തിസ്രോഷ്ടകാസ്തു കര്തവ്യാ മധ്യാവര്തീ ചതുര്ഥികാ
മൂന്ന് ഹോമങ്ങൾ നിർബന്ധമായും ചെയ്യണം, നാലാമത്തേത് മധ്യത്തിൽ വരണം.
പ്രതിപദി ക്രിയതേ യത്തു ചതുഷ്പാര്വണമുച്യതേ
പ്രതിപദയിൽ ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങ് ചതുഷ്പർവം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.
നിത്യം നൈമിത്തികം കാമ്യം വൃദ്ധിശ്രാദ്ധം സപിംഡനമ് കര്മാംഗം നവമം പ്രോക്തം വൈദികം ദശമം സ്മൃതമ്
നിത്യം, നൈമിത്തികം, കാമ്യം, വർദ്ധിശ്രാദ്ധം, സപിണ്ഡനം, ഒമ്പതാമത്തേത് കര്മ്മത്തിന്റെ ഭാഗം, പത്താമത്തേത് വൈദികം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
അനൂരുരുവാച യദേതദ്ഭവതാ പ്രോക്തം ശ്രാദ്ധം ദ്വാദശധാ വിഭോ
അനൂരുരു പറഞ്ഞു: ഭഗവാനേ, ഈ ശ്രാദ്ധം നിങ്ങൾ പന്ത്രണ്ടായി പറഞ്ഞത്—
നിത്യം കിമുച്യതേ ശ്രാദ്ധം കിം വാ നൈമിത്തികം ഭവേത്
നിത്യശ്രാദ്ധം എന്ന് പറയുന്നത് ഏതാണ്? നൈമിത്തികം എന്നു കണക്കാക്കുന്നത് ഏതാണ്?
വൈശ്വദേവവിഹീനം തു അശക്താവുദകേന തു
വൈശ്വദേവം ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തപക്ഷം, വെള്ളംകൊണ്ട് അതു ചെയ്യണം.
ഏകോദ്ദിഷ്ടം തു യച്ഛ്രാദ്ധം തന്നൈമിത്തികമുച്യതേ 1.183.
ഒരു വ്യക്തിക്ക് വേണ്ടി നടത്തുന്ന ശ്രാദ്ധം നൈമിത്തികം എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
കാമയുക്തം ഹി തത്കാമ്യമഭിപ്രേതാര്ഥസിദ്ധയേ
ആശയത്തോടെ ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം, ഇഷ്ടമായ കാര്യങ്ങൾ നേടാൻ വേണ്ടി ചെയ്യുന്നതാണ് കാമ്യ ശ്രാദ്ധം.
വൃദ്ധൌ യത്ക്രിയതേ ശ്രാദ്ധം വൃദ്ധിശ്രാദ്ധം തദുച്യതേ
വൃദ്ധി സമയത്ത് ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം വൃദ്ധി ശ്രാദ്ധം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ഗംധോദകതിലൈര്യുക്തം കുര്യാത്പാത്രചതുഷ്ടയമ്
സुगന്ധമുള്ള വെള്ളവും എള്ളും നിറച്ച നാല് പാത്രങ്ങൾ ഒരുക്കണം.
യേ സമാനാ ഇതി ദ്വാഭ്യാമേതജ്ജ്ഞേയം സപിംഡനമ്
സപിണ്ഡനം എന്ന ചടങ്ങ്, രണ്ടിടങ്ങളിൽ സമാനരായി പ്രഖ്യാപിക്കുമ്പോൾ മനസ്സിലാക്കണം.
ദര്ശേ വൈ ക്രിയതേ യത്തു തത്പാര്വണമുദാഹൃതമ് ഗോഭ്യശ്ച ക്രിയതേ ശ്രാദ്ധം തദ്ഗോഷ്ഠശ്രാദ്ധമുച്യതേ
അമാവാസി ദിവസത്തിൽ ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം പാർവണ ശ്രാദ്ധം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. പശുക്കൾക്ക് വേണ്ടി ചെയ്യുന്ന ശ്രാദ്ധം ഗോഷ്ട ശ്രാദ്ധം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ബഹൂനാം വിദുഷാം സംപത്സുഖാര്ഥം പിതൃതൃപ്തയേ ശുദ്യര്ഥമിതി തത്പ്രോക്തം വൈനതേയ മനീഷിഭിഃ
അനേകം പണ്ഡിതരുടെ സമൃദ്ധിയും സന്തോഷവും, പിതൃകൾക്ക് തൃപ്തിയും നേടാൻ, ശുദ്ധിയ്ക്കായി, വിനതയുടെ പുത്രാ, ജ്ഞാനികൾ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
നിഷേകകാലേ സോമേ ച സീമതോന്നയനേ തഥാ
ഗർഭധാരണ സമയത്ത്, സോമ യാഗത്തിൽ, സീമന്തോന്നയനം ചടങ്ങിൽ,
ക്രിയതേ ദേവമുദ്ദിശ്യ സപ്തമ്യാദിഷു യത്നതഃ തദ്യത്നാര്ഥമിതി പ്രോക്തം പ്രദിശേച്ച ന സംശയഃ
ദേവന്മാർക്ക് വേണ്ടി ഏഴാം ദിവസത്തിലും മറ്റു സന്ദർഭങ്ങളിലും ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്യുന്ന ചടങ്ങ് യത്നാർത്ഥം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്; നിർദ്ദിഷ്ട ദിശയിൽ അർപ്പിക്കണം, സംശയമില്ലാതെ.
ശരീരോപചയേ ശ്രാദ്ധമശ്വവൃദ്ധ്യര്ഥമേവ ച
ശരീര വളർച്ചയ്ക്കും കുതിരകളുടെ വർദ്ധനയ്ക്കും ശ്രാദ്ധം നടത്തുന്നു.
സര്വേഷാമേവ ശ്രാദ്ധാനാം ശ്രേഷ്ഠം സാംവത്സരം മതമ് 1.183.
എല്ലാ ശ്രാദ്ധങ്ങളിൽ വാർഷികം ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്നാണ് കരുതപ്പെടുന്നത്.
മൃതേഽഹനി പുനര്യസ്തു ന കുര്യാച്ഛ്രാദ്ധമാദരാത്
മരണദിനത്തിൽ ആദരത്തോടെ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യാത്തവൻ
നാഹം തസ്യ ഖഗശ്രേഷ്ഠ പൂജാം ഗൃഹ്ണാമി നോ ഹരിഃ
പക്ഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, ഞാനും ഹരിയും അവന്റെ പൂജ സ്വീകരിക്കില്ല.
തസ്മാദ്യത്നേന കര്തവ്യം വര്ഷേവര്ഷേ മൃതേഽഹനി
അതിനാൽ, മരണദിനത്തിൽ ഓരോ വർഷവും പരിശ്രമത്തോടെ ചെയ്യേണ്ടതാണ്.
ഭോജകോ യസ്തു വൈ ശ്രാദ്ധം ന കരോതി ഖഗാധിപ
പക്ഷികളുടെ അധിപനായവാ, ഭോജകൻ ആയവൻ ശ്രാദ്ധം ചെയ്യാത്തവൻ
സ യാതി നരകം ഘോരം താമിസ്രം നാമ നാമതഃ
അവൻ ഭയാനകമായ താമിസ്രം എന്ന നരകത്തിൽ പോകുന്നു.
അനൂരുരുവാച ന ജാനാതി ദിനം യസ്തു ന മാസം വിബുധാധിപ ശ്രാദ്ധം കരോതു വൈ താഭ്യാം വിധിവദ്വത്സരാത്മകമ്
അനൂരുരു പറഞ്ഞു: ദിനം അല്ലെങ്കിൽ മാസം അറിയാത്തവൻ, പണ്ഡിതരുടെ അധിപനായവാ, വർഷം അടിസ്ഥാനമാക്കി വിധിപ്രകാരം ശ്രാദ്ധം ചെയ്യണം.
യഥാ കുര്യാത്ഖഗശ്രേഷ്ഠ ശൃണു കൃത്സ്നം സമാസതഃ
പക്ഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, മുഴുവൻ രീതിയും സംക്ഷിപ്തമായി എങ്ങനെ ചെയ്യണമെന്ന് കേൾക്കൂ.
തേന കാര്യമമായാം ച ശ്രാദ്ധം സാംവത്സരം ഖഗ
അതുകൊണ്ട്, പക്ഷീ, വർഷത്തിൽ ഒരിക്കൽ ശ്രാദ്ധവും മറ്റു നിർബന്ധിത കർമ്മങ്ങളും നിർവഹിക്കണം.
വിശേഷതോ ഭോജനേന യോ മാം പൂജ്യതേ സദാ 1.183.
പ്രത്യേകമായി, എപ്പോഴും അഹാരംകൊണ്ട് എന്നെ ആരാധിക്കുന്നവൻ—
മമേഷ്ടാഃ പിതരോ നിത്യം ഗാവോ വിപ്രാശ്ച സുവ്രത
എന്റെ പ്രിയ പിതാക്കന്മാർ എന്നും പശുക്കളും ബ്രാഹ്മണരും ആണു, സുവ്രത.
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണേ ബ്രാഹ്മേ പര്വണി സപ്തമീകല്പേ സൌരധര്മേ ശ്രാദ്ധവിധികഥനം നാമ ത്ര്യശീത്യുത്തരശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിലെ ബ്രാഹ്മ പർവത്തിലെ സപ്തമീ കല്പത്തിൽ സൗരധർമ്മത്തിലെ ശ്രാദ്ധവിദി വിവരണമായ നൂറെൺപത്തിയെട്ടാം അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
ബ്രാഹ്മണധര്മവിധിവര്ണനമ് പ്രഖ്യാതേ പ്രത്യയേനൈവ പ്രശ്നപൂര്വം പ്രതിഗ്രഹഃ
ബ്രാഹ്മണന്റെ ധർമ്മവിദി വിവരണം: ചോദിച്ചറിഞ്ഞ് ഉറപ്പുള്ളപ്പോൾ മാത്രമേ ദാനം സ്വീകരിക്കാവൂ.
വേദ വിക്രയനിര്ദിഷ്ടം സ്ത്രിയാ ചാവര്ജിതം ധനമ്
വേദം വിൽക്കുന്നതിലൂടെ ലഭിച്ച ധനം, സ്ത്രീയുടെ കൈവശം വന്ന ധനം, ഇവ സ്വീകരിക്കാൻ പാടില്ല.