ദത്ത്വാ ച വാചകായേഹ ശ്രുതസ്യ പ്രാപ്യതേ ഫലമ് തഥാ ശ്രുതം നൃപശ്രേഷ്ഠ സദക്ഷിണമുദാഹൃതമ്
വാചകനു ഇവിടെ കൊടുത്താൽ, കേട്ടതിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും; അതുപോലെ, രാജാവേ, ദാനം ചേർന്നാൽ കേട്ടത് പൂർണ്ണമാകുന്നു എന്ന് പറയുന്നു.
വാചകം പൂജയേദ്യസ്മാ ത്പശ്ചാല്ലേഖകപൂജനമ്
വാചകനെ ആദരിച്ചശേഷം, പിന്നീട് എഴുതുന്നവനെയും ആദരിക്കണം.
വാചകഃ പൂജിതോ യേന പൂജിതാസ്തേന ദേവതാഃ
വാചകനെ ആരെങ്കിലും ആദരിച്ചാൽ, അതിലൂടെ ദേവതകളെയും ആദരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇതി വേധാഃ സദാ പ്രാഹ ദേവാനാം പുരതഃ പുരാ ന തുല്യം വാചകേനേഹ പാത്രദാനസ്യ വിദ്യതേ
ഇങ്ങനെ സൃഷ്ടാവൻ എപ്പോഴും ദേവതകളുടെ മുമ്പിൽ പുരാതനകാലത്ത് പ്രസ്താവിച്ചു: വാചകനു പാത്രം നൽകുന്നതിന് സമം മറ്റൊന്നുമില്ല.
തിഷ്ഠംതി യസ്യ ശാസ്ത്രാണി ജിഹ്വാഗ്രേ പൃഥിവീപതേ
രാജാവേ, ആരുടെ നാവിന്റെ അഗ്രത്തിൽ ശാസ്ത്രങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു,
ന തുല്യം വിദ്യതേ തേന ഭുവി പാത്രം നരേഷു വൈ ശ്രാദ്ധേ യസ്യ ദ്വിജോ ഭുംക്തേ വാചകഃ ശ്രദയാന്വിതഃ
ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യരിൽ അത്തരം പാത്രത്തിന് തുല്യം ആരുമില്ല; ശ്രാദ്ധത്തിൽ വിശ്വാസത്തോടെ ഭക്ഷിക്കുന്ന വാചകൻ,
യഥേഹ സര്വദേവാനാം ഭാസ്കരഃ പ്രവരഃ സ്മൃതഃ കലസ്വരസമായുക്തം രസഭാവസമന്വിതമ്
എങ്ങനെയാണെങ്കിൽ എല്ലാ ദേവതകളിലും സൂര്യൻ ഏറ്റവും പ്രധാനൻ, അമൃതസാരവും രസസ്വഭാവവും ഉള്ളവൻ,
ബുധ്യമാനഃ സദാത്യര്ഥം ഗ്രംഥാഥം കൃത്സ്നശോ നൃപ 1.216.
ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ അർത്ഥം എല്ലാം മനസ്സിലാക്കി, എല്ലായ്പ്പോഴും മനസ്സിൽ ധരിക്കുന്നവനാണ്, രാജാവേ,
യ ഏവം വാചയേദ്രാജന്യ വിപ്രോ വ്യാസ ഉച്യതേ
ഇങ്ങനെ രാജാവിനായി വേദങ്ങൾ വായിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണനെയാണ് വ്യാസൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ഇത്ഥംഭൂതോ വസേദ്യസ്മിന്വാചകോ വ്യാസസന്നിഭഃ
അങ്ങനെയുള്ള വാചകൻ എവിടെയുണ്ടായാലും, അവൻ വ്യാസനോടു സമാനനാണ്.
തേ ധന്യാസ്തേ മഹാത്മാനസ്തേ കൃതാര്ഥാ ന സംശയഃ
അവർ ഭാഗ്യശാലികളും മഹാത്മാക്കളും സഫലരും ആകുന്നു — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ന ശോഭതേ പുരം വീര വ്യാസഹീനം കദാചന
വീരാ, വ്യാസൻ ഇല്ലാത്ത നഗരത്തിന് ഒരിക്കലും ഭംഗിയില്ല.
ന രാജതേ സരോ യദ്വത്പദ്മിനീ രഹിതം നൃപ
പൂവില്ലാത്തതുകൊണ്ട് ഒരു തടാകം എങ്ങനെയോ ഭംഗിയില്ല, രാജാവേ,
യഥൈകതോ ഗ്രഹാഃ സര്വേ ഏകതസ്തു ദിവാകരഃ
എങ്ങനെയോ എല്ലാ ഗ്രഹങ്ങളും ഒരു വശത്തും, സൂര്യൻ മറ്റൊരു വശത്തുമാണോ,
യഥാ വേദസമോ നാസ്തി ആഗമോ ഭുവി കശ്ചന
എങ്ങനെ ഭൂമിയിൽ വേദത്തിനെ തുല്യമായ മറ്റൊരു ശാസ്ത്രം ഇല്ലയോ,
കുരുക്ഷേത്രസമം തീര്ഥം ന ദ്വിതീയം പ്രചക്ഷതേ
അങ്ങനെ തന്നെ, കുരുക്ഷേത്രത്തിനെ തുല്യമായ മറ്റൊരു തീർത്ഥം ഇല്ലെന്ന് പറയുന്നു.
നാശ്വമേധസമം പുണ്യം ന പാപം ബ്രഹ്മഹത്യയാ 1.216.൧൧
അശ്വമേധയാഗത്തിനെ തുല്യമായ പുണ്യവും, ബ്രാഹ്മണഹത്യക്ക് തുല്യമായ പാപവും മറ്റൊന്നുമില്ല.
തഥാ വ്യാസസമോ വിപ്രോ ന ക്വചിത്പ്രാപ്യതേ നൃപ
അതുപോലെ, രാജാവേ, വ്യാസനു തുല്യനായ ബ്രാഹ്മണൻ എവിടെയും ലഭിക്കില്ല.
നാസ്തി വ്യാസസമഃ ശ്രേഷ്ഠ ഇതീയം വൈദികീ ശ്രുതിഃ ഉപവിഷ്ടോ യദാ ഭുംക്തേ വ്യാസോ വൈ വിപ്രമണ്ഡലേ
വ്യാസനു തുല്യനായ മറ്റൊരാളില്ലെന്ന് വേദം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; ബ്രാഹ്മണസഭയിൽ വ്യാസൻ ഇരുന്നു ഭക്ഷിക്കുമ്പോൾ,
ശ്രാദ്ധേ താത പവിത്രാണി കഥിതാനി പുരാ മമ
ശ്രാദ്ധത്തിൽ, പ്രിയമകനേ, ശുദ്ധമായ ഭോജനങ്ങൾ ഞാൻ പുരാതനകാലത്ത് വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.
മധു പായസം കാലശാകസ്തിലാശ്ച കുതപസ്തഥാ
തേനു, പായസം, കാലാനുസൃതമായ ചീര, എള്ള്, കൂടാതെ കുതപജലം എന്നിവയാണ് അവ.
ദൈവേ കര്മണി പിത്ര്യേ ച സ ജ്ഞേയഃ പംക്തിപാവനഃ
ദൈവകാര്യങ്ങളിലും പിതൃകർമ്മങ്ങളിലും, അവൻ വംശത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവനായി അറിയപ്പെടണം.
ഏതേ സര്വേ നൃപശ്രേഷ്ഠ വിജ്ഞേയാഃ പംക്തിപാവനാഃ
രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഇവയൊക്കെയും വംശത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
ഇതിഹാസപുരാണാനി ജയേതി വിദിതാനി വൈ ജയോപജീവീ തേനാസൌ ഗതഃ ഖ്യാതിം തു വാചകഃ
ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും 'ജയ' എന്നറിയപ്പെടുന്നു; ജയയെ ആശ്രയിച്ച് ജീവിക്കുന്ന വാചകൻ പ്രശസ്തി നേടിയിരിക്കുന്നു.
വിസ്പഷ്ടമദ്ഭുതം ശാംതം സ്പഷ്ടാക്ഷരമിദം തഥാ
ഇത് വ്യക്തമാണു, അത്ഭുതകരവും ശാന്തവുമാണ്, അക്ഷരങ്ങൾ വ്യക്തമാണ്.
യുധ്യമാനോഥ വാത്യര്ഥം ഗ്രംഥാര്ഥം കൃത്സ്നശോ നൃപ
യുദ്ധത്തിനോ അർത്ഥത്തിനോ വേണ്ടിയോ, ഈ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ മുഴുവൻ അർത്ഥവും, രാജാവേ,
യ ഏവം വാചയേദ്രാജന്യ വിപ്രോ വ്യാസ ഉച്യതേ 1.216.
ഇങ്ങനെ രാജാവിനോട് വേദങ്ങൾ വായിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ വ്യാസൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
ത്രിവിധം വാചകം വിദ്യാത്സദാ ഗുണവിഭേദതഃ
ഗുണഭേദം പ്രകാരം വാചകൻ മൂന്നു തരമുണ്ടെന്ന് എപ്പോഴും അറിയണം.
ദ്വാവേതൌ കഥ്യമാനൌ തു നിബോധ ഗദതോ മമ
ഇവയിൽ രണ്ടിനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.
പദച്ഛേദവിഹീനം ച തഥാ ഭാവവിവര്ജിതമ്
വാക്കുകൾ വേർതിരിക്കാതെയും അർത്ഥം മനസ്സിലാക്കാതെയും വായിക്കുന്നവൻ,