തേ ഭൂയ ഊചുഃ പ്രമഥാസ്തമേവമത്രൈവ തിഷ്ഠസ്വ രവേഃ പുരസ്താത്
പ്രമഥന്മാർ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: ഇതേ സ്ഥലത്ത്, സൂര്യന്റെ മുമ്പിൽ നീ നിലകൊള്ളുക.
ഇത്യേവമുക്തഃ പ്രമഥൈസ്തു രുദ്രസ്തത്രൈവ തസ്ഥൌ രവിതോഷണായ
പ്രമഥന്മാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, രുദ്രൻ അവിടെയേയ്ക്ക് നിന്നു, സൂര്യനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ.
ഉക്തഃ സ തുഷ്ടേന തതഃ സവിത്രാ പ്രീതോസ്മി ദേവാഗമനാത്തവാഹമ്
അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ സവിറ്റാവ് പറഞ്ഞു: ദേവാ, നീ വന്നതിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്.
അഷ്ടാദശൈതേ പ്രമഥാസ്തു ഭാനോശ്ചതുര്ദശാന്യേ തു രവേ രഥസ്ഥാഃ
ഈ പതിനെട്ടു പ്രമഥന്മാർ ഭാനുവിനോടും, മറ്റൊന്നരുപതിയോളം സൂര്യന്റെ രഥത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
യക്ഷൌ ച സിദ്ധൌ ച നിശാചരൌ ചാദിത്യാത്മജാവപ്സരസാം പ്രധാനൌ 1.124.
യക്ഷന്മാരും സിദ്ധന്മാരും, രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവരും, സൂര്യന്റെ രണ്ടു പുത്രന്മാരും, അപ്സരസുകളുടെ പ്രധാനിയും.
ഇത്യാദിദേവപ്രവരാസ്തു സര്വേ ധാത്വര്ഥശബ്ദൈശ്ച ഭവംതി സിദ്ധാഃ
ഇങ്ങനെ, ഈ പ്രാചീന ദേവപ്രമുഖന്മാർ എല്ലാം, ഘടകങ്ങളെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകൾകൊണ്ട് സിദ്ധന്മാരാകുന്നു.
യതശ്ച കൌതുകം ബ്രഹ്മന്നസ്മാകമിഹ ജായതേ
ഇതിനാൽ, ബ്രഹ്മൻ, ഞങ്ങൾക്കിടയിൽ ഇവിടെ കൗതുകം ഉദിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മോവാച ഭൂയസ്തവ പ്രവക്ഷ്യാമി ദംഡനായകപിംഗലൌ
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ഞാൻ വീണ്ടും നിന്നോട് ദണ്ഡനായകനെയും പിംഗളനെയും കുറിച്ച് പറയും.
മയാ സഹ സമാഗമ്യ പുരാ ദേവൈര്വിചാരിതമ്
പണ്ടെ, ഞാനുമൊത്ത് ദേവന്മാർ കൂടിച്ചേർന്ന് ആലോചിച്ചു.
തേ തു ലബ്ധവരാ ഭൂത്വാ അമാത്യാദ്യാ ഹ്യഭീക്ഷ്ണശഃ
അവർ വരങ്ങൾ ലഭിച്ച്, മന്ത്രിമാരായി പലതവണയും മാറി.
തസ്മാത്തേഷാം വിഘാതാര്ഥം പ്രവരാശ്ച ഭവാമഹേ
അതിനാൽ, അവരെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഞങ്ങൾ അവരിൽ പ്രധാനികളായി.
സംമംത്ര്യൈവം തതഃ സ്കംദോ വാമപാര്ശ്വേ രവേഃ സ്ഥിതഃ
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച ശേഷം, സ്കന്ദൻ സൂര്യന്റെ ഇടതുവശത്ത് നിലകൊണ്ടു.
ഉക്തശ്ച സ തദാര്കേണ ത്വം പ്രജാദംഡനായകഃ
അപ്പോൾ സൂര്യൻ അവനോട് പറഞ്ഞു: നീ ജനങ്ങളുടെ ശിക്ഷയുടെ പ്രധാനിയാണ്.
ലിഖതേ യഃ പ്രജാനാം ച സുകൃതം യച്ച ദുഷ്കൃതമ്
ജനങ്ങളുടെ നല്ലതും ചീത്തയുമുള്ള പ്രവൃത്തികൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നവൻ.
ആശ്വിനൌ ചാപി സൂര്യസ്യ പാര്ശ്വയോരുഭയോഃ സ്ഥിതൌ 1.124.
അശ്വിനികൾ സൂര്യന്റെ ഇരുവശത്തും നിലകൊള്ളുന്നു.
ദ്വാരപാലൌ സ്മൃതൌ തസ്യ രാജ്ഞഃ ശ്രേഷ്ഠൌ മഹാബലൌ
അവർ ആ രാജാവിന്റെ പ്രധാനവും ശക്തിയുള്ളവരുമായ വാതില്പാലകരായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
രാജൃദീപ്തൌ സ്മൃതോ ധാതുര്നകാരസ്തസ്യ പ്രത്യയഃ തസ്മാത്സ കാര്തികേയസ്തു നാമ്നാ രാജ്ഞ ഇതി സ്മൃതഃ
‘രാജ്’ എന്ന വേരാണ് പ്രകാശിക്കുന്നത്, അതിൽ ‘ന’ എന്ന പ്രത്യയം ചേർക്കുന്നു; അതിനാൽ അവൻ ‘കാർത്തികേയൻ’ എന്ന പേരിൽ രാജാവായി അറിയപ്പെടുന്നു.
സ്രു ഗതൌ ച സ്മൃതോ ധാതുര്യസ്യ സ പ്രത്യയഃ സ്മൃതഃ
‘സ്രു’ എന്ന വേരിന് ‘പോകുക’ എന്ന അർത്ഥം ഉണ്ട്; അതിന്റെ പ്രത്യയവും ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
പ്രഥമം യദ്ഭവേദ്ദ്വാരം ധര്മാര്ഥാഭ്യാം സമാശ്രിതമ്
ആദ്യം ഉയരുന്ന വാതിൽ ധർമ്മവും അർത്ഥവും ചേർന്ന് സ്ഥാപിതമാണ്.
ദ്വിതീയായാം തു കക്ഷായാമപ്രധൃഷ്ടൌ വ്യവസ്ഥിതൌ
രണ്ടാമത്തെ വളപ്പിൽ, രണ്ടുപേരും കീഴടക്കാൻ കഴിയാത്തവരായി നിലകൊള്ളുന്നു.
വര്ണസ്യ ശബലത്വാച്ച യമഃ കല്മാഷ ഉച്യതേ
അവന്റെ രൂപം പല നിറങ്ങളായതിനാൽ, യമൻ ‘കൽമാഷൻ’ എന്ന പേരിൽ വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
സ്ഥിതോ ദക്ഷിണത തസ്യ ദംഡഹസ്തസമന്വിതഃ
അവൻ തെക്കോട്ട് നിലകൊള്ളുന്നു, കൈയിൽ ദണ്ഡം പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
കുബേരോ ധനദോ ജ്ഞേയോ ഹസ്തിരൂപോ വിനായകഃ കുബേരഃ കുശരീരത്വാത്സ നാമ്നാ ധനദഃ സ്മൃതഃ
കുബേരൻ ധനദാതാവായി അറിയപ്പെടുന്നു, ആനമുഖനായ വിനായകനായി തിരിച്ചറിയുന്നു; കുബേരൻ ദേഹത്തിന്റെ വക്രത്വം കൊണ്ടാണ് ‘ധനദൻ’ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
നായകഃ സര്വസത്ത്വാനാം തേന നായക ഉച്യതേ
അവൻ എല്ലാ ജീവികളുടെ നായകനാണ്, അതുകൊണ്ട് ‘നായകൻ’ എന്ന പേരിൽ വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
രൈവതശ്ചൈവ ദിംഡിശ്ച തൌ രവേഃ പൂര്വതഃ സ്ഥിതൌ 1.124.
രേവതനും ദിണ്ഡിയും സൂര്യന്റെ കിഴക്കോട്ട് നിലകൊള്ളുന്നു.
പ്ലുതം ഗച്ഛത്യസൌ യസ്മാത്സര്വലോകനമസ്കൃതഃ
അവൻ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു, എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ഡീങ്ഗതാവസ്യ വൈ ധാതോര്ദിംഡിശബ്ദോ നിപാത്യതേ
‘ഡിംഗ’ എന്ന വേരാണ് ‘ദിണ്ഡി’ എന്ന പദം ലഭിക്കാൻ കാരണമായത്.
ഇത്യേതേ പ്രവരാഃ പ്രോക്താ ധാത്വര്ഥാ നൈഗമൈഃ ശുഭൈഃ
ഇങ്ങനെ ഈ പ്രധാനപ്പെട്ടവർ വേരുകളുടെ അർത്ഥങ്ങൾ പ്രകാരം ശുഭമായ പാരമ്പര്യങ്ങൾ വഴി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
അശ്വിനൌ തൌ തതോ ജ്ഞേയൌ ദംഡനായകപിംഗലൌ
അതിനാൽ അശ്വിനികൾ ‘ദണ്ഡനായകൻ’യും ‘പിംഗളൻ’യുമാണ് എന്ന് അറിയണം.
രേവതശ്ചൈവ ദിംഡിശ്ച ഇത്യേതേ പ്രവരാ മയാ
രേവതനും ദിണ്ഡിയും—ഈ പ്രധാനപ്പെട്ടവർ ഞാൻ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.