യേ ചാപവാദം ശൃണ്വംതി വിമൂഢാ ബ്രാഹ്മണേഷു വൈ
ബ്രാഹ്മണന്മാരെക്കുറിച്ച് അപവാദം കേള്ക്കുന്ന മൂഢന്മാരും —
സര്വേഷാമേവ പാത്രാണാം സത്പാത്രം ജാപകഃ പരഃ
എല്ലാ പാത്രങ്ങളിലുമുള്ളവരില് ശാസ്ത്രം ജപിക്കുന്നവനാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമന്.
സൌരധര്മേഷു സപ്താശ്വസംവാദഃ ജപോപേക്ഷേ തഥാ ദാനം സഹ പാത്രേണ നശ്യതി
സൂര്യനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കര്ത്തവ്യങ്ങളില് ഏഴു കുതിരകളുടെ സംവാദം ഉണ്ട്. ജപവും ദാനവും പാത്രത്തോടൊപ്പം ഉപേക്ഷിച്ചാല് അതൊക്കെ നശിക്കും.
ഭസ്മനീവ ഹുതം ഹവ്യം യഥാ ഹോതുശ്ച നിഷ്ഫലമ്
ചാമരത്തിലേക്ക് അർപ്പിച്ച ഹവ്യവും യജമാനന്ക്ക് ഫലമില്ലാത്തതുപോലെ,
യഥാ ഷണ്ഢോഽഫലഃ സ്ത്രീഷു യഥാ ഗൌര്ഗവി ചാഫലാ
സ്ത്രീകളോടൊപ്പം ശണ്ഡന് ഫലമില്ലാത്തതുപോലെയും, പശുക്കളില് കാളയ്ക്ക് ഫലമില്ലാത്തതുപോലെയും,
ലോഹോഡുപേന പ്രതരന്നിമജ്ജത്യുദകേ യഥാ
മരക്കഷ്ണം ഉപയോഗിച്ച് ഇരുമ്പ് നീരില് കടക്കുമ്പോള് അതു മുങ്ങിപ്പോകുന്നതുപോലെ,
കാരുണ്യാത്സര്വഭൂതേഷു ശ്രദ്ധയാ യത്പ്രദീയതേ
എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയും വിശ്വാസവും കൊണ്ട് നല്കുന്ന ദാനം,
ദീനാംധകൃപണാനാം ച ബാലവൃദ്ധാതുരേഷു ച
ദരിദ്രന്, കുരുടന്, ദു:ഖിതന്, കുട്ടികള്, വയോധികര്, രോഗികള് എന്നിവരോടും നല്കുന്ന ദാനം,
ന ഹി സ്വാര്ഥം സമുദ്ദിശ്യ പ്രതിഗൃഹ്ണംതി സാധവഃ
സത്യവാന്മാര് ഒരിക്കലും സ്വന്തം ലാഭം നോക്കി ദാനം സ്വീകരിക്കാറില്ല.
ദാതുരേവോപകാരായ വദത്യര്ഥീ ദദസ്വ മേ
അഭ്യര്ത്ഥകന് 'എനിക്ക് നല്കൂ' എന്ന് പറയുന്നത് ദാതാവിന്റെ ഉപകാരത്തിനായാണ്.
ദേഹീതി സുവദന്നര്ഥീ ധനം ബോധയതീവ സഃ
അഭ്യര്ത്ഥകന് 'നല്കൂ' എന്ന് പറയുമ്പോള് ദാതാവിന് സമ്പത്ത് ഓര്മ്മപ്പെടുത്തുന്നവനായി തോന്നുന്നു.
ബോധയംതി ന യാചന്തേ ദേഹീതി കൃപണാ ജനാഃ 1.189.
ദു:ഖിതര് 'നല്കൂ' എന്ന് ചോദിക്കാതെ മൗനമായി ഇരിക്കുന്നു.
ആയാത്യര്ഥീ ഗൃഹം യസ്തു കസ്തം ന പ്രതിപൂജയേത്
ഒരു അഭ്യര്ത്ഥകന് വീട്ടിലേക്ക് വരുമ്പോള് അവനെ ആദരിക്കാത്തവന് ആരാണ്?
യദ്ബലാദപ്യനിച്ഛംതം യോജയംതി നരാശ്രയാന്
സ്വന്തം ശക്തിയാല് ആളുകള് ഇഷ്ടമില്ലാത്തവരെ പോലും ബലമായി ജോലി ചെയ്യിപ്പിക്കുന്നു.
ഏകസ്തിഷ്ഠതി ചാധസ്താദന്യശ്ചോപരി തിഷ്ഠതി
ഒരാൾ താഴെ നിൽക്കുന്നു, മറ്റൊന്ന് മുകളിൽ നിൽക്കുന്നു.
യഃ പ്രാപ്തായാര്ഥിനേ ദാനം ത്യക്ത്വാ പാത്ര മുദീക്ഷതേ
യോഗ്യനായ ആരെങ്കിലും വരുമ്പോൾ, ദാനം നൽകാതെ ആ വ്യക്തിയെ പരിശോധിക്കുന്നവൻ—
യദ്യര്ഥിനോ നരാ ന സ്യുര്ദാനധര്മഃ കഥം ഭവേത്
ആവശ്യക്കാർ ഇല്ലെങ്കിൽ ദാനധർമ്മം എങ്ങനെയാകും?
പാദോദകമനുവ്രജ്യാത്സ്വര്ഗസോപാനസപ്തകമ്
പാദം കഴുകിയ വെള്ളത്തിന് പിന്നാലെ പോകുന്നത് സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ഏഴ് പടികൾ കയറുന്നതുപോലെയാണ്.
ഗ്രാസാദര്ധമപി ഗ്രാസം യുക്തം ദാതും സദാര്ഥിനാമ്
സത്യമായും ആവശ്യമുള്ളവർക്കു സ്വന്തം അഹാരത്തിൽ പകുതിയെങ്കിലും നൽകുന്നത് ഉചിതമാണ്.
തസ്മാത്സത്കൃത്യ ദാതവ്യമനംതഫലമിച്ഛതാ
അതിനാൽ അനന്തഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ആദരത്തോടെ ദാനം ചെയ്യണം.
ന തദ്ദാനമസത്കാരപാരുഷ്യമലിനീകൃതമ്
അദേഹം അപമാനം, കഠിനത, അശുദ്ധി എന്നിവയാൽ മലിനമായ ദാനം യഥാർത്ഥ ദാനം അല്ല.
ന തദ്ധനം ന ച പ്രീതിര്ന ധര്മഃ പ്രിയവര്ജിതഃ യത്നേനാപി കൃതം സര്വം ക്രോധോഽസ്യ നിഷ്ഫലം ഖഗ ।। 1.189.
പ്രിയം ഇല്ലെങ്കിൽ ആ ധനം, സ്നേഹം, ധർമ്മം—ഒന്നും പ്രിയപ്പെട്ടതല്ല; എത്ര ശ്രമിച്ചാലും കോപം ഉണ്ടെങ്കിൽ എല്ലാം ഫലഹീനമാണ്, പക്ഷീ.
യഃ ശ്രദ്ധയാര്ചിതം ദദ്യാത്പ്രതി ഗൃഹ്ണാതി ചാര്ചിതമ്
ആശയത്തോടെ അർപ്പിക്കുകയും ആദരവോടെ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ—
ഔദാര്യം സ്വാഗതം മൈത്രീ ഹ്യനുകംപാ ച മത്സരഃ
ഉദാരത, സ്വാഗതം, സൗഹൃദം, കരുണ, അസൂയയില്ലായ്മ—
വാരാണസീ കുരുക്ഷേത്രം പ്രയാഗം പുഷ്കരാണി ച
വാരാണസി, കുരുക്ഷേത്രം, പ്രയാഗം, പുഷ്കരം—
മൂലസ്ഥാനം മഹാപുണ്യം പുംഡീരസ്വാമികം തഥാ
മൂലസ്ഥാനം, മഹാപുണ്യഭൂമി, കൂടാതെ പുണ്ഡരികന്റെ വാസസ്ഥലവും—
ഇത്യേതേ കീര്തിതാ ദേശാഃ സുരസിദ്ധനിഷേവിതാഃ ഗോസിദ്ധമുനി വാസാശ്ച ദേശാഃ പുണ്യാഃ പ്രകീര്തിതാഃ
ഇങ്ങനെ ദേവതകളും സിദ്ധന്മാരും സന്ദർശിച്ച ദേശങ്ങൾ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; ഗോമാതാവിന്റെ, സിദ്ധന്മാരുടെയും മുനിമാരുടെയും വാസസ്ഥലങ്ങൾ പുണ്യഭൂമികളായിട്ടും പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
സൂര്യായതനസംസ്ഥാനാം യദ്യദല്പം തു ദീയതേ
സൂര്യന്റെ ആലയംപോലുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ ഉള്ളവർക്കു ഒറ്റയൊരുചെറുതെങ്കിലും നൽകുകയാണെങ്കിൽ—
ഗ്രഹണം ചംദ്രസൂര്യാഭ്യാമുത്തരായണമുത്തമമ്
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ഗ്രഹണങ്ങൾ, ഉത്തരായണം എന്ന നല്ല കാലം—
ദിനച്ഛിദ്രാണി സംക്രാംതിഃ പുണ്യം വിഷുപദം ഖഗ
ദിവസത്തിലെ ഇടവേളകൾ, സംക്രമണം, വിശുദ്ധമായ വിഷുവും, പക്ഷീ—