ദേഹീതി സുവദന്നര്ഥീ ധനം ബോധയതീവ സഃ
അഭ്യര്ത്ഥകന് 'നല്കൂ' എന്ന് പറയുമ്പോള് ദാതാവിന് സമ്പത്ത് ഓര്മ്മപ്പെടുത്തുന്നവനായി തോന്നുന്നു.
ബോധയംതി ന യാചന്തേ ദേഹീതി കൃപണാ ജനാഃ 1.189.
ദു:ഖിതര് 'നല്കൂ' എന്ന് ചോദിക്കാതെ മൗനമായി ഇരിക്കുന്നു.
ആയാത്യര്ഥീ ഗൃഹം യസ്തു കസ്തം ന പ്രതിപൂജയേത്
ഒരു അഭ്യര്ത്ഥകന് വീട്ടിലേക്ക് വരുമ്പോള് അവനെ ആദരിക്കാത്തവന് ആരാണ്?
യദ്ബലാദപ്യനിച്ഛംതം യോജയംതി നരാശ്രയാന്
സ്വന്തം ശക്തിയാല് ആളുകള് ഇഷ്ടമില്ലാത്തവരെ പോലും ബലമായി ജോലി ചെയ്യിപ്പിക്കുന്നു.
ഏകസ്തിഷ്ഠതി ചാധസ്താദന്യശ്ചോപരി തിഷ്ഠതി
ഒരാൾ താഴെ നിൽക്കുന്നു, മറ്റൊന്ന് മുകളിൽ നിൽക്കുന്നു.
യഃ പ്രാപ്തായാര്ഥിനേ ദാനം ത്യക്ത്വാ പാത്ര മുദീക്ഷതേ
യോഗ്യനായ ആരെങ്കിലും വരുമ്പോൾ, ദാനം നൽകാതെ ആ വ്യക്തിയെ പരിശോധിക്കുന്നവൻ—
യദ്യര്ഥിനോ നരാ ന സ്യുര്ദാനധര്മഃ കഥം ഭവേത്
ആവശ്യക്കാർ ഇല്ലെങ്കിൽ ദാനധർമ്മം എങ്ങനെയാകും?
പാദോദകമനുവ്രജ്യാത്സ്വര്ഗസോപാനസപ്തകമ്
പാദം കഴുകിയ വെള്ളത്തിന് പിന്നാലെ പോകുന്നത് സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ഏഴ് പടികൾ കയറുന്നതുപോലെയാണ്.
ഗ്രാസാദര്ധമപി ഗ്രാസം യുക്തം ദാതും സദാര്ഥിനാമ്
സത്യമായും ആവശ്യമുള്ളവർക്കു സ്വന്തം അഹാരത്തിൽ പകുതിയെങ്കിലും നൽകുന്നത് ഉചിതമാണ്.
തസ്മാത്സത്കൃത്യ ദാതവ്യമനംതഫലമിച്ഛതാ
അതിനാൽ അനന്തഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ആദരത്തോടെ ദാനം ചെയ്യണം.
ന തദ്ദാനമസത്കാരപാരുഷ്യമലിനീകൃതമ്
അദേഹം അപമാനം, കഠിനത, അശുദ്ധി എന്നിവയാൽ മലിനമായ ദാനം യഥാർത്ഥ ദാനം അല്ല.
ന തദ്ധനം ന ച പ്രീതിര്ന ധര്മഃ പ്രിയവര്ജിതഃ യത്നേനാപി കൃതം സര്വം ക്രോധോഽസ്യ നിഷ്ഫലം ഖഗ ।। 1.189.
പ്രിയം ഇല്ലെങ്കിൽ ആ ധനം, സ്നേഹം, ധർമ്മം—ഒന്നും പ്രിയപ്പെട്ടതല്ല; എത്ര ശ്രമിച്ചാലും കോപം ഉണ്ടെങ്കിൽ എല്ലാം ഫലഹീനമാണ്, പക്ഷീ.
യഃ ശ്രദ്ധയാര്ചിതം ദദ്യാത്പ്രതി ഗൃഹ്ണാതി ചാര്ചിതമ്
ആശയത്തോടെ അർപ്പിക്കുകയും ആദരവോടെ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ—
ഔദാര്യം സ്വാഗതം മൈത്രീ ഹ്യനുകംപാ ച മത്സരഃ
ഉദാരത, സ്വാഗതം, സൗഹൃദം, കരുണ, അസൂയയില്ലായ്മ—
വാരാണസീ കുരുക്ഷേത്രം പ്രയാഗം പുഷ്കരാണി ച
വാരാണസി, കുരുക്ഷേത്രം, പ്രയാഗം, പുഷ്കരം—
മൂലസ്ഥാനം മഹാപുണ്യം പുംഡീരസ്വാമികം തഥാ
മൂലസ്ഥാനം, മഹാപുണ്യഭൂമി, കൂടാതെ പുണ്ഡരികന്റെ വാസസ്ഥലവും—
ഇത്യേതേ കീര്തിതാ ദേശാഃ സുരസിദ്ധനിഷേവിതാഃ ഗോസിദ്ധമുനി വാസാശ്ച ദേശാഃ പുണ്യാഃ പ്രകീര്തിതാഃ
ഇങ്ങനെ ദേവതകളും സിദ്ധന്മാരും സന്ദർശിച്ച ദേശങ്ങൾ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഗോമാതാവിന്റെ, സിദ്ധന്മാരുടെയും മുനിമാരുടെയും വാസസ്ഥലങ്ങൾ പുണ്യഭൂമികളായിട്ടും പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
സൂര്യായതനസംസ്ഥാനാം യദ്യദല്പം തു ദീയതേ
സൂര്യന്റെ ആലയംപോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ഉള്ളവർക്കു ഒറ്റയൊരുചെറുതെങ്കിലും നൽകുകയാണെങ്കിൽ—
ഗ്രഹണം ചംദ്രസൂര്യാഭ്യാമുത്തരായണമുത്തമമ്
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഗ്രഹണങ്ങൾ, ഉത്തരായണം എന്ന നല്ല കാലം—
ദിനച്ഛിദ്രാണി സംക്രാംതിഃ പുണ്യം വിഷുപദം ഖഗ
ദിവസത്തിലെ ഇടവേളകൾ, സംക്രമണം, വിശുദ്ധമായ വിഷുവും, പക്ഷീ—
ഭക്തിഭാവഃ പരാ പ്രീതിര്ധര്മോ ധര്മൈകഭാവനഃ
ഭക്തിഭാവം, പരമമായ സ്നേഹം, ധർമ്മം, ധർമ്മത്തിൽ മാത്രം ചിന്ത—
ശ്രദ്ധയാ വിധിവത്പാത്രേ പ്രതിപാദിതമുത്തമമ് 1.189.
ശ്രദ്ധയോടെ, വിധിപരമായി, യോഗ്യനായവർക്കു നൽകിയതാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം.
യദ്ദാനം ശ്രദ്ധയാ പാത്രേ വിധിവത്പ്രതിപാദിതമ്
വിശ്വാസത്തോടെ യോഗ്യനായവർക്കു ശരിയായ രീതിയിൽ നൽകിയ ദാനം —
ആര്തേഷു ദീനേഷു ഗുണാന്വിതേഷു യഃ ശ്രദ്ധയാ സ്വല്പമപി പ്രദദ്യാത്
ദു:ഖിതർക്കും ദരിദ്രർക്കും ഗുണമുള്ളവർക്കും വിശ്വാസത്തോടെ ആരെങ്കിലും അല്പം പോലും നൽകുന്നുവെങ്കിൽ —
ശ്രദ്ധാ ദാനം പരം ജ്ഞേയം ശ്രദ്ധാ ഏവ തപഃ പരമ്
വിശ്വാസം തന്നെയാണ് ഉത്തമമായ ദാനം; വിശ്വാസം തന്നെ പരമമായ തപസ്സും ആകുന്നു.
അഥാഹിംസാ ക്ഷമാ സത്യം ഹ്രീഃ ശ്രദ്ധേംദ്രിയസംയമഃ
അഹിംസ, ക്ഷമ, സത്യവാക്ക്, ലജ്ജ, വിശ്വാസം, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം —
ഹംതവ്യസ്തൈഃ സമസ്തൈര്വാ സൂര്യധര്മൈരനുഷ്ഠിതൈഃ
ഈ എല്ലാ ദോഷങ്ങളും സൂര്യവംശത്തിൽ നിർദ്ദേശിച്ച ആചാരങ്ങൾകൊണ്ട് നശിപ്പിക്കണം.
പരസ്ത്രീദ്രവ്യസംകല്പം യഃ സാപേക്ഷം കരോതി ച അരിഭിഃ പരിഭൂതം ച സംത്യജേച്ചൈവ പാപകൃത്
മറ്റുള്ളവരുടെ ഭാര്യയെയോ സമ്പത്തെയോ ആഗ്രഹത്തോടെ ചിന്തിക്കുന്നവനും, ശത്രുക്കൾ അപമാനിച്ചവരെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനും പാപം ചെയ്യുന്നവനാണ്.
തദ്ഭാര്യാമിത്രപുത്രേഷു യശ്ചാവജ്ഞാം കരോതി ച
അത്തരം വ്യക്തിയുടെ ഭാര്യയോടോ, സുഹൃത്തിനോടോ, മകനോടോ അവജ്ഞ കാണിക്കുന്നവനും —
ബ്രഹ്മഘ്നശ്ച സുരാപശ്ച സ്തേയീ ച ഗുരുതല്പഗഃ
ബ്രാഹ്മണഹത്യ, മദ്യപാനം, കള്ളപ്പണി, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ അപമാനിക്കൽ —