തസ്യ ദ്രഷ്ടുമഥാഭ്യാഗാന്നാരദോ മുനിസത്തമഃ
നീലനീർപ്പൂവിന്റെ ഇലപോലെ ഇരുണ്ട നിറം, രണ്ടു കുണ്ഡലങ്ങൾ അണിഞ്ഞവൻ.
സംശയം പരിപൃച്ഛാമി ഭഗവന്വക്തുമര്ഹസി
അവനെ കാണാൻ ശ്രേഷ്ഠനായ നാരദമുനി സമീപിച്ചു.
തസ്യാ ദര്ശയ മേ രൂപം മായായാഃ പുരുഷോത്തമ
പരമപുരുഷനേ, ആ മായയുടെ രൂപം എനിക്ക് കാണിക്കണമേ.
ആബ്രഹ്മസ്തംബപര്യംതം സദേവാസുരമാനുഷമ്
ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ഒരു പുല്ല് വരെ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മനുഷ്യരും എല്ലാം ഉൾപ്പെടെ—
ഏവമുക്തസ്തു മുനിനാ ദേവദേവോ ജനാര്ദനഃ
അങ്ങനെ മഹർഷി ചോദിച്ചപ്പോൾ, ദേവദേവനായ ജനാർദ്ദനൻ,
ഭൂയോഽപി മോഹയാമാസ സോമഗ്രാഹേണ നാരദമ്
ചന്ദ്രഗ്രഹണത്തിന്റെ സമയത്ത്, നാരദനെ വീണ്ടും മായയിൽ ആഴ്ത്തി.
മായാം ദര്ശയ മേ ദേവ നാന്യദസ്തി പ്രയോജനമ് 4.3.
ദേവനേ, ആ മായ എനിക്ക് കാണിക്കണം; മറ്റൊന്നും വേണ്ടതില്ല.
അഡുല്യഗ്രേണ സംഗൃഹ്യ നാരദം മുനി പുങ്ഗവമ്
വസ്ത്രത്തിന്റെ അഗ്രം പിടിച്ച്, മഹർഷിമാരിൽ പ്രധാനനായ നാരദനെ പിടിച്ചു,
ഋഗ്വേദസദൃശഃ സാക്ഷാദ്വിഷ്ണുര്ബ്രഹ്മവദാസ്ഥിതഃ
ഋഗ്വേദത്തിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ, ബ്രഹ്മാവിനെപ്പോലെ, വിഷ്ണു അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി നിന്നു.
ശിഖീ കമംഡലുധൃതോ മൃഗചര്മോപവീതകഃ
കുടുമിയും കമണ്ഡലും കൈവശം, മൃഗചർമ്മം ഉറ്റവസ്ത്രമായി ധരിച്ച്,
കൃത്വാപി കുശതംത്വഗ്രപവിത്രകൃത ലക്ഷണമ്
കുശത്തിണ്ണയും മരച്ചൊരിയും ഉപയോഗിച്ച് ശുദ്ധിയുടെ അടയാളങ്ങൾ ഒരുക്കി,
വൈദിശം നാമ നഗരം വേത്രവത്യാസ്തടേ ശുഭമ്
വേത്രവതീ നദിയുടെ തീരത്തുള്ള വൈദിശ എന്ന പുണ്യനഗരത്തിലേക്ക് അദ്ദേഹം പോയി.
ഗോമഹിഷ്യജസംപൂര്ണം പാശുപാല്യേന സംസ്ഥിതഃ
ആ നഗരം പശുക്കളാൽയും കാളകളാൽയും നിറഞ്ഞിരുന്നു; അവിടെ അദ്ദേഹം കന്നുകാലികളെ കാത്ത് താമസിച്ചു.
ഗൃഹകര്മണി തന്നിഷ്ഠഃ സീരഭദ്ര ഇതി സ്മൃതഃ
ഗൃഹകാര്യങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ട്, സീരഭദ്രൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
തേനാപ്യാസനസന്മാനൈഃ സമര്ഥേന കൃതാദരൌ
അവൻ യോഗ്യമായ ഇരിപ്പിടവും ആദരവും നൽകി, അവരെ മാന്യമായി സ്വീകരിച്ചു.
ന വാസ്മദീയം യുഷ്മാകം രോചതേന്നം തതോ ഹരിഃ
നമ്മുടേതു നിങ്ങൾക്കിഷ്ടമല്ല, നിങ്ങളുടെത് ഞങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമല്ല; അങ്ങനെ ഹരി പറഞ്ഞു.
ഉന്നാമ്യ വക്ത്രം ചോവാച ദേവസംസ്തുതയാ ഗിരാ 4.3.
മുഖം ഉയർത്തി, ദേവന്മാർ പുകഴ്ത്തുന്ന വാക്കുകളിൽ അവൻ പറഞ്ഞു.
പശുപാശഗൃഹാസക്താഃ ശതാര്ദ്ധബലവാഹനാഃ
പശുപാലരുടെ വീടുകളോട് ചേർന്ന്, അമ്പതിന്റെ പകുതി ശക്തിയുള്ള വാഹനങ്ങൾ ഉള്ളവർ,
ത്വഞ്ച വൃത്തിശതൈര്ന്നിത്യം വര്ദ്ധസ്വ സ്വജനാവൃതഃ
നീയും എപ്പോഴും സ്വന്തം ജനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, നൂറുകണക്കിന് ഉപജീവന മാർഗങ്ങൾ വഴി വളരുക.
ക്ഷേത്രേ ഗോസ്വാമിനാമാനം ദ്വിജം ദദൃശതുശ്ച തൌ
കൃഷിഭൂമിയിൽ, ഗോസ്വാമി എന്ന പേരുള്ള ഒരു ദ്വിജനെ അവർ ഇരുവരും കണ്ടു.
ഭാഗീരഥ്യാസ്തടേ രമ്യേ വേണികാഗ്രാമസന്നിധൌ
ഭാഗീരഥിയുടെ മനോഹരമായ തീരത്ത്, വേണിക ഗ്രാമത്തിന് സമീപം,
താഭ്യാം സംപ്രാര്ഥിതോ വിപ്രോ ഭോജ്യം പ്രാദാച്ച കിംചന
അവരുടെ അപേക്ഷ പ്രകാരം, ആ ബ്രാഹ്മണൻ അവർക്കു ഭക്ഷണം കൊടുത്തു.
ഇത്യുക്തോഽസൌ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠോ ഹലകര്മ വിധായ തത്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണൻ അവിടെ ഉഴുപ്പ് ചെയ്തു.
ചക്രേ ചൈവാദരം ഭക്ത്യാ സ്വയമാസനസത്ക്രിയാമ്
അവൻ ഭക്തിയോടെ, ആദരപൂർവ്വം സ്വയം ഇരിപ്പിടവും അത്തിഥിസത്കാരവും ഒരുക്കി.
സഹ പത്ന്യാ സതനയോ ഭോജ്യം ഭുക്തിം ചകാര സഃ
ഭാര്യയും മകനും കൂടെ ചേർന്ന്, അവൻ ആ ഭക്ഷണം കഴിച്ചു.
പ്രയാതൌ ദദതുഃ ശ്രേഷ്ഠം വരം തസ്മൈ ദ്വിജാതയേ
അവർ പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആ ബ്രാഹ്മണനു മികച്ചൊരു വരം നൽകി.
മാ ധാന്യം മഖസംതാന മത്പ്രസാദാദ്വിജോത്തമ 4.3.
എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, നിന്റെ ധാന്യവും യാഗവംശവും ഒരിക്കലും കുറയരുതേ, ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനേ.
കിമിദം വദ ദേവേശ ശാപരൂപോ വരസ്ത്വയാ
ദേവാദിദേവനേ, ഇതെന്താണ്? ഈ വരം ശാപത്തിന്റെ രൂപമാണോ എന്ന് പറയൂ.
ഇത്യുക്തഃ പ്രാഹ ദേവേശഃ ശൃണു നാരദ മദ്വചഃ
അങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ദേവാദിദേവൻ പറഞ്ഞു: നാരായണാ, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കു.
സംവത്സരേണ യത്പാപം മത്സ്യഘാതീ സമാചരേത്
ഒരു വർഷത്തിൽ മീൻകൊല്ലുന്നവൻ ചെയ്യുന്ന പാപം,