മഹാഘോരാഭിഘോരാഖ്യാ കാലാഗ്നിസദൃശോപമാഃ
അവയെ അതി ഭയാനകവും അതിശയ ഭീകരവുമായവയെന്ന് വിളിക്കുന്നു; കാലാഗ്നിയുടെ തുല്യമായവയാണു.
തതസ്തേനാത്ര കഥിതാഃ പാപാ ഗച്ഛംതി താന്സ്വയമ്
അതിനാൽ, ഇവിടെ പറയുന്നത് പാപികൾ സ്വയം ആ സ്ഥലങ്ങളിലേക്കു പോകുന്നു എന്നതാണ്.
ഏകാകീ ദഹ്യതേ തേന ന ച പശ്യതി താനി സഃ
അവൻ ഒറ്റയ്ക്ക് അവിടെ ദഹിക്കുന്നു; അവൻ ആ കാര്യങ്ങൾ കാണുന്നില്ല.
തത്കിമന്യോപഘാതാര്ഥം മൂഢ പാപം കൃതം ത്വയാ
മൂഢനേ, നീ മറ്റൊരാളെ ദോഷം ചെയ്യാൻ പാപം ചെയ്തതിന്റെ ഉദ്ദേശം എന്താണ്?
കിയംതം കേന പാപേന കാലമത്രായതേ നരഃ പാപാത്സര്വേഷു പച്യംതേ നരകേഷ്വാമഹാക്ഷയാത്
ഒരു മനുഷ്യൻ എത്ര കാലം, ഏത് പാപം ചെയ്തിട്ടാണ് ഇവിടെ കഴിയുന്നത്? പാപം ചെയ്തവരെ എല്ലാ നരകങ്ങളിലും വലിയ നാശം വരുംവരെ പാകുന്നു.
മഹാപാതകിനശ്ചാപി സര്വേഷു നരകേഷ്വിഹ
വലിയ പാപം ചെയ്തവരും ഈ എല്ലാ നരകങ്ങളിലും ഉണ്ടു.
മഹാപാതകിനശ്ചാന്യേ നരകാര്ണവകോടിഷു
മറ്റു വലിയ പാപികൾ നരക സമുദ്രങ്ങൾക്കു കോടികൾ ഉള്ളിടങ്ങളിൽ ഉണ്ട്.
ഉപപാതകിനശ്ചാപി തദര്ഥം യാംതി മാനവാഃ 4.6.
ഉപപാപം ചെയ്തവരും അതിനായി അവിടെയേക്കു പോകുന്നു.
തസ്മാത്പാപം ന കുര്വീത ചംചലേ ജീവിതേ സതി
അതിനാൽ, ചഞ്ചലമായ ജീവിതത്തിൽ പാപം ചെയ്യരുത്.
യഃ കരോതി നരഃ പാപം തസ്യാത്മാ ധ്രുവമപ്രിയഃ
പാപം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യന്റെ ആത്മാവ് അവനു തീർച്ചയായും അനിഷ്ടമാകുന്നു.
കഥം തേ പാപനിരതാ നരാ രാത്രിഷു ശേരതേ
പാപത്തിൽ മുഴുകിയ മനുഷ്യർ എങ്ങനെ രാത്രിയിൽ ഉറങ്ങുന്നു?
ഏവം ക്ലിഷ്ടവിശുദ്ധാശ്ച സാവശേഷേണ കര്മണാ സ്ഥാവരാ വിവിധാകാരാസ്തൃണഗുല്മാദിഭേദതഃ
അവശിഷ്ട കർമ്മം കൊണ്ടും, കഷ്ടതയും ശുദ്ധിയും അനുഭവിച്ച ശേഷം, അവർ തൃണം, ഗുല്മം തുടങ്ങിയ വ്യത്യസ്ത രൂപത്തിലുള്ള സ്ഥാവര ജീവികളായി ജനിക്കുന്നു.
തത്രാനുഭൂയ ദുഃഖാനി ജായംതേ കീടയോനിഷു
അവിടെ ദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം, അവർ കീടയോണികളിൽ ജനിക്കുന്നു.
സംശ്ലിഷ്ടാഃ പക്ഷിഭാവേന ഭവംതി മൃഗജാദിഷു
അവർ പക്ഷിയുടെ രൂപത്തിൽ ചേർന്ന് മൃഗങ്ങൾ മുതലായവയിൽ ജനിക്കുന്നു.
ക്രമാദ്ഗോയോനിമാസാദ്യ ജായന്തേ മാനവാഃ പുനഃ കാലാംതരവശാദ്യാംതി മാനുഷ്യമതിദുര്ലഭമ്
ക്രമമായി പശുവിന്റെ യോണി പ്രാപിച്ച്, വീണ്ടും മനുഷ്യരായി ജനിക്കുന്നു; കാലത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, അതി ദുർലഭമായ മനുഷ്യജന്മം ലഭിക്കുന്നു.
വ്യുത്ക്രമേണാപി മാനുഷ്യം പ്രാപ്യതേ പുണ്യഗോചരാത്
വിപരീതമായി പോയാലും, പുണ്യത്തിന്റെ പരിധിയിൽ നിന്ന് മനുഷ്യജന്മം ലഭിക്കുന്നു.
മാനുഷ്യം യഃ സമാസാദ്യ സ്വര്ഗമോക്ഷപ്രസാധകമ്
സ്വർഗ്ഗത്തെയും മോക്ഷത്തെയും നേടാൻ സഹായിക്കുന്ന മനുഷ്യജന്മം ലഭിക്കുന്നവൻ,
ദേവാസുരാണാം സര്വേഷാം മാനുഷ്യമതിദുര്ലഭമ് 4.6.
ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും മനുഷ്യജന്മം അത്യന്തം അപൂർവ്വമാണ്.
സ്വര്ഗാപവര്ഗലാഭായ യദി നാസ്തി സമുദ്യതഃ
സ്വർഗ്ഗമോ മോക്ഷമോ നേടാൻ ഒരാൾ ശ്രമിക്കാതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ,
ധര്മമൂലേന മാനുഷ്യം ലബ്ധ്വാ സര്വാര്ഥസാധകമ്
ധർമ്മം അടിസ്ഥാനമാക്കി എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും നേടാൻ കഴിയുന്ന മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചിട്ടും,
മനുഷ്യത്വേ ച വിപ്രത്വം യഃ സംപ്രാപ്യാതിദുര്ല്ലഭമ്
മനുഷ്യരിൽ, അത്യന്തം അപൂർവ്വമായ ബ്രാഹ്മണത്വം നേടുന്നവൻ,
സര്വേഷാമേവ ദേശാനാം മധ്യദേശഃ പരഃ സ്മൃതഃ
എല്ലാ ദേശങ്ങളിലും മധ്യദേശം ഏറ്റവും ഉന്നതമായതാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
ഏതസ്മിന്ഭാരതേ പുണ്യേ പ്രാപ്യ മാനുഷ്യമധ്രുവമ് യഃ കുര്യാന്നാത്മനഃ ശ്രേയസ്തേനാത്മാ വംചിതഃ സ്വയമ്
ഈ പുണ്യഭൂമിയായ ഭാരതത്തിൽ, നശ്വരമായ മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ചിട്ടും, ആരെങ്കിലും തനിക്കു തന്നെ ഏറ്റവും നല്ലത് നേടാൻ ശ്രമിക്കാതെ ഇരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അത്തരം ആളുകൾ സ്വയം തന്നെ വഞ്ചിക്കുന്നു.
ഭോഗഭൂമിഃ സ്മൃതഃ സ്വര്ഗഃ കര്മഭൂമിരിയം മതാ
സ്വർഗ്ഗം അനുഭവഭൂമിയാകുന്നു; ഈ ലോകം കര്മ്മഭൂമിയാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
യാവത്സ്വാസ്ഥ്യം ശരീരസ്യ താവദ്ധര്മം സമാചര
ശരീരം ആരോഗ്യവാനായിരിക്കുമ്പോൾ വരെ, ധർമ്മം ആചരിക്കണം.
അധ്രുവേണ ശരീരേണ ഹ്യധ്രുവം യഃ പ്രസാധയേത്
നശ്വരമായ ശരീരത്തിൽ നിന്ന്, ആരെങ്കിലും നശ്വരമായ കാര്യങ്ങൾ മാത്രം തേടുകയാണെങ്കിൽ—
ആയുഷഃ ഖംഡഖഡാനി നിപതംതി തവാ ഗ്രതഃ
നിന്റെ ആയുസ്സിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ നിന്റെ മുന്നിൽ പതിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
യദാ ന ജ്ഞായതേ മൃത്യുഃ കദാ കസ്യ ഭവിഷ്യതി 4.6.
മരണം എപ്പോഴോ ആര്ക്കോ വരുമെന്ന് അറിയാൻ കഴിയാത്തതിനാൽ,
പരിത്യജ്യ യദാ സര്വമേകാകീ യാസ്യസി ധുവമ്
എല്ലാം വിട്ട് ഒറ്റയ്ക്ക് പോകേണ്ടി വരുന്ന സമയത്ത്,
ഗൃഹീതദാനപാഥേയാ സുഖം യാംതി മഹാധ്വനി
യാത്രക്കായി വേണ്ടതെല്ലാം ഒരുക്കിയവർ ആ മഹാപഥത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ പോകുന്നു.