ദദൌ സ ദശ ധര്മായ കശ്യപായ ത്രയോദശ
അവൻ പത്ത് പുത്രിമാരെ ധർമ്മനു കൊടുത്തു, പതിമൂന്ന് കശ്യപനു നൽകി.
ദ്വേ പ്രാദാദ്ബാഹുപുത്രായ ദ്വേ കൃശാശ്വായ ചൈവ ഹി
രണ്ടുപേർ ബാഹുപുത്രനു, രണ്ടുപേർ കൃശാശ്വനു തന്നു.
ഏകാം ഭൃഗോര്ഭവായൈകാം പ്രാദാത്തേഭ്യശ്ചരാചരഃ
ഒരുത്തിയെ ഭൃഗുവിനും ഒരുത്തിയെ ഭവനുമാണ് നൽകിയത്; അവരിൽ നിന്നാണ് സഞ്ചരിക്കുന്നതും നിശ്ചലമായതും എല്ലാം ഉത്ഭവിച്ചത്.
വൈരാജമഥ വൈകുണ്ഠം കേലാസമിതി നാമതഃ
അതിനുശേഷം വൈരാജൻ, വൈകുണ്ഠം, കൈലാസം എന്നിങ്ങനെയാണ് പേരുകൾ.
പ്രാചീദിക്ക്രമയോഗേന തേഷാം പാര്ശ്വേ പുരഃ സ്മൃതാഃ
കിഴക്കൻ ദിശയുടെ ക്രമത്തിൽ അവരുടേതായി നഗരങ്ങൾ അവരോടൊപ്പം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ഹിമവാന്ഹേമകൂടശ്ച നിഷധോ മേരുരേവ ച ജമ്ബൂദ്വീപപ്രമാണേന സഹസ്രഗുണിതം ശതമ് ।। 4.2.
ഹിമവാൻ, ഹേമകൂടം, നിഷധം, മേരു—ഇവയൊന്നൊന്നും ജംബൂദ്വീപിന്റെ അളവിൽ ആയിരം മടങ്ങ് വലുതാണ്.
ഭിദ്യതേ നവധാ സോഽപി വര്ഷഭേദേന ഭാരത ദ്വീപാഃ സപ്ത സമാഖ്യാതാഃ സമുദ്രേ സപ്തഭിര്വൃതാഃ
ഭാരത, അതും ഒൻപതായി പ്രദേശപ്രകാരം വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു; ഏഴ് ദ്വീപുകൾ ഏഴ് സമുദ്രങ്ങൾ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.
ക്ഷാരക്ഷീരേക്ഷുസുരയാ ദധ്നാ ചൈവ ഘൃതേന ച
ഉപ്പ്, പാൽ, കരിമ്പ് നീർ, മദ്യം, തൈര്, കൂടാതെ നെയ്യ് എന്നിവയാൽ.
ഭൂര്ലോകോഽഥ ഭുവര്ലോകഃ സ്വര്മഹര്ജ്ജന ഇത്യപി
ഭൂലോകം, അതിനുശേഷം ഭൂവർലോകം, സ്വർഗ്ഗം, മഹർലോകം, ജനലോകം ഇവയും.
മഹാതലോ ഭൂമിതലഃ സുതലോ വിതല സ്തതഃ
മഹാതല, ഭൂമിതല, സുതല, വിതല, പിന്നെ തലാതല.
ഹിരണ്യാക്ഷപ്രഭൃതയോ ദാനവേന്ദ്രാ മഹോരഗാഃ
ഹിരണ്യാക്ഷൻ മുതലായ ദാനവേന്ദ്രന്മാർക്കും മഹാസർപ്പങ്ങൾക്കും.
സ്വായംഭുവോ മനുഃ പൂര്വം തതഃ സ്വാരോചിഷോഽഭവത്
ആദ്യം സ്വായംഭുവമനു, അതിനുശേഷം സ്വാരോചിഷൻ വന്നു.
വൈവസ്വതോഽയമധുനാ വര്തതേ മനുരുത്തമഃ
ഇപ്പോൾ വൈവസ്വതൻ എന്ന ഉത്തമമനു ആണ് ഭരിക്കുന്നത്.
ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാ ഏകാദശ തഥാശ്വിനൌ
ആദിത്യർ, വസുക്കൾ, പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാർ, അശ്വിനീദേവന്മാർ രണ്ടുപേർ.
വിപ്രചിത്തിഹിരണ്യാഖ്യൌ ദൈത്യദാനവസത്തമൌ
ദൈത്യന്മാരിലും ദാനവന്മാരിലും ഏറ്റവും പ്രധാനികളായ വിപ്രചിത്തിയും ഹിരണ്യനും.
പഞ്ചാശദ്ഗുണിതകോടിയോജനാനാം മഹത്തയാ 4.2.
അവരുടെ മഹത്വം അമ്പത് കോടി യോജനങ്ങൾ പലമടങ്ങ് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
പിണ്ഡേന ച സഹസ്രാണി സപ്തതിര്ജലമധ്യതഃ
ജലത്തിന്റെ നടുവിൽ എഴുപതിനായിരം ഗോളങ്ങൾ കൂടിയുണ്ട്.
ലോകാ ലോകഃ പരതരഃ പര്വതോഽഗ്രമഹോച്ഛ്രയഃ
ലോകങ്ങൾ, അതിനപ്പുറം ഒരു ലോകം, അതിലും ഉയർന്ന ഒരു പർവ്വതശിഖരം.
നൈമിത്തികഃ പ്രാകൃതികസ്തഥൈവാത്യന്തികോ ലയഃ
അവിടെ നിമിത്തപ്രളയം, സ്വാഭാവികപ്രളയം, അത്യന്തപ്രളയം എന്നിങ്ങനെ മൂന്ന് വിധത്തിലുള്ള ലയം ഉണ്ട്.
ഉത്പദ്യതേ സ്വയം യസ്മാത്തത്തസ്മിന്നേവ ലീയതേ
സ്വയം ഉദിക്കുന്നതെല്ലാം അതിലേയ്ക്കുതന്നെ ലയിക്കുന്നു.
യഥര്താവൃതുലിങ്ഗാനി നാനാരൂപാണി പര്യയേ
ഋതുക്കളിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്ന വിവിധ രൂപങ്ങളുള്ള ലക്ഷണങ്ങൾ പോലെ.
പ്രതിലീനേഷു ഭൂതേഷു വിബുദ്ധഃ സകലം ജഗത്
ഭൂതങ്ങൾ എല്ലാം ലയിച്ചപ്പോൾ, സകല ലോകവും ഉണരുന്നു.
ഹിംസ്രാഹിംസ്രേ മൃദുക്രൂരേ ധര്മാധര്മാവൃതാനൃതേ
ഹിംസയും അഹിംസയും, മൃദുവും ക്രൂരവുമാണ്; ധർമ്മവും അധർമ്മവും, സത്യമും അസത്യമുമാണ്.
ഭൂര്ദശഗുണേന പയസാ സംവൃതാ തച്ച തേജസാ
ഭൂമി പത്തുമടങ്ങ് വെള്ളം കൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അതിനുമേൽ അഗ്നി.
ഭൂതാദിനാ തഥാകാശം ഭൂതാദിര്മഹതാവൃതഃ
ഭൂതങ്ങൾ തുടങ്ങി ആകാശം വരെ, അവയെ മഹത്താണ് പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
ഏവം വിധാനാമണ്ഡാനാം സഹസ്രാണി ശതാനി ച 4.2.
ഇങ്ങനെ ആയിരക്കണക്കിന് ശതകണക്കിന് ഗോളങ്ങൾ ഉണ്ട്.
വൈകുണ്ഠകോഷ്ഠഗതമേതദശേഷതായാം ഖ്യാതം ജഗത്സുരനരോരഗസിദ്ധനദ്ധമ്
വൈകുണ്ഠത്തിലെ ആ ഗുഹയിൽ, ദേവന്മാർ, മനുഷ്യർ, പാമ്പുകൾ, സിദ്ധന്മാർ, ബന്ധിതന്മാർ എന്നിവരാൽ നിറഞ്ഞ ഈ ലോകം മുഴുവൻ അറിയപ്പെടുന്നു.
മായാദര്ശനവര്ണനമ് കീദൃശീ കൃഷ്ണ സാ മായാ വിഷ്ണോരമിതതേജസഃ
മായയുടെ ദർശനം എങ്ങനെയാണ് എന്ന് വിവരണം.
വാസുദേവഃ സഗരുഡഃ സചക്രശ്ച ശ്രിയാ സഹ
കൃഷ്ണാ, അതുല്യമായ തേജസ്സുള്ള വിഷ്ണുവിന്റെ ആ മായ എങ്ങനെയാണെന്ന് പറയൂ.
നീലോത്പലദലശ്യാമഃ കുംഡലാഭ്യാം വിഭൂഷിതഃ
വാസുദേവൻ, ഗരുഡനും ചക്രവും ശ്രീദേവിയുമൊത്ത്.