അന്നദാനം വിശേഷേണ ധര്മ രാജപുരേ നരാഃ
വിശേഷിച്ച് ധർമ്മരാജാവിന്റെ നഗരത്തിൽ മനുഷ്യർ അന്നദാനം ചെയ്യുന്നു.
യേ പുനഃ ക്രൂരകര്മാണഃ പാപാ ദാനവിവര്ജിതാഃ
പക്ഷേ ക്രൂരമായ പ്രവൃത്തികളും പാപങ്ങളും ചെയ്യുന്നവർ, ദാനം ചെയ്യാത്തവർ—
ഷഡശീതിസഹസ്രാണി യോജനാനാമതീത്യ യത്
അവർ എൺപത്താറായിരം യോജന ദൂരം കടന്നുപോകുന്നു.
സമീപസ്ഥമിവാഭാതി നരാണാം ശുഭകര്മണാമ്
നല്ല പ്രവൃത്തിയുള്ളവർക്കു ആ ദൂരം വളരെ അടുത്തതുപോലെ തോന്നും.
തീവ്രകംടകയുക്തേന ശര്കരാനിചിതേന ച
കൂരമായ മുള്ളുകളും ചെറുകല്ലുകളും നിറഞ്ഞതുമായ
ക്വചിത്പംകേന മഹതാ ദുരുത്താരൈശ്ച ഖാതകൈഃ
ചില ഇടങ്ങളിൽ ആഴമുള്ള ചെളിയും കടക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള കുഴികളും കാണാം.
തടപ്രപാതവിഷ്ടംഭൈഃ പര്വതൈര്വൃക്ഷസംകുലൈഃ
നദീതീരങ്ങളും പാറപ്പാറകളും, മരങ്ങൾ നിറഞ്ഞ പർവതങ്ങളും വഴിയെ തടഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ക്വചിദ്വിഷമഗര്തൈശ്ച ക്വചില്ലോഷ്ടൈഃ സുപിച്ഛിലൈഃ
ചിലിടങ്ങളിൽ ഒട്ടും സമതലമല്ലാത്ത കുഴികളും, മറ്റിടങ്ങളിൽ തെന്നുന്ന മണ്ണുമടികളും ഉണ്ട്.
അനേകതാപൈര്വിതതൈര്വ്യാപ്തം വംശവനം ക്വചിത് 4.6.
ചിലിടങ്ങളിൽ നിരവധി കൂട്ടങ്ങളായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന മുളവനങ്ങൾ കാണാം.
ക്വചിദുഷ്ണാംബുനാ വ്യാപ്തം ക്വചിത്കാരീഷവഹ്നിനാ
ചിലിടങ്ങളിൽ ചൂടുള്ള വെള്ളം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, മറ്റിടങ്ങളിൽ ചാണകക്കൊണ്ടുള്ള തീയും ഉണ്ട്.
ക്വചിന്മഹാജലൌകാഭിഃ ക്വചിച്ചാജഗരൈഃ പുനഃ
ചിലിടങ്ങളിൽ വലിയ ജലൗകകളും, മറ്റിടങ്ങളിൽ പാമ്പുകളും ഉണ്ട്.
മത്തമാതംഗയൂഥൈശ്ച ബലോന്മത്തൈഃ പ്രമാഥിഭിഃ
മദംപിടിച്ച കാട്ടാനകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും, അതിക്രമം ചെയ്യുന്ന മൃഗങ്ങളും വഴിയിൽ കാണാം.
മഹാവിഷാണൈര്മഹിഷൈരുഷ്ട്രൈര്മത്തൈശ്ച ഖാദകൈഃ
വലിയ കൊമ്പുള്ള കാളകളും, ഒട്ടകങ്ങളും, മദംപിടിച്ച കടിക്കുന്ന മൃഗങ്ങളും ഉണ്ട്.
മഹാധൂലീവിമിശ്രേണ മഹാചണ്ഡേന വായുനാ
കൂർത്തതും കനലും നിറഞ്ഞ കാറ്റും കനത്ത പൊടിയും വഴിയെ വീശുന്നു.
മഹാപാഷാണവര്ഷേണ ഹന്യമാനാ നിരാശ്രയാഃ
വലിയ കല്ലുകളുടെ മഴയിൽ അടിയ്ക്കപ്പെടുകയും, ഒരു അഭയം പോലും ഇല്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
മഹതാ ബാണവര്ഷേണ വിധ്യമാനാശ്ച സര്വശഃ
വലിയ അമ്പുകളുടെ മഴയിൽ എല്ലാടും കുത്തേറ്റു വേദനിക്കുന്നു.
പ്രതപ്താഗാരവര്ഷേണ ദഹ്യമാനാ വ്രജംതി ച
തീവെള്ളം പോലെ ചൂടുള്ള ചിതലുകൾ മഴപോലെ വീണു ദഹിപ്പിക്കുമ്പോഴും അവർ മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.
മഹാമേഘരവൈര്ഘോരൈര്വിത്രാസ്യംതേ മുഹുര്മുഹുഃ മഹാക്ഷാരാമ്ബുധാരാഭിഃ സിച്യമാനാ ദ്രവംതി ച
വലിയ മേഘങ്ങളുടെ ഭയങ്കര ശബ്ദം വീണ്ടും വീണ്ടും ഭയപ്പെടുത്തുന്നു; ശക്തമായ ഉപ്പുവെള്ളം ഒഴുക്കി അവർ ഉരുകുന്നു.
മഹാശീതേന മരുതാ തീക്ഷ്ണേന പരുഷേണ ച 4.6.
വലിയതും കഠിനവുമായ തണുത്ത കാറ്റ് അവരെ തളർത്തുന്നു.
ഇത്ഥം മാര്ഗേണ രൌദ്രേണ പാംഥൈര്വി രഹിതേന ച
ഇങ്ങനെ, ഭയാനകമായ വഴിയിൽ കൂട്ടുകാരില്ലാതെ അവർ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
അവിശ്രാമേണ മഹതാ നിര്ഗതാപാശ്രയേണ ച
വലിയതും അവസാനമില്ലാത്ത ക്ഷീണത്തോടെയും, ഒരു അഭയവുമില്ലാതെയും അവർ പോകുന്നു.
നീയംതേ ദേഹിനഃ സര്വേ യേ മൂഢാഃ പാപകര്മിണഃ
അജ്ഞാനികളും പാപം ചെയ്യുന്നവരും ആയ എല്ലാ ജീവികളും ഇങ്ങനെ നയിക്കപ്പെടുന്നു.
ഏകാകിനഃ പരാധീനാ മിത്രബംധുവിവര്ജിതാഃ
ഒറ്റയാളായി, മറ്റുള്ളവരിൽ ആശ്രയിച്ചും, സുഹൃത്തുക്കളും ബന്ധുക്കളുമില്ലാതെ,
പ്രേതഭൂതാ വിവസ്ത്രാശ്ച ശുഷ്കകണ്ഠോഷ്ഠതാലുകാഃ
മരിച്ചവരുടെ ആത്മാക്കളായി, വസ്ത്രമില്ലാതെ, വായും നാവും തൊണ്ടയും ഉണങ്ങിപ്പോയി,
ബദ്ധാഃ ശൃംഖലയാ കേചിദുത്താനാഃ പാദയോര്നരാഃ
ചിലർ കെട്ടിയിരിക്കുന്നു, ചില പുരുഷന്മാർ കെട്ടുപിടിച്ച് കാൽ ഉയർത്തി പുറംകിടന്നിരിക്കുന്നു,
പുനശ്ചാധോമുഖാശ്ചാന്യേ ഘൃഷ്യമാണാഃ സുദുഃഖിതാഃ
മറ്റു ചിലർ തല താഴ്ത്തി വലിച്ചിഴക്കപ്പെടുന്നു, അതീവ വേദനയോടെ,
ലലാടേ ചാംകുശൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്ഭിന്നാഃ കൃഷ്യംതി ദേഹിനഃ
തീവ്രമായ ആങ്കുഷം തലയിലിടിച്ച്, അവരുടേത് ശരീരം വലിച്ചിഴക്കുന്നു,
പാശ്ചാദ്ബാഹ്വംസബദ്ധാശ്ച ജഠരേ ച പ്രപീഡിതാഃ
പിന്നിൽ കൈയും ഭുജവും കെട്ടിയിരിക്കുന്നു, വയറിൽ വേദനയോടെ,
ഗ്രീവായാമര്ദ്ധചന്ദ്രേണ ക്ഷിപ്യമാണാ ഇതസ്തതഃ 4.6.
കഴുത്തിൽ അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയിലുള്ള കൊടിയ ഹുക്ക് കൊണ്ട് ഇവർ ഇവിടെ അവിടെ വലിച്ചെറിഞ്ഞു,
വിഭിന്നാ ഉദരേ ചാന്യേ തപ്തശൃംഖലയാ നരാഃ
മറ്റു ചിലർ വയറു ചിതറിപ്പൊളിഞ്ഞു, കത്തുന്ന കെട്ടികളാൽ,