കാമാലസാ തു തച്ഛ്രുത്വാ യഥാ ജാതം തഥാഽബ്രവീത്
കാമാലസൻ അതു കേട്ടപ്പോൾ സംഭവിച്ചതു പോലെ തന്നെയാണ് പറഞ്ഞത്.
മത്വാ പതിവ്രതാം നാരീം പരിക്രമ്യ വ്യസര്ജയത്
ആ സ്ത്രീ ഭർത്താവിനോടു സത്യനിഷ്ഠയുള്ളവളാണെന്ന് കരുതി, അവളെ ചുറ്റി നടന്ന് വിട്ടയച്ചു.
ഗേഹേ പ്രവേശയാമാസ തത്പതിര്യത്ര തിഷ്ഠതി
അവളുടെ ഭർത്താവ് താമസിച്ചിരുന്ന വീട്ടിലേക്ക് അവളെ അകത്തു കടക്കാൻ അനുവദിച്ചു.
ബുഭുജേ വിഷയാന്ദിവ്യാന്ദേവദേവേന ചോദിതാന് കസ്യ സത്യം സ്മൃതം ശ്രേഷ്ഠം തേഷാം മധ്യേ വദസ്വ മേ
ദേവദേവൻ പ്രേരിപ്പിച്ച ദിവ്യസുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു. അവരിൽ ആരുടേതാണ് ഏറ്റവും സത്യമായത് എന്ന് പറയൂ.
ചൌരസ്യ സത്യതാ ശ്രേഷ്ഠാ യഥാ ജാതാ തഥാ ശൃണു
ചോരന്റെ സത്യനിഷ്ഠയാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതം. അത് എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്ന് കേൾക്കൂ.
വൈധവ്യഭീത്യാ സാ ദേവീ സ്വമിത്രം പ്രതി ചാഗതാ
വിധവയാകുമെന്ന ഭയത്താൽ ആ ദേവി തന്റെ സുഹൃത്തിനരികിൽ എത്തി.
ചൌരസ്തു സത്യഭീത്യാ വൈ ത്യക്ത്വാ താം മുദമാഗതഃ
സത്യത്തിന്റെ ഭയത്താൽ ചോരൻ അവളെ ഉപേക്ഷിച്ച് സന്തോഷം നേടി.
ഗൌഡദേശേ മഹാരാജ വര്ധനം നാമ വൈ പുരമ്
ഗൗഡദേശത്ത്, രാജാവേ, വർദ്ധന എന്നൊരു നഗരം ഉണ്ട്.
ഗുണശേഖര ആഖ്യാതോ ഭൂപാലസ്തത്ര ധര്മവാന്
അവിടെ ഗുണശേഖരൻ എന്ന ധാർമ്മികനായ രാജാവാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.
കദാചിദ്ഭൂപതിര്യാതോ മന്ദിരേ ഗിരിജാപതേഃ
ഒരു ദിവസം രാജാവ് ഗിരിജാപതിയുടെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി.
വൃശ്ചികസ്തത്ര സംപ്രാപ്യ ദദംശ നൃപതിം രുഷാ
അവിടെ ഒരു ചൂരൽ വന്നു, കോപത്തോടെ രാജാവിനെ കടിച്ചു.
തദാ തു നിര്ഭയാനന്ദോ വിഷമുത്താര്യ തസ്യ വൈ
അപ്പോൾ നിർഭയാനന്ദൻ ആ വിഷം അവനിൽ നിന്ന് നീക്കി.
ശൃണു രാജന്മഹാഭാഗ ശത്രൂന്ഷണ്മാനസാധമാന് രജോഗുണാച്ച തേ ജാതാസ്തേഷാം ഭേദാഃ പൃഥക്പൃഥക്
രാജാവേ, മഹാഭാഗനേ, മനസ്സിന്റെ ആറു ശത്രുക്കളെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. അവ രജോഗുണത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്, അവയ്ക്കെല്ലാം വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്.
മോഹോ ദംഭോ മദശ്ചൈവ മമതാശാ ച ഗര്ഹണാ
മോഹം, ദംഭം, മദം, മമത, ആശ, അപമാനം — ഇവയാണ്.
കാമീ വിഷ്ണുസ്തഥാ രുദ്രഃ ക്രോധീ ലോഭീ വിധിസ്തഥാ
കാമം വിഷ്ണുവും, അതുപോലെ രുദ്രനും; ക്രോധം, ലോഭം, വിധി — ഇവയും.
മായാ വശ്യാശ്ച തേ സര്വേ തര്ഹി തത്പൂജനേന കിമ്
ഇവരൊക്കെയും മായയുടെ അധീനരാണ്; അപ്പോൾ ഇവരെ ആരാധിക്കുന്നതിൽ എന്താണ് പ്രയോജനം?
ന ജിതഃ സ ജിനോ ജ്ഞേയോഽദ്വൈതവാദീ നിരംജനഃ 3.2.10.
ജയിക്കപ്പെടാത്തവനെയാണ് ജിതൻ, അദ്വൈതവാദിയും നിർമലനും എന്ന് അറിയേണ്ടത്.
തത്പ്രസാദായ യോ ധര്മഃ ശൃണു മേ വസുധാധിപ
അവന്റെ അനുഗ്രഹം നേടാൻ വേണ്ട ധർമ്മം ഞാൻ പറയാം, ഭൂമിപാലനേ, കേൾക്കൂ.
അതോ ഗോപൂജനം ശുദ്ധം ഹിംസാ സര്വത്ര വര്ജിതാ
അതിനാല് പശുക്കളുടെ ആരാധന നിര്മ്മലമാണ്; എല്ലായിടത്തും ഹിംസ ഒഴിവാക്കണം.
തസ്മാന്മാംസം ച പാനം ച വര്ജിതം സര്വദൈവ ഹി। ന്യായേനോപാര്ജിതം വിത്തം ഭോജയേച്ച ബുഭുക്ഷിതാന്
അതുകൊണ്ട്, മാംസംയും മദ്യവും എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം; നീതി വഴി സമ്പാദിച്ച ധനത്തില് വിശപ്പുള്ളവരെ പോഷിക്കണം.
രവിരാത്മാ ജിനസ്യൈവ തത്പ്രകാശേ ഹി ഭോജയേത്
സൂര്യന് ജിനന്റെ ആത്മാവാണ്; ആ പ്രകാശത്തില് അന്നം അര്പ്പിക്കണം.
തഥൈവ മത്വാ സ നൃപോ ജിനധര്മം ഗൃഹീതവാന്
അങ്ങനെ ചിന്തിച്ച് ആ രാജാവ് ജിനന്റെ ധര്മ്മം സ്വീകരിച്ചു.
തദാ തു ദുഃഖിതാ രാജ്ഞീ ശിവസ്യ ശരണം യയൌ
അപ്പോള് ദുഃഖിതയായ രാജ്ഞി ശിവനില് അഭയം തേടി.
വരദാനേന രുദ്രസ്യ പുത്രോ ജാതോ മഹോത്തമഃ
രുദ്രന്റെ അനുഗ്രഹത്താല് ഉത്തമനായ ഒരു മകന് ജനിച്ചു.
ഗുണശേഖര ഏവാസൌ പംചത്വേ നിരയം യയൌ
അവന് ഗുണശേഖരന് മരണസമയത്ത് നരകത്തിലേക്ക് പോയി.
തസ്യ ധര്മപ്രഭാവേണ തത്പിതാ സ്വര്ഗമാപ്തവാന്
അവന്റെ ധര്മ്മശക്തിയാല് അവന്റെ അച്ഛന് സ്വര്ഗ്ഗം പ്രാപിച്ചു.
വസംതസമയേ രാജാ താഭിഃ സഹ വനാംതരേ 3.2.10.
വസന്തകാലത്ത് രാജാവ് അവരോടൊപ്പം കാടിലേക്ക് പോയി.
ശ്രമിതഃ സ തു ഭൂപാലോ രാജ്ഞീഭിഃ സഹ മോദിതഃ ൨൧ ഗൃഹീത്വാ കുസുമം പാദ്മം കരേ രാജ്ഞ്യൈ സമാര്പയത്
ക്ലാന്തനായ രാജാവ് രാജ്ഞിമാരോടൊപ്പം സന്തോഷിച്ചു; കൈയില് ഒരു താമരപ്പൂ എടുത്ത് രാജ്ഞിക്ക് നല്കി.
ദുഃഖിതഃ സ തു ഭൂപാലോ രാജ്ഞീം താമചികിത്സയത്
ദുഃഖിതനായ രാജാവ് ആ രാജ്ഞിയെ ചികിത്സിച്ചു.
അപതദ്വ്യാകുലീഭൂത്വാ ശുദ്ധം പാദമഭൂത്തതഃ
അവള് വീണു, വിഷമമായി, പിന്നെ അവളുടെ കാല് ശുദ്ധമായി.