അരുദത്സാ തു തത്പത്നീ മിത്രവാക്യേന കര്ഷിതാ
അവളുടെ ഭാര്യ സ്നേഹിതയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ദുഃഖത്തോടെ കരഞ്ഞു.
കിം രോദിഷി മദാപൂര്ണേ സത്യം കഥയ ശോഭനേ
എന്തിനാണ് നീ, അഭിമാനത്തിൽ നിറഞ്ഞവളേ, കരയുന്നത്? സത്യമായത് പറയു, സുന്ദരിയേ.
യദി നായാമി പാര്ശ്വേ ത്വാം സോമദത്ത ധനോത്തമ
സോമദത്താ, ധനികന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞാൻ നിന്നരികിൽ വരാതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ,
ഇതി വാക്യേന ബദ്ധാഹം യാസ്യാമ്യദ്യ തദംതികേ
ഈ വാക്കുകൾകൊണ്ട് ഞാൻ ബന്ധിതയായി; ഇന്ന് ഞാൻ അവന്റെ അടുത്ത് പോകും.
സുഷ്വാപ സാ തു തത്പാര്ശ്വേ ഹ്യഗമത്കാമവിഹ്വലാ
അവൾ ആകാംക്ഷയിൽ മുഴുകി അവന്റെ അരികിൽ നല്ലുറക്കം നേടി.
വചശ്ചോവാച ലോഭാത്മാ കുത്ര യാസി ച സുന്ദരി
ലോഭിയായവൻ ചോദിച്ചു: 'സുന്ദരിയേ, നീ എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്?'
കാമാലസാ തു തം ചൌരമുവാച മദവിഹ്വലാ
കാമത്തിൽ അലസയായ അവൾ ആ കള്ളനോട്, മനസ്സിൽ ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞ് ഉത്തരം പറഞ്ഞു.
ചൌരസ്താമാഹ ഭോഃ സുഭ്രൂര്ഭൂഷണ ദേഹി മേഽബലേ
കള്ളൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: 'സുന്ദരഭ്രൂവളേ, ദയവായി നിന്റെ അലങ്കാരം എനിക്ക് തരൂ, സുന്ദരിയേ.'
ആലിംഗ്യോപപതിം മിത്രം തുഭ്യം ദാസ്യാമി ഭൂഷണമ്
നിന്റെ പ്രിയനെയും സുഹൃത്തെയും അങ്ങ് ആലിംഗനം ചെയ്താൽ, ഞാൻ നിനക്ക് ആ ഭൂഷണം തരാം.
ദൃഷ്ട്വാ താമബ്രവീദ്വൈശ്യഃ കഥം യാതാ സ്മരാലസേ 3.2.9.
അവളെ കണ്ട വൈശ്യൻ ചോദിച്ചു: 'കാമത്തിൽ ക്ഷീണിച്ചവളേ, നീ എങ്ങനെ ഇവിടെ എത്തി?'
കാമാലസാ തു തച്ഛ്രുത്വാ യഥാ ജാതം തഥാഽബ്രവീത്
കാമാലസൻ അതു കേട്ടപ്പോൾ സംഭവിച്ചതു പോലെ തന്നെയാണ് പറഞ്ഞത്.
മത്വാ പതിവ്രതാം നാരീം പരിക്രമ്യ വ്യസര്ജയത്
ആ സ്ത്രീ ഭർത്താവിനോടു സത്യനിഷ്ഠയുള്ളവളാണെന്ന് കരുതി, അവളെ ചുറ്റി നടന്ന് വിട്ടയച്ചു.
ഗേഹേ പ്രവേശയാമാസ തത്പതിര്യത്ര തിഷ്ഠതി
അവളുടെ ഭർത്താവ് താമസിച്ചിരുന്ന വീട്ടിലേക്ക് അവളെ അകത്തു കടക്കാൻ അനുവദിച്ചു.
ബുഭുജേ വിഷയാന്ദിവ്യാന്ദേവദേവേന ചോദിതാന് കസ്യ സത്യം സ്മൃതം ശ്രേഷ്ഠം തേഷാം മധ്യേ വദസ്വ മേ
ദേവദേവൻ പ്രേരിപ്പിച്ച ദിവ്യസുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു. അവരിൽ ആരുടേതാണ് ഏറ്റവും സത്യമായത് എന്ന് പറയൂ.
ചൌരസ്യ സത്യതാ ശ്രേഷ്ഠാ യഥാ ജാതാ തഥാ ശൃണു
ചോരന്റെ സത്യനിഷ്ഠയാണ് ഏറ്റവും ഉന്നതം. അത് എങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്ന് കേൾക്കൂ.
വൈധവ്യഭീത്യാ സാ ദേവീ സ്വമിത്രം പ്രതി ചാഗതാ
വിധവയാകുമെന്ന ഭയത്താൽ ആ ദേവി തന്റെ സുഹൃത്തിനരികിൽ എത്തി.
ചൌരസ്തു സത്യഭീത്യാ വൈ ത്യക്ത്വാ താം മുദമാഗതഃ
സത്യത്തിന്റെ ഭയത്താൽ ചോരൻ അവളെ ഉപേക്ഷിച്ച് സന്തോഷം നേടി.
ഗൌഡദേശേ മഹാരാജ വര്ധനം നാമ വൈ പുരമ്
ഗൗഡദേശത്ത്, രാജാവേ, വർദ്ധന എന്നൊരു നഗരം ഉണ്ട്.
ഗുണശേഖര ആഖ്യാതോ ഭൂപാലസ്തത്ര ധര്മവാന്
അവിടെ ഗുണശേഖരൻ എന്ന ധാർമ്മികനായ രാജാവാണ് അറിയപ്പെട്ടിരുന്നത്.
കദാചിദ്ഭൂപതിര്യാതോ മന്ദിരേ ഗിരിജാപതേഃ
ഒരു ദിവസം രാജാവ് ഗിരിജാപതിയുടെ ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി.
വൃശ്ചികസ്തത്ര സംപ്രാപ്യ ദദംശ നൃപതിം രുഷാ
അവിടെ ഒരു ചൂരൽ വന്നു, കോപത്തോടെ രാജാവിനെ കടിച്ചു.
തദാ തു നിര്ഭയാനന്ദോ വിഷമുത്താര്യ തസ്യ വൈ
അപ്പോൾ നിർഭയാനന്ദൻ ആ വിഷം അവനിൽ നിന്ന് നീക്കി.
ശൃണു രാജന്മഹാഭാഗ ശത്രൂന്ഷണ്മാനസാധമാന് രജോഗുണാച്ച തേ ജാതാസ്തേഷാം ഭേദാഃ പൃഥക്പൃഥക്
രാജാവേ, മഹാഭാഗനേ, മനസ്സിന്റെ ആറു ശത്രുക്കളെക്കുറിച്ച് കേൾക്കൂ. അവ രജോഗുണത്തിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്, അവയ്ക്കെല്ലാം വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവങ്ങളുണ്ട്.
മോഹോ ദംഭോ മദശ്ചൈവ മമതാശാ ച ഗര്ഹണാ
മോഹം, ദംഭം, മദം, മമത, ആശ, അപമാനം — ഇവയാണ്.
കാമീ വിഷ്ണുസ്തഥാ രുദ്രഃ ക്രോധീ ലോഭീ വിധിസ്തഥാ
കാമം വിഷ്ണുവും, അതുപോലെ രുദ്രനും; ക്രോധം, ലോഭം, വിധി — ഇവയും.
മായാ വശ്യാശ്ച തേ സര്വേ തര്ഹി തത്പൂജനേന കിമ്
ഇവരൊക്കെയും മായയുടെ അധീനരാണ്; അപ്പോൾ ഇവരെ ആരാധിക്കുന്നതിൽ എന്താണ് പ്രയോജനം?
ന ജിതഃ സ ജിനോ ജ്ഞേയോഽദ്വൈതവാദീ നിരംജനഃ 3.2.10.
ജയിക്കപ്പെടാത്തവനെയാണ് ജിതൻ, അദ്വൈതവാദിയും നിർമലനും എന്ന് അറിയേണ്ടത്.
തത്പ്രസാദായ യോ ധര്മഃ ശൃണു മേ വസുധാധിപ
അവന്റെ അനുഗ്രഹം നേടാൻ വേണ്ട ധർമ്മം ഞാൻ പറയാം, ഭൂമിപാലനേ, കേൾക്കൂ.
അതോ ഗോപൂജനം ശുദ്ധം ഹിംസാ സര്വത്ര വര്ജിതാ
അതിനാല് പശുക്കളുടെ ആരാധന നിര്മ്മലമാണ്; എല്ലായിടത്തും ഹിംസ ഒഴിവാക്കണം.
തസ്മാന്മാംസം ച പാനം ച വര്ജിതം സര്വദൈവ ഹി। ന്യായേനോപാര്ജിതം വിത്തം ഭോജയേച്ച ബുഭുക്ഷിതാന്
അതുകൊണ്ട്, മാംസംയും മദ്യവും എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കണം; നീതി വഴി സമ്പാദിച്ച ധനത്തില് വിശപ്പുള്ളവരെ പോഷിക്കണം.