സംപ്രഗൃഹ്യ കരാഗ്രേണ ജഗാമാദര്ശനം ഹരിഃ
ഹരി അവനെ കൈ പിടിച്ച്, കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി.
ശ്വേതദ്വീപമഥാസാദ്യ പ്രാഹ ദേവോ മുനിം നൃപ
ശ്വേതദ്വീപിൽ എത്തി ദൈവം ആ മുനിയോട് സംസാരിച്ചു, രാജാവേ.
മായാ യയേദൃശീ മായാ യത്സ്വരൂപാ യദാത്മികാ
ഈ മായ എന്താണ്, അതിന്റെ സ്വഭാവം എന്താണ്, അതിന്റെ സാരാംശം എന്താണ്?
ഏവമുക്ത്വാ മുനിവരം ദേവദേവോ ജനാര്ദനഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ദേവദേവനായ ജനാർദ്ദനൻ ആ മഹാമുനിയോട് പറഞ്ഞു.
സംസാരദോഷവര്ണനമ് പ്രാപ്നോതി പുരുഷഃ കേന ഗര്ഭവാസം സുദാരുണമ്
ലോകജീവിതത്തിലെ ദോഷങ്ങൾ: മനുഷ്യൻ എങ്ങനെയാണ് അത്യന്തം കഠിനമായ ഗർഭവാസം പ്രാപിക്കുന്നത്?
ഗര്ഭസ്ഥശ്ച കിമശ്നാതി കഥമുത്പദ്യതേ പുനഃ
ഗർഭത്തിൽ കഴിയുമ്പോൾ എന്താണ് ആൾ ഭക്ഷിക്കുന്നത്? പിന്നെ എങ്ങനെ വീണ്ടും ജനനം സംഭവിക്കുന്നു?
ബാലഭാവേ കഥം പുഷ്ടിഃ സ്യാദ്യുവാ കേന കര്മണാ
കുഞ്ഞായിരിക്കുമ്പോൾ പോഷണം എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു? യുവാവാകുന്നത് ഏത് പ്രവൃത്തിയാൽ?
കഥം ദാരാനവാപ്നോതി ഗൃഹം സര്വഗുണൈര്യുതമ്
ഭാര്യയെ എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു? എല്ലാ ഗുണങ്ങളുമുള്ള ഒരു വീട് എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു?
കഥം സുഖേന മ്രിയതേ കഥം ഭുംക്തേ ശുഭാശുഭമ്
ആനന്ദത്തോടെ എങ്ങനെ മരിക്കുന്നു? നല്ലതും ചീത്തയും എങ്ങനെ അനുഭവിക്കുന്നു?
അശുഭൈഃ കര്മഭിര്ജ്ജംതുസ്തിര്യഗ്യോനിഷു ജായതേ
ചീത്ത പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ടാണ് ജീവികൾ മൃഗജന്മങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നത്.
പ്രമാണം ശ്രുതിരേവാത്ര ധര്മാധര്മവിനിശ്ചയേ
ധർമ്മവും അധർമ്മവും തീരുമാനിക്കുമ്പോൾ, അതിന് ഏകാധികാരമായി ശാസ്ത്രം തന്നെയാണ് അടിസ്ഥാനമാകുന്നത്.
ഋതുകാലേ തദാ ഭുക്തം നിര്ദോഷം യേന സംസ്ഥിതമ്
ശരിയായ സമയത്ത് ആസ്വദിക്കുന്നതിൽ, ആരാണ് അതിനെ സ്ഥാപിച്ചാലും, അതിൽ കുറ്റമൊന്നുമില്ല.
വിസര്ഗകാലേ ശുക്രസ്യ ജീവഃ കരണസംയുതഃ
ശുക്ലം പുറത്തുവരുന്ന സമയത്ത്, ജീവൻ ഇന്ദ്രിയങ്ങളോടൊപ്പം ശുക്ലത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു.
തച്ഛുക്രരക്തമേകസ്ഥമേകാഹാത്കലലം ഭവേത് 4.4.
ശുക്ലവും രക്തവും ഒരിടത്ത് ചേർന്നാൽ, ഒരു ദിവസത്തിനുള്ളിൽ അതു കട്ടയായി മാറുന്നു.
ബുദ്ബുദം സപ്തരാത്രേണ മാംസപേശീ ഭവേത്തതഃ
ഏഴ് രാത്രികൾ കഴിഞ്ഞാൽ, ആ കട്ട ബുബ്ബുഡമായി മാറുന്നു; അതിനുശേഷം മാംസപേശിയായി മാറുന്നു.
ബീജസ്യേവാംകുരാഃ പേശ്യാഃ പഞ്ചവിംശ തിരാത്രതഃ
ബീജത്തിൽ നിന്ന് അങ്കുരങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, ഇരുപത്തിയഞ്ച് രാത്രികൾ കഴിഞ്ഞാൽ മാംസപേശികളും രൂപപ്പെടുന്നു.
ഗ്രീവാ ശിരശ്ച സ്കന്ധശ്ച പൃഷ്ഠവംശസ്തഥോദരമ്
കഴുത്ത്, തല, ചുണ്ടുകൾ, പിന്ഭാഗം, വയറ് എന്നിവ രൂപപ്പെടുന്നു.
ത്രിഭിര്മാസൈഃ പ്രജായംതേ സദ്രവ്യാംകുരസംധയഃ
മൂന്ന് മാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ, അങ്കുരങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംയോജകങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നു.
മുഖം നാസാ ച കര്ണൌ ച ജായന്തേ പഞ്ച മാസകൈഃ
അഞ്ച് മാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ, വായ്, മൂക്ക്, ചെവി എന്നിവ രൂപപ്പെടുന്നു.
കര്ണൌ ച രംധ്രസഹിതൌ ഷണ്മാസാഭ്യംതരേണ തു
ആറ് മാസത്തിനുള്ളിൽ, ചെവികളും അവയുടെ തുറവുകളും രൂപപ്പെടുന്നു.
സംധയോ യേ ച ഗാത്രേഷു മാസൈര്ജായംതി സപ്തഭിഃ
ഏഴ് മാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാൽ, ശരീരത്തിലെ സംയോജകങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നു.
വിഭക്താവയവഃ പുഷ്ടഃ പുനര്മാസാഷ്ടകേന ച
എട്ട് മാസങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ശരീരം പൂർണ്ണമായി വികസിച്ചു, അവയവങ്ങൾ വ്യക്തമായി കാണാം.
മാതുരാഹാരവീര്യേണ ഷഡ്വിധേന സ തിഷ്ഠതി
അവൻ അമ്മയുടെ ആഹാരത്തിന്റെ ആറു വിധ ശക്തിയാൽ നിലനിൽക്കുന്നു.
തത്തേഽഹം സംപ്രവക്ഷ്യാമി യഥാശ്രുതമരിംദമ 4.4.
അറിയുന്നവനേ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ കേട്ടതുപോലെയാണ് നിനക്ക് പറയുന്നത്.
തതഃ സ്മൃതിം ലഭേജ്ജീവഃ സംപൂര്ണേഽസ്മിഞ്ഛരീരകേ
ശരീരം പൂർണ്ണമായപ്പോൾ, ജീവൻ സ്മൃതി നേടുന്നു.
മൃതശ്ചാഹം പുനര്ജാതോ ജാതശ്ചാഹം പുനര്മൃതഃ
ഞാൻ മരിച്ചും വീണ്ടും ജനിച്ചും, ജനിച്ചും വീണ്ടും മരിച്ചും കഴിഞ്ഞു.
അധുനാ ജാതമാത്രോഽഹം പ്രാപ്തസംസ്കാര ഏവ ച
ഇപ്പോൾ ഞാൻ പുതുതായി ജനിച്ചവനാണ്, ഉചിതമായ സംസ്കാരങ്ങൾ ലഭിച്ചവനാണ്.
ഗര്ഭസ്ഥശ്ചിംതയേ ദേവമഹം ഗര്ഭാദ്വിനിഃസൃതഃ
ഗർഭത്തിൽ കഴിയുമ്പോൾ ഞാൻ ദൈവത്തെ ചിന്തിക്കുന്നു; ഗർഭത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നാലും അതുപോലെ തന്നെ.
ഏവം സ ഗര്ഭദുഃഖേന മഹതാ പരിപീഡിതഃ
അങ്ങനെ, ഗർഭത്തിലെ വലിയ വേദനയിൽ അവൻ അതീവ കഷ്ടപ്പെടുന്നു.
യഥാ ഗിരിവരാക്രാംതഃ കശ്ചിദ്ദുഃഖേന തിഷ്ഠതി
ഒരു വലിയ മലയിൽ അടിച്ചുപിടിച്ച ഒരാൾ വേദനയിൽ നിൽക്കുന്ന പോലെ,