അധര്മിണേ ച നാകസ്യ ഫലം ദാതും സമര്ഹതി
ധർമ്മമില്ലാത്തവന് സ്വർഗ്ഗഫലം ലഭിക്കാനുള്ള യോഗ്യതയില്ല.
അതഃ സ ഹസിതഃ പൂര്വം മോഹിതോ ഹരിലീലയാ
അതിനാലാണ് ആദ്യം അവൻ ചിരിച്ചത്, ഹരിയുടെ ലീലയിൽ മയങ്ങി.
വാക്യം തേന കൃതം ശൂല്യാമതോ ജീവിതവാച്ഛുചിഃ
അവൻ അപ്പോൾ കഠിനമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു, അതിനാൽ ശുദ്ധനായവൻ ജീവൻ രക്ഷപ്പെട്ടു.
രാജന്പുഷ്പാവതീ രമ്യാ നഗരീ തത്ര ഭൂപതിഃ
രാജാവേ, പുഷ്പാവതി എന്ന മനോഹരമായ ഒരു നഗരം ഉണ്ടായിരുന്നു; അവിടെ ഒരു രാജാവും വസിച്ചിരുന്നു.
ചന്ദ്രപ്രഭാ തസ്യ പത്നീ രൂപയൌവന ശാലിനീ
അവന്റെ ഭാര്യ ചന്ദ്രപ്രഭയായിരുന്നു; അവൾ സൌന്ദര്യത്തിലും യൌവനത്തിലും സമൃദ്ധയായിരുന്നു.
കദാചിത്സ്വാലിഭിഃ സാര്ദ്ധം വിപിനം കുസുമാകരമ്
ഒരു ദിവസം, സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം അവൾ പൂക്കളാൽ നിറഞ്ഞ ഒരു തോട്ടത്തിലേക്ക് പോയി.
മോഹിതാ ചാഭവദ്ദേവീ വിപ്രോപി പതിതഃ ക്ഷിതൌ
അവിടെ രാജ്ഞി ആകർഷിതയായി; ബ്രാഹ്മണനും നിലത്ത് വീണു.
തസ്യാം ഗതായാം സദനേ ദ്വൌ വിപ്രൌ തത്ര ചാഗതൌ
അവൾ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയപ്പോൾ, രണ്ട് ബ്രാഹ്മണന്മാർ അവിടെ എത്തി.
തഥാഗതം ദ്വിജം ദൃഷ്ട്വാ രൂപയൌവനശാലിനമ്
അവിടെ വന്ന സൌന്ദര്യവും യൌവനവും നിറഞ്ഞ ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു.
സ ശ്രുത്വാ രോദനം കൃത്വാ സര്വം തസ്മൈ ന്യവേദയത്
അവൻ കേട്ടശേഷം കരഞ്ഞു, എല്ലാം അവനോട് പറഞ്ഞു.
ഗൃഹേ ജപ്ത്വാ മഹാമംത്രം ചാമുണ്ഡാബീജസംയുതമ്
വീട്ടിൽ, ചാമുണ്ഡാദേവിയുടെ ബീജക്ഷരത്തോടെ ചേർന്ന മഹാമന്ത്രം ജപിച്ചു.
ഏകയാ സുംദരീ കന്യാ ദ്വാദശാബ്ദമയീ ശുഭാ
അവിടെ ഒരു സുന്ദരിയായ, പന്ത്രണ്ടുവയസ്സുള്ള, ശുഭമായ ഒരു പെൺകുട്ടിയുണ്ടായിരുന്നു.
ദ്വൌ ഗതൌ രാജസദനേ നൃപമാശീര്ഭിരര്ച്യ തമ് 3.2.14.
അവരിരുവരും രാജസഭയിലേക്ക് പോയി, രാജാവിനെ ആശീർവാദങ്ങളോടെ ആദരിച്ചു.
പലായിതൌ സുതഃ പത്നീ താവന്വേഷ്ടും സമായയൌ
മകനും ഭാര്യയും ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു; അവരെ അന്വേഷിക്കാൻ ഒരുമിച്ച് പുറപ്പെട്ടു.
യാവദഹം ന ഗച്ഛാമി സ്വഗേഹേ രക്ഷ ധര്മതഃ തസ്യൈ സമര്പ്യ താം പശ്ചാത്സ ദ്വിജോ ഗേഹമായയൌ
ഞാൻ എന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി വരുന്നതുവരെ നീ അവളെ ധർമ്മപൂർവ്വം കാത്തുസൂക്ഷിക്കണം. അവളെ ആ സ്ത്രീയുടെ ചുമതലയിൽ ഏൽപ്പിച്ച ശേഷം ആ ബ്രാഹ്മണൻ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി.
സുദേവസ്തു നിശീഥേ വൈ രമണീം പ്രാഹ നിര്ഭയഃ
അപ്പോൾ, അർദ്ധരാത്രിയിൽ, സുദേവൻ ഭയമില്ലാതെ ആ സ്ത്രീയോട് സംസാരിച്ചു.
സാഹ മേ ഹൃദയേ നിത്യം സുദേവോ ബ്രാഹ്മണോത്തമഃ
അവൾ പറഞ്ഞു: 'സുദേവൻ, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, എപ്പോഴും എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നു.'
സുദേവശ്ചാഹ ഭോഃ സുഭൂര്യദി തേ ബ്രാഹ്മണോത്തമമ് സാഹ തേ സര്വദാ ദാസീ ഭവാമി ദ്വിജഭാമിനി
സുദേവൻ പറഞ്ഞു: 'സുഭൂ, നീ ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഞാൻ എപ്പോഴും നിന്റെ ദാസിയായിരിക്കും, ദ്വിജഭാമിനി.'
ഇതി ശ്രുത്വാ സുദേവസ്തു മുഖാന്നിഷ്കൃഷ്യ യംത്രകമ്
ഇത് കേട്ട സുദേവൻ അവളുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള ഉപകരണം എടുത്തു.
ചതുര്മാസ്യോ ഭവദ്ഗര്ഭസ്തസ്മിന്കാലേ തു ഭോ നൃപ
രാജാവേ, അന്നത്തെ കാലത്ത്, നാലു മാസങ്ങൾക്കുശേഷം അവൾ ഗർഭിണിയായി.
അമാത്യതനയോ വിപ്രസ്ത്രീരൂപം പ്രതി മോഹിതഃ
അമാത്യപുത്രൻ, ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീയുടെ രൂപം കണ്ടു മോഹിതനായി.
മന്ത്രീ സ്നേഹാച്ച ബഹുധാ സഞ്ചിത്യ ഹൃദി പംഡിതൈഃ 3.2.14.
സ്നേഹത്താൽ, മന്ത്രിയും പണ്ഡിതന്മാരുമായി ഏറെ ആലോചിച്ച ശേഷം മനസ്സിൽ തീരുമാനമെടുത്തു.
സാഹ ഭോമാത്യതനയ ത്രിമാസം തീര്ഥമണ്ഡലേ
അമാത്യപുത്രൻ മൂന്നു മാസം തീർത്ഥപ്രദേശത്ത് താമസിച്ചു.
തഥാ മത്വാ മംത്രിസുതോ നമ്രാത്മാ മദനാലസഃ
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച മന്ത്രിപുത്രൻ വിനീതമായ മനസ്സോടെ, പ്രേമത്തിൽ അലസനായി.
ഭൂപകാംതിം കാമവശാം ചാലിലിംഗ സ കാമുകഃ
കാമത്തിൽ ആകൃഷ്ടനായ ആ കാമുകൻ, രാജാവിന്റെ പ്രിയതയെ, ആസക്തിയാൽ കീഴടങ്ങിയവളെ, അണകിച്ചു.
സുദേവോ മാനുഷോ ഭൂത്വാ മൂലദേവഗൃഹം യയൌ
സുദേവൻ മനുഷ്യരൂപം ധരിച്ചു, മൂലദേവന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
മൂലദേവഃ പ്രസന്നാത്മാ ശശിനം നാമ മിത്രകമ്
മൂലദേവൻ സന്തോഷഹൃദയനായി, ശശിനെന്ന പേരുള്ള ഒരു സുഹൃത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നു.
രാജ്ഞേ നിവേദ്യ തത്സര്വം വധൂം മേ ദേഹി ഭൂപതേ
എല്ലാം രാജാവിനോട് അറിയിച്ചു, 'രാജാവേ, ദയവായി വധുവിനെ എനിക്ക് നൽകൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
മന്ത്രീ രാജകരോ നാമ തത്പുത്രോ മദനാലസഃ
മന്ത്രിക്ക് രാജകരൻ എന്ന പേരായിരുന്നു, അവന്റെ മകനാണ് മദനാലസൻ.
സ്വപുത്രസ്യ വിയോഗേന സ മന്ത്രീ ച തഥേദൃശഃ
തന്റെ മകനെ വിട്ടു ജീവിക്കേണ്ടി വന്നതുകൊണ്ട് ആ മന്ത്രിക്ക് വലിയ ദുഃഖം ഉണ്ടായി.