തസ്യാ മൂര്ച്ഛാ തദാ ക്ഷീണാ ദ്വിതീയായാ അജായത
അപ്പോള് അവളുടെ ബോധക്ഷയം അവസാനിച്ചു, രണ്ടാമത്തേത് ഉണ്ടായി.
പ്രഭാതേ സുംദരേ ജാതേ സ താഭിര്ഗൃഹമായയൌ ആസാം മധ്യേ മഹാരാജ കാ ശ്രേഷ്ഠാ സുകുമാരികാ
സുന്ദരമായ പ്രഭാതം വന്നപ്പോള് അവരെ കൂട്ടി അവന് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി; ഇവരില് ഏതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമയായ സുന്ദരി, മഹാരാജാവേ?
വായുപ്രകൃതിതശ്ചാസൌ പദ്മപുഷ്പേണ ഖംജിതാ
വായുവിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടു അവള് താമരപ്പൂവിനാല് ബാധിതയായി.
ശീതാംശുനാ ദ്വിതീയാ തു മൂര്ച്ഛിതാ കഫഭാവതഃ
രണ്ടാമത്തേള് കഫം മൂലം ചന്ദ്രന്റെ തണുപ്പില് ബോധംകെട്ടുപോയി.
വിഹസ്യാഹ പുനര്ദേവോ ഭവഭക്തം മഹീപതിമ്
പുനരായിട്ട് ദേവന് ചിരിച്ച് ഭവത്തില് ഭക്തനായ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
സ ഹോവാച പ്രധാനോഽസൌ വേദധര്മഃ സനാതനഃ 3.2.10.
അവന് പറഞ്ഞു: പ്രധാനമായത് ശാശ്വതമായ വേദധര്മ്മമാണ്.
ശൂദ്രോ വൈശ്യസ്തഥാ ക്ഷത്രീ ബ്രാഹ്മണോ ബ്രഹ്മചര്യകൃത്
ശൂദ്രനും വൈശ്യനും ക്ഷത്രിയനും ബ്രാഹ്മണനും ഓരോരുത്തരും ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
യഃ കൃത്വാ ദാരസംസര്ഗം യതിവദ്വര്തതേ ഗൃഹീ
ഭാര്യയുമായി ചേർന്ന് ജീവിച്ചിട്ടും യതിവന്നെ പെരുമാറുന്നവനാണ് ഗൃഹസ്ഥൻ.
ഗൃഹേഷു യതിവദ്ധര്മോ ജൈനശാസ്ത്രേ പ്രകീര്തിതഃ
ഗൃഹത്തിൽ യതിവന്നെ ജീവിക്കുന്നതെന്ന ധർമ്മം ജൈനശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.
രാജാനമബ്രവീദ്ഗാഥാം ധര്മപ്രശ്നമയീം ശുഭാമ്
അവൻ രാജാവിനോട് ധർമ്മസംബന്ധിയായ ശുഭമായ ഒരു ഗാഥ പറഞ്ഞു.
രാജന്പുണ്യപുരേ രമ്യേ നാനാജനനിഷേവിതേ
രാജാവേ, പലരുടെയും സേവനമുള്ള ആ പുണ്യനഗരിയിൽ—
സത്യപ്രകാശസ്തന്മംത്രീ ലക്ഷ്മീശ്ചാമാത്യകാമിനീ
അവിടെയുള്ള മന്ത്രിയായിരുന്നു സത്യപ്രകാശൻ, മന്ത്രിയുടെ പ്രിയയായത് ലക്ഷ്മി.
ആനംദഃ കതിധാ ലോകേ തന്മമാചക്ഷ്വ സത്തമ
ഉത്തമനേ, ലോകത്തിൽ ആനന്ദം എത്രവിധമാണെന്ന് എന്നോട് പറയൂ.
ബ്രഹ്മചര്യാശ്രമേ യോ വൈ ബ്രഹ്മാനംദോ മഹോത്തമഃ
ബ്രഹ്മചര്യാശ്രമത്തിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ആനന്ദം ബ്രഹ്മാനന്ദം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.
വാനപ്രസ്ഥേ മഹാരാജ സ ധര്മാനംദകോഽധമഃ
മഹാരാജാവേ, വാനപ്രസ്ഥാശ്രമത്തിൽ അതിനെ ധർമ്മാനന്ദം എന്നാണ് പറയുന്നത്, എന്നാൽ അതു കുറവാണ്.
സംന്യസ്തേ തു ശിവാനംദസ്സ ഹി സര്വോത്തമോത്തമഃ
സന്ന്യാസത്തിൽ ശിവാനന്ദം എന്നത് എല്ലാംകാളിലും ഉന്നതമാണ്.
സ്ത്രിയം വിനാ സുഖം നാസ്തി ഗൃഹസ്ഥാശ്രമകേ നൃപ
രാജാവേ, ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ ഭാര്യയില്ലാതെ ആനന്ദമൊന്നുമില്ല.
പത്നീമന്വേഷയാമാസ സ്വയോഗ്യാം ധര്മതത്പരാമ്
അവൻ തനിക്കു യോജിച്ചും ധർമ്മത്തിൽ അർപ്പിതയുമായ ഭാര്യയെ അന്വേഷിച്ചു.
സ ഭൂപോ മംത്രിണം പ്രാഹ നാരീമന്വേഷയാദ്യ ഭോഃ 3.2.11.
അ രാജാവ് മന്ത്രിയോട് പറഞ്ഞു: 'ഇന്ന് ഒരു സ്ത്രീയെ അന്വേഷിക്കണം.'
ഇതി ശ്രുത്വാ യയൌ മംത്രീ ദേശാദ്ദേശാംതരം പ്രതി തുഷ്ടാവ മനസാ സിംധും സര്വതീര്ഥപതിം ശുഭമ്
ഇത് കേട്ട മന്ത്രിയ് ദേശം ദേശം തിരിഞ്ഞു യാത്രയായി; മനസ്സിൽ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെ അധിപനായ ശുഭനായ സിന്ധുവിനെ സ്തുതിച്ചു.
അഹം തേ ശരണം പ്രാപ്തഃ ശരണാഗതവത്സല
ശരണാഗതവത്സലനേ, ഞാൻ നിന്റെ ശരണം തേടിയെത്തിയിരിക്കുന്നു.
സ്ത്രീരത്നം ദേഹി രാജ്ഞോഽര്ഥേ നോ ചേത്പ്രാണാംസ്ത്യജാമ്യഹമ്
രാജാവിനുവേണ്ടി ഒരു ഉത്തമസ്ത്രീയെ ദയവായി തരിക; അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും.
ജലേ വൃക്ഷം സുവര്ണാംഗം പത്രവിദ്രുമകം മഹത്
ജലത്തിൽ പൊന്നുപോലുള്ള തണ്ടും വലിയ പവഴപ്പടരുകളും ഉള്ള ഒരു വൃക്ഷം നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
തസ്യോപരി സ്ഥിതാ ബാലാ സുകുമാരീ മനോരമാ
അത് മുകളിൽ ഒരു ബാലിക, അത്യന്തം സുന്ദരിയും നയനാപീനവുമായിരുന്നു.
ഇതി ദൃഷ്ട്വാ മഹാശ്ചര്യം നൃപാംതികമുപായയൌ
അവൻ ആ അത്ഭുതം കണ്ടു രാജാവിന്റെ അടുത്തേക്ക് എത്തി.
തഥാവിധം നൃപോ ദൃഷ്ട്വാ സാഗരാംതമുപായയൌ
അങ്ങനെ രാജാവ് ആ സംഭവം കണ്ടു കടൽവരെയും എത്തി.
താം നാരീം പ്രാഹ നമ്രാത്മാ ത്വദര്ഥേഽഹം സമാഗതഃ
അവളെ നോക്കി വിനയത്തോടെ, "നിനക്കായി ഞാൻ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു" എന്നു പറഞ്ഞു.
വിഹസ്യ സാഽഽഹ തം ഭൂപം കൃഷ്ണപക്ഷേ ചതുര്ദശീ 3.2.11.
അവൾ ചിരിച്ചു രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: "കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിനാലാം ദിവസം..."
ഇതി ശ്രുത്വാ സ നൃപതിസ്തദ്ദിനേ സ്മരവിഹ്വലഃ
അത് കേട്ട രാജാവ് ആ ദിവസം തന്നെ ആഗ്രഹത്തിൽ മുഴുകി.
ഏതസ്മിന്നംതരേ തത്ര രാക്ഷസോ ബകവാഹനഃ
അവിടെ അതിനിടയിൽ ബകവാഹനൻ എന്നൊരു രാക്ഷസൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.