ആചാരഃ പ്രഥമോ ധര്മഃ ശ്രുത്യുക്തശ്ച നരോത്തമ । തസ്മാദസ്മിന്സമായുക്തോ നിത്യം സ്യാദാത്മവാന്ദ്വിജഃ
ആചാരമാണു പ്രധാനം ധര്‍മ്മം; ശ്രേഷ്ഠപുരുഷൻ ശ്രുതിചാരപ്രകാരം സംസാരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഇത്തവണത്തെ ആചാരത്തിൽ സ്താപിതനായ ദ്വിജൻ ഏവപ്പോഴും സ്വയംശാസിതനത്രേ എന്നു കണക്കാക്കണം.
ആചാരാദ്വിച്യുതോ വിപ്രോ ന വേദഫലമശ്നുതേ । ആചാരേണ ച സംയുക്തഃ സമ്പൂര്ണഫലഭാക്സ്മൃതഃ
ശുദ്ധാചാരത്തിൽ നിന്നു വിരമിച്ച ബ്രാഹ്മണൻ വേദഫലങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നില്ല; പക്ഷേ ആചാരത്തിനൊപ്പം ചേര്‍ന്നവന് പൂര്‍ണ്ണഫലങ്ങളും ലഭിക്കുമെന്നും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ഏവമാചാരതോ ദൃഷ്ട്വാ ധര്മസ്യ മുനയോ ഗതിമ് । സര്വസ്യ തപസോ മൂലമാചാരം ജഗൃഹുഃ പരമ്
ആചാരഭരിതരായ ഋഷിമാരുടെ ആചരണയാത്ര കാണുമ്പോള്‍, എല്ലാ തപസ്യകളുടേയും മൂലമാക്കപ്പെട്ടത് ആചാരമായിട്ടാണ്; അവർ ഏറ്റവും പ്രാധാന്യമുള്ള ആ പ്രാക്ടീസ് തിരഞ്ഞെടുത്തു.
അന്യേ ച മാനവാ രാജന്നാചാരം സംശ്രിതാ സദാ । ഏവമസ്മിന്പുരാണേ തു ആചാരസ്യ തു കീര്തനമ്
മറ്റുള്ള മനുഷ്യരും, ഹേ രാജാവേ, യഥാസ്ഥിതിയില്‍ എപ്പോഴും ആചാരത്തോടേ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടു തന്നെ ഈ പുരാണത്തിൽ ആചാരത്തിന്റെ പ്രശംസയും വിശദവിവരണവും നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ടു.
വൃത്താന്താനി ച രാജേന്ദ്ര തഥാ ചോക്താനി പണ്ഡിതൈഃ । ത്രിലോക്യാസ്തു സമുത്പത്തിഃ സംസ്കാരവിധിരുത്തമഃ । ശ്രവണം ചേതിഹാസസ്യ വിധാനം കഥ്യതേ നൃപ
രാജാവിന് ശില്പജ്ഞന്മാർ പറഞ്ഞ കഥകളും ശാസ്ത്രവിവരണങ്ങളും പകർന്ന് പറയുന്നു; ത്രികള്‍โลกങ്ങളുടെ ഉദ്ഭവവും സാംസ്കാരിക ശുശ്രൂഷയുടെ ഉന്നത ഉപക്രമവും കൂടാതെ ശ്രവണമുറപ്പാക്കുന്നതിന്റെയും ചരിത്രപരിചരണത്തിന്റെയും ക്രമവ്യവസ്ഥ ചൊല്ലുന്നുവെന്ന് ഹേ രാജാവേ.
തഥാസ്മിന്കഥ്യതേ രാജന്മാഹാത്മ്യം വാചകസ്യ തു । വ്രതചര്യാശ്രമാചാരാഃ സ്നാതകസ്യ പരോ വിധിഃ
എന്നാല്‍ അതേ പോലെ, രാജാവേ, വാക്താവിന്റെ മഹത്തരത്വവും പറയുന്നു: സങ്കല്പങ്ങളുടെ പാലനവും ഋഷി ജീവിതശൈലികളുടെ കര്‍മ്മവും സ്നാതകന്റെ (snātaka) നിയതമായ രാജ്യവൃത്ത്തികളും വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദാരാദിഗമനം ചൈവ വിവാഹാനാം ച ലക്ഷണമ് । പുംസാം ച ലക്ഷണം രാജന്യോഷിതാം ചാത്ര കഥ്യതേ
ഗൃഹസ്ഥന്മാരുടെ കാര്യങ്ങളിൽ—ഭാര്യങ്ങളുടെ വരവ് പോകൽ, കല്യാണലക്ഷണങ്ങൾ, പുരുഷന്മാരുടെയും രാജാവിൽ സ്വീകരിച്ചവരുടെയും ചിഹ്നങ്ങൾ പോലുള്ള കാര്യങ്ങൾ ഇവിടെയാണ് പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നത്.
മഹായജ്ഞവിധാനം ച ശാസ്ത്രകല്പം ച ശാശ്വതമ് । പൃഥിവ്യാ ലക്ഷണം താത ദേവാര്ചായാഃ സുലക്ഷണമ്
വിശാലയജ്ഞങ്ങളുടെ വ്യവസ്ഥയും ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ നിത്യരീതി പദ്ധതിയും നല്‍കിയിരിക്കുന്നു; ഹേ വ്യക്തേ, ഭൂമിയുടെ സ്വഭാവലക്ഷണങ്ങളും ദേവരൂപങ്ങൾക്ക് വേണ്ടായുള്ള എളുപ്പാനുഷ്ഠാനങ്ങളും വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു.
വൃത്തീനാം ലക്ഷണം ചൈവ സ്നാതകസ്യ വ്രതാനി ച । ഭക്ഷ്യാഭക്ഷ്യം ച ശൌചം ച ദ്രവ്യാണാം ശുദ്ധിരേവ ച
തൊഴിലുകളുടെ ലക്ഷണങ്ങളും, ബിരുദധാരിയുടെ വ്രതങ്ങളും, കഴിക്കേണ്ടതിനും ഒഴിവാക്കേണ്ടതിനും, പരിശുദ്ധിയുടെ നിയമങ്ങളും, ധനത്തിന്റെ യോജിച്ച അവസ്ഥയും എല്ലാം ഇതിൽ വർണ്ണിച്ചിരിക്കുന്നു.
സ്ത്രീധര്മയോഗസ്താപസ്യം മോക്ഷഃ സംന്യാസ ഏവ ച । രാജ്ഞശ്ച ധര്മോ ഹ്യഖിലഃ കാര്യാണാം ച വിനിര്ണയഃ
സ്ത്രീയുടെ കര്‍മ്മം സമാഗമവും വിശുദ്ധാഭിലാഷവുമാണ്; മോക്ഷശാന്തിക്ക് യത്നം ത്യാഗത്തിലും സംയമത്തിലുമാണുള്ളത്; രാജാവിന് വേണ്ടി എല്ലാ ധര്‍മ്മവും കര്‍മ്മനിര്ണയത്തിനുള്ള അന്തിമവ്യവസ്ഥയാണ്.
മാഹാത്മ്യം സവിതുശ്ചാത്ര തീര്ഥാനാം ച വിശാമ്പതേ । നാരായണസ്യ മാഹാത്മ്യം തഥാ രുദ്രസ്യ കഥ്യതേ
അവിടെ സവിത്രിന്റെ മഹത്വവും പുണ്യസ്നാനകേന്ദ്രങ്ങളുടെയും മഹത്വവും വിവരണമായിട്ടുണ്ട്; അതുപോലെ നാരായണന്റെയും രുദ്രന്റെയും മഹത്വവും ചൊല്ലപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
മഹാഭാഗ്യം ച വിപ്രാണാം മാഹാത്മ്യം പുസ്തകസ്യ ച । ദുര്ഗാദേവ്യാസ്തഥാ ചോക്തം സത്യസ്യ ച മഹാമതേ
ഗ്രന്ഥം പ്രബോധിക്കുന്നു — വിദ്യാത്മക ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ വലിയ ഭാഗ്യം, ഒരു ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ പവിത്ര്യം, കൂടാതെ ദുർഗിയുടെ മഹത്വവും സത്ഴിന്റെ മഹത്വവും, പ്രതിജ്ഞാത വിവേകാചാര്യനേ.
സംക്ഷിപ്തം സംവിധാനം ച ധര്മം സ്ത്രീപുംസയോരപി । വിഭാഗം ധര്മദ്യൂതം ച കഥകാനാം ച ശോധനമ്
സ്ത്രീകൾക്കും പുരുഷന്മാർക്കും പ്രയോജനം വരുന്ന ധർമ്മനിയമങ്ങളുടെ സംക്ഷിപ്തരൂപം, കര്‍ത്തവ്യങ്ങളുടെയും വിഭാഗങ്ങളും കഥാപാരായണക്കാരുടെ ശുദ്ധീകരണപ്രതിഭാസങ്ങളും അടങ്ങുന്ന മാർഗദർശനം നൽകിയിരിക്കുന്നു.
വൈശ്യശൂദ്രോപചാരം ച സംകീര്ണാനാം ച സംഭവമ് । ആപദ്ധര്മം ച വര്ണാനാം പ്രായശ്ചിത്തവിധിം തഥാ
വൈവശ്യർക്കും ശൂദ്രർക്കുള്ള സേവനവിധികളും, മേല്‍വിവാഹജന്യ കുലങ്ങളുടെ ഉത്ഭവവും, അനിയമ സാഹചര്യങ്ങളിൽ ചെയ്യാവുന്ന കടമകളും, വർണ്ണങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി നിര്‍വഹിക്കേണ്ട പ്രായശ്ചിത്യ ക്രിയാക്രമങ്ങളും വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
സംധ്യാവിധിം പ്രേതശുദ്ധിം സ്നാനതര്പണയോര്വിധിമ് । വൈശ്വദേവവിധിം ചാപി തഥാ ഭോജ്യവിധിം നൃപ
സന്ധ്യാചരണം നടത്തുന്ന നിയമങ്ങളും, ശവശുചീകരണക്രിയകളും, സ്നാനം-അര്‍ച്ചനാചാരങ്ങളും, വൈശ്വദേവയജ്ഞത്തിന്റെ വിധികളും കൂടാതെ രാജാവിന്റെ ഭക്ഷണനിയമങ്ങളും രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.
ലക്ഷണം ദന്തകാഷ്ഠസ്യ ചരണവ്യൂഹമുത്തമമ് । സംസാരഗമനം ചൈവ ത്രിവിധം കര്മസമ്ഭവമ്
ചവറ്റിനുള്ള മര്‍ക്കത്തയും നല്ല ഇരിപ്പിടക്രമത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങളും വ്യക്തമാക്കിയിരിക്കുന്നു; ലൗകികജീവിതത്തിന്റെ കടന്നു പോകൽ ത്രിവിധമാണ്, അത് കര്‍മത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്പന്നമെന്നും പറയുന്നു.
നൈഃശ്രേയസം കര്മണാം ച ഗുണദോഷപരീക്ഷണമ് । ദാരാണാം ലക്ഷണം പ്രോക്തം തഥാ പാത്രപരീക്ഷണമ്
കൃത്യോപദേശങ്ങളാൽ പരമഹിതം നേടിയെടുക്കാനുള്ള മാർഗങ്ങൾ, ഗുണദോഷങ്ങളുടെ വിവേചന, ഭാര്യകളുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ, വയലുകളുടെ പരീക്ഷണരീതികൾ എന്നിവ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.
പ്രസൂതിം ചാപി ഗര്ഭസ്യ തഥാ കര്മഫലം നൃപ । ജാതിധര്മാന്കുലധര്മാന്വേദധര്മാംശ്ച പാര്ഥിവ
ശിശുവിന്റെ ഗർഭഭരണം-ജനനം, കര്‍മ്മഫലങ്ങൾ എന്നിവ വിശദീകരിക്കുകയും, വർണ്ണം, ബന്ധു സംബന്ധമായ കടമകൾ, രാജാക്കന്മാർ അറിയേണ്ട ലോകീയ കാര്യങ്ങൾ എന്നിവയും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
വൈതാനവ്രതികാനാം ച തഥാസൌ പ്രോക്തവാന്വിഭുഃ । ബ്രഹ്മാ കുരുകുലശ്രേഷ്ഠ ശംകരായ മഹാത്മനേ
രാജാവും സമാനമായി വൈതാന വ്രതമെടുത്തവർക്കുള്ള നിയമങ്ങളാണ് പ്രഖ്യാപിച്ചത്; ബ്രഹ്മാവ് ഈ വസ്തുതകൾ കുരു വംശത്തെ ഉത്തമരായവർക്കും മഹാത്മനായ ശങ്കരന്‍ക്കും പറഞ്ഞു.
ശംകരേണ തഥാ വിഷ്ണോഃ കഥിതം കുരുനന്ദന । വിഷ്ണുനാപി പുനഃ പ്രോക്തം നാരദായ മഹീപതേ
ശങ്കരൻ ഇത് കുരുക്കുലത്തിൽ വിഷ്ണുൻ്റെ വംശജന്‍ക്ക് പറഞ്ഞു; നാരായണത്തെക്കുറിച്ച് നാരദനോടും ഈ കാര്യങ്ങൾ രാജാവേ, പ്രബന്ധമായി ചൊല്ലിയിരിക്കുന്നുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
നാരദാത്പ്രാപ്തവാഞ്ഛക്രഃ ശക്രാദപി പരാശരഃ । പരാശരാത്തതോ വ്യാസോ വ്യാസാദപി മയാ വിഭോ
നാരദൻ ഇത് ഗ്രഹിച്ചു; പിന്നെ ഇന്ദ്രൻ (ശക്ര) ഇതിനെ ഏറ്റെടുത്തു; ശക്രനുമുതൽ പരാശരൻ; പരാശരനിൽ നിന്നു വ്യാസൻ; വ്യാസനിൽ നിന്നിയാണ്, രാജാ, എനിക്ക് ഇത് കൈമാറപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
ഏവം പരമ്പരാപ്രാപ്തം പുരാണമിദമുത്തമമ് । ശൃണു ത്വമപി രാജേന്ദ്ര മത്സകാശാത്പരം ഹിതമ്
ഇങ്ങനെ ഈ ഉത്തമപുരാണം പരമ്പരയായി കൈമാറപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്; കേൾക്കുക, രാജാ, നീയും കേൾക്കൂ — ഇത് പരമപ്രയോജകവും മുക്തിചേഷ്ടാക്കളെ സഹായിക്കുന്നതുമായതാണ്.
സര്വാണ്യേവ പുരാണാനി സംജ്ഞേയാനി നരര്ഷഭ । ദ്വാദശൈവ സഹസ്രാണി പ്രോക്താനീഹ മനീഷിഭിഃ
മനുഷ്യരേ, മുഴുവൻ പുരാണങ്ങൾ ഒരുപോലെ അവരേ എന്നു വിളിക്കപ്പെടണം; പരിപണ്ഡിതർ പറയുന്നു — അവയിൽ ശതമാനമായ് പന്നൂറു ഇരുപതു മാത്രമെന്നാണോ എന്ന് വ്യക്തമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
പുനര്വൃദ്ധിം ഗതാനീഹ ആഖ്യാനൈര്വിവിധൈര്വൃഷ । യഥാ സ്കാന്ദം തഥാ ചേദം ഭവിഷ്യം കുരുനന്ദന
മറുവാരം, കുരു വംശജ, ഇവിടെ വളർച്ചയും വൈഭവവുമുള്ള നിരവധി കഥാവൃത്താന്തങ്ങൾ പറയുന്നു — ഇങ്ങനെ സ്കന്ദനും അതുപോലെ ഷേദനും പറയുന്നു.
സ്കാന്ദം ശതസഹസ്രം തു ലോകാനാം ജ്ഞാതമേവ ഹി । ഭവിഷ്യമേതദൃഷിണാ ലക്ഷാര്ദ്ധം സംഖ്യയാ കൃതമ്
സ്കന്ദനെ നൂറ് ആയിരം ലോകങ്ങളുള്ളവനെന്നായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; ഭാവിയിലെ ഈ വിവരണം ദർശകൻ ലക്ഷങ്ങളിലായി, അഴുകുകളിലായി ഒരുക്കിയതാകുന്നതാണ്.
തച്ഛ്രുത്വാ പുരുഷോ ഭക്ത്യാ ഇദം ഫലമവാപ്നുയാത് । ഋദ്ധിര്വൃദ്ധിസ്തഥാ ശ്രീശ്ച ഭവന്തി തസ്യ നിശ്ചിതമ്
ഭക്തിയോടെ അത് കേട്ടുവേദ, ഒരാൾ അതിന്റെ ഫലമാകും: സന്തതി, വളർച്ച, മഹത്വം അവനിലേക്ക് നിശ്ചയമായി വരും.
സുമന്തുരുവാച ശൃണുഷ്വേദം മഹാബാഹോ പുരാണം പഞ്ചലക്ഷണമ് । യച്ഛ്രുത്വാ മുച്യതേ രാജന്പുരുഷോ ബ്രഹ്മഹത്യയാ
സുമന്തു പറഞ്ഞു: കേള്ക്കു ഈ പഞ്ചലക്ഷണമുള്ള മഹാബലധാരിയായ പുരാണം; ഇതു കേട്ടാൽ രാജാവും മനുഷ്യനുമൊക്കെ ബ്രാഹ്മണനെ കൊന്ന പാപത്തിന്നും മോചിതരാകുന്നു.
പര്വാണി ചാത്ര വൈ പഞ്ച കീര്തിതാനി സ്വയമ്ഭുവാ । പ്രഥമം കഥ്യതേ ബ്രാഹ്മം ദ്വിതീയം വൈഷ്ണവം സ്മൃതമ്
സ്വയംജാതനായവന്‍ പറഞ്ഞു: ആ പരമ്പരയിൽ നിറുത്തിയതായി അഞ്ചുതരം പാർവങ്ങൾ പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്: ആദ്യം ബ്രാഹ്മ, രണ്ടാം വൈഷ്ണവ എന്നേതാണ്.
തൃതീയം ശൈവമാഖ്യാതം ചതുര്ഥം ത്വാഷ്ട്രമുച്യതേ । പഞ്ചമം പ്രതിസര്ഗാഖ്യം സര്വലോകൈഃ സുപൂജിതമ്
മൂതരം ശൈവ എന്നായി പേരിട്ടിരിക്കുന്നു, നാലാമത് ട്വഷ്ട്ര എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്നു, അഞ്ചാമത് പ്രതിസർഗ എന്നാഗ്രഹ്യമായും ലോകങ്ങളിൽ വിശുദ്ധമായും കാണപ്പെടുന്നു.
ഏതാനി താത പര്വാണി ലക്ഷണാനി നിബോധ മേ । സര്ഗശ്ച പ്രതിസര്ഗശ്ച വംശോ മന്വന്തരാണി ച
എൻ്റെ പിതാവേ, ആ പാർവങ്ങളെയും അവയുടെ ലക്ഷണങ്ങളെയും എനിക്ക് വിശദമാക്കുക: സൃഷ്ടി, പുനഃസൃഷ്ടി, വംശങ്ങൾ, മന്വന്തരങ്ങൾ എന്നിവയും.