശിഷ്ഠഃ കീര്തിമാലയാ
അവളുടെ ചോദ്യം കേട്ട് ജ്ഞാനിയായ വശിഷ്ഠൻ കീര്തിമാലയ്ക്ക് ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
സംകല്പയേന്മാസമേകം ശ്രാവണേ ശ്വഃപ്രഭൃത്യഹമ്
ശ്രാവണമാസത്തിൽ നാളെ മുതൽ ഒരു മാസം ഞാൻ ഈ വ്രതം ആചരിക്കും എന്ന് മനസ്സിൽ ഉറച്ച തീരുമാനമെടുക്കണം.
സ്നാനം കരിഷ്യേ നിയതാ ബ്രഹ്മചര്യസ്ഥിതാ സതീ
ശുദ്ധമായ ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ ദിവസേന സ്നാനം ചെയ്യും എന്ന് തീരുമാനിക്കണം.
ഇതി സംകല്പ്യ പുരുഷോ നാരീ വാ ബ്രാഹ്മണാംതികേ
ഈ വിധത്തിൽ, പുരുഷനും സ്ത്രീയും ബ്രാഹ്മണന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഈ വ്രതം ഉറപ്പു നൽകണം.
പുരുഷഃ പ്രതിപത്കാലാദ്ദന്തധാവനപൂര്വകമ്
പുരുഷൻ, വ്രതം ആരംഭിക്കുന്ന ആദ്യദിനം തന്നെ, ആദ്യം പല്ലുതേക്കി,
സ്നാനം കുര്യാദ്വ്രതീ പാര്ഥ സുഗന്ധാമലകൈസ്തിലൈഃ 4.11.
ശുദ്ധവും സുഗന്ധമുള്ള നെല്ലിക്കയും എള്ളെണ്ണയും ഉപയോഗിച്ച്, പാർത്ഥാ, വ്രതം പാലിക്കുന്നവൻ സ്നാനം ചെയ്യണം.
വചയാഷ്ടൌ പുനഃ പിഷ്ട്വാ ശിരോരുഹവിമര്ദനമ്
പിന്നീട് എട്ട് നെല്ലിക്കകൾ നന്നായി അരച്ച്, തലമുടിയിൽ നന്നായി തേച്ചു മസാജ് ചെയ്യണം.
തര്പയിത്വാ തിലാപിഷ്ടൈഃ കോകിലാം പക്ഷിരൂപിണീമ്
അരച്ച എള്ളുപൊടിയാൽ പക്ഷിരൂപിയായ കുയിലിനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം.
പത്രൈര്വാ ധൂപനൈവേദ്യദീപാലക്തകചംദനൈഃ നിത്യം തിലവ്രതീ ഭക്തോ മംത്രേണാനേന പാംഡവ
അല്ലെങ്കിൽ ഇലകൾ, ധൂപം, നൈവേദ്യം, വിളക്ക്, ലാക്ക്, ചന്ദനം എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചും, ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് എള്ളുവ്രതം ചെയ്യുന്ന ഭക്തൻ എപ്പോഴും ആരാധന നടത്തണം, പാണ്ഡവാ.
തിലസഹേ തിലസൌഖ്യേ തിലവര്ണേ തിലപ്രിയേ
എള്ളിൽ നിലനിൽക്കുന്നവളേ, എള്ളിൽ ആനന്ദം കാണുന്നവളേ, എള്ളുപോലെയുള്ള നിറമുള്ളവളേ, എള്ളിനെ സ്നേഹിക്കുന്നവളേ,
ഇത്യുച്ചാര്യ തതഃ പശ്ചാദ്ഗൃഹമഭ്യേത്യ സംയതഃ
ഇങ്ങനെ ഉച്ചരിച്ച ശേഷം, ആത്മസംയമനം പാലിച്ച് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങണം.
മാസാംതേ താമ്രപാത്ര്യാം തു കോകിലാം തിലപിഷ്ടജാമ്
മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, താമ്രപാത്രത്തിൽ എള്ളുപൊടിയിൽ നിന്ന് നിർമ്മിച്ച കുയിലിനെ വെക്കണം.
വസ്ത്രൈര്ദ്ധനൈര്ഗുഡൈര്യുക്താം ശ്രാവണ്യാം കുംഡലേഽഥ വാ വ്യാസേ വാ സംപ്രദാതവ്യാ വ്രതിഭിഃ ശുഭകാമ്യയാ
വസ്ത്രം, ധനം, ശർക്കര എന്നിവ ചേർത്ത്, ശ്രാവണിയിൽ, ഒരു കലശത്തിൽ അല്ലെങ്കിൽ വ്യാസന്റെ സന്നിധിയിൽ, വ്രതം ആചരിക്കുന്നവർ ശുഭഫലത്തിനായി അതു സമർപ്പിക്കണം.
ഏവം യാ കുരുതേ നാരീ കോകിലാവ്രതമാദരാത്
ഇങ്ങനെ ആരെങ്കിലും സ്ത്രീ കുയിൽവ്രതം ഭക്തിപൂർവ്വം ആചരിച്ചാൽ,
നിഃസാപത്ന്യം പതിം ഭവ്യം സസ്നേഹം പ്രാപ്യ ഭൂതലേ
അവൾക്ക് ഭൂമിയിൽ സഹപത്നികളില്ലാത്ത, ഭദ്രനും സ്നേഹപൂർവ്വകവുമായ ഭർത്താവിനെ ലഭിക്കും.
ഏതദ്വ്രതം വശിഷ്ഠേന മുനിനാ കഥിതം പുരാ 4.11.
ഈ വ്രതം പഴയകാലത്ത് വസിഷ്ഠമഹർഷി ഉപദേശിച്ചതാണ്.
തസ്യാശ്ച സര്വം സംപന്നം വശിഷ്ഠവചനാദിഹ
വസിഷ്ഠന്റെ വചനത്തിന്റെ ഫലമായി അവളുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ഇവിടെ നിറവേറും.
ഏവം യാന്യാപി കൌംതേയ കോകിലാവ്രതമാദരാത്
കുന്തീപുത്രാ, ഇതുപോലെ മറ്റേതെങ്കിലും സ്ത്രീയും ഭക്തിപൂർവ്വം കുയിൽവ്രതം ആചരിച്ചാൽ,
യേ കോകിലാം കലരവാം കലകംഠപീഠാം യച്ഛംതി സാജ്യതിലപിഷ്ടമയീം ദ്വിജേഭ്യഃ
നല്ല ശബ്ദമുള്ള, കറുത്ത കഴുത്തുള്ള, നെയ്യും എള്ളുപൊടിയും ചേർത്ത് നിർമ്മിച്ച കുയിലിനെ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നവർ,
ബൃഹത്തപോവ്രതവര്ണനമ് സുരാസുരമുനീനാം ച ദുര്ല്ലഭം വിധിനാ ശൃണു
ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും മുനികൾക്കും പോലും പ്രാപിക്കാനാവാത്ത മഹത്തായ വ്രതത്തിന്റെ വിവരണം ഞാൻ പറയാം, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
പര്വണ്യാശ്വയുജസ്യാംതേ പായസം ഘൃത സംയുതമ്
അശ്വയുജ മാസത്തിലെ പകുതിയുടെ അവസാനം പാൽ ചേർത്ത് നന്നായി വേവിച്ച അരിയും നെയ്യും ചേർത്ത് പായസം തയ്യാറാക്കണം.
ആചമ്യാഥ ശുചിര്ഭൂത്വാ ബില്വജം ദംതധാവനമ്
ജലം കഴിച്ച് ശുദ്ധിയോടെ ബില്വവൃക്ഷത്തിന്റെ കുരു കൊണ്ട് പല്ലുതേക്കണം.
അഹം ദേവവ്രതമിദം കര്തുമിച്ഛാമി ശാശ്വതമ്
ഞാൻ ഈ ദൈവികവും ശാശ്വതവുമായ വ്രതം ആചരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഇത്യേവം നിയമം കൃത്വാ യാവദ്വര്ഷാണി ഷോഡശ
ഇങ്ങനെ പ്രതിജ്ഞയെടുത്ത് പതിനാറു വർഷം ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.
തതോ മാര്ഗശിരേ മാസി പ്രതിപദ്യപരേഽഹനി
അതിനുശേഷം മാർഗശീർഷ മാസത്തിൽ, പ്രതിപതിയോ അതിന്റെ അടുത്ത ദിവസമോ,
സ്നാത്വാ ദേവം സമഭ്യര്ച്യ രാത്രൌ പ്രജ്വാല്യ ദീപകാന്
കുളിച്ച് ദൈവത്തെ പൂജിച്ച് രാത്രിയിൽ വിളക്കുകൾ തെളിയിക്കണം.
മഹാദേവരതാന്വിപ്രാന്സപത്നീകാന്യതവ്രതാന്
മഹാദേവഭക്തരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും അവരുടെ ഭാര്യമാരെയും മറ്റ് വ്രതാനുഷ്ഠാനികളെയും ക്ഷണിക്കണം.