വിദേഹദേശേ ഭൂപാല നഗരീ മിഥിലാവതീ
വിദേഹദേശത്ത് മിഥിലാവതി എന്ന നഗരം ഉണ്ടായിരുന്നു, രാജാവേ.
ഗുണാധിപസ്തത്ര രാജാ ധനധാന്യസമന്വിതഃ
അവിടെ ഗുണാധിപൻ എന്ന രാജാവിന് ധനവും ധാന്യവും സമൃദ്ധിയായി ഉണ്ടായിരുന്നു.
വൃത്ത്യര്ഥം മിഥിലാദേശേ തത്ര വാസം ചകാര സഃ
ജീവിക്കാനായി അവൻ മിഥിലാ പ്രദേശത്ത് താമസിച്ചു.
മൃഗയാര്ഥേ വനം പ്രാപ്തസ്തത്ര ശാര്ദൂലമുത്തമമ്
വേട്ടയ്ക്കായി കാട്ടിൽ കയറി അവിടെ ഉത്തമമായ ഒരു കടുവയെ കണ്ടു.
വ്യാഘ്ര മാര്ഗേണ ഭൂപാലോ വനാന്തരമുപായയൌ
കടുവയുടെ വഴിപിടിച്ച് രാജാവ് കാട്ടിന്റെ ആന്തരത്തിലേക്ക് നടന്നു.
ക്ഷുത്ക്ഷാമകണ്ഠോ നൃപതിഃ ശ്രമസന്താപപീഡിതഃ
വിഷമവും ക്ഷീണവും കൊണ്ട് രാജാവിന്റെ കംഠം വിശന്നുപോയി.
ഇതി ശ്രുത്വാ സ രാജന്യോ ഹത്വാ ഹരിണമുത്തമമ്
ഇത് കേട്ട രാജാവ് ഒരു ഉത്തമമായ മാൻ വേട്ടയാടി കൊന്നു.
വാംഛിതം തേ ദദാമ്യാശു സ ഹോവാച മഹീപതിമ്
"നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു ഞാൻ ഉടൻ തരാം," എന്നു അവൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ത്വയാ സഹസ്രമുദ്രാശ്ച ഖാദിതാ മമ ഭൂപതേ
രാജാവേ, നീ എന്റെ ആയിരം നാണയങ്ങൾ കഴിച്ചു.
ശതമുദ്രാസ്തു മാസാന്തേ മഹ്യം ദേഹി കുടുംബിനേ 3.2.8.
മാസം കഴിയുമ്പോൾ, ഗൃഹസ്ഥാ, എനിക്ക് നൂറ് നാണയങ്ങൾ തരിക.
ഏകസ്മിന്ദിവസേ രാജന്സ ച രാജാ ഗുണാധിപഃ
ഒരു ദിവസം, രാജാവേ, ആ ഗുണാധിപൻ രാജാവ്—
സ ഗത്വാ സാഗരതടേ ദേവീമൂര്തിം ദദര്ശ ഹ
അവൻ കടൽത്തീരത്ത് ചെന്നപ്പോൾ, ദേവിയുടെ പ്രതിമ കണ്ടു.
ഗന്ധര്വതനയാം സുഭ്രൂം പൂജയിത്വാ പ്രസന്നധീഃ।। പ്രാംജലിഃ പുരതസ്തസ്ഥൌ തദാ ദേവീ സമാഗതാ
സുന്ദരഭ്രുവായ ഗാന്ധർവകുമാരിയെ ആരാധിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ, കൈകൂപ്പി അവളുടെ മുന്നിൽ നിന്നു. അപ്പോൾ ദേവി അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി.
വരം വരയ തം പ്രാഹ ചിരംദേവസ്തു ചാബ്രവീത്
"നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളൊരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ," എന്നു ദേവി പറഞ്ഞു. അതിന് ആ ദീർഘായുസ്സുള്ളവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഇതി ശ്രുത്വാ തു സാ ദേവീ വിഹസ്യോവാച കാമിനമ്
അവിടെ ദേവി ഇതു കേട്ടു ചിരിച്ചു, ആഗ്രഹമുള്ളവനോട് പറഞ്ഞു.
തഥേത്യുക്ത്വാ ഗതസ്തോയേ പ്ലാവിതോ മിഥിലാം യയൌ
അവൻ 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞ് വെള്ളത്തിൽ കയറി, ഒഴുകി മിഥിലയിലേക്ക് പോയി.
ഗുണാധിപസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ സ്വഭൃത്യേന സമന്വിതഃ
അത് കേട്ട ഗുണങ്ങളുടെ അധിപൻ തന്റെ ദാസനോടൊപ്പം പ്രതികരിച്ചു.
ഗാംധര്വേണ വിവാഹേന മാം ഗൃഹാണ ഗുണാധിപ
ഗുണങ്ങളുടെ അധിപനേ, ഗാന്ധർവ വിവാഹം വഴി എന്നെ സ്വീകരിക്കൂ.
പുണ്യദേ ത്വം ഗൃഹാണാദ്യ തര്ഹി ത്വാം സംഭജാമ്യഹമ്
പുണ്യദേ, ഇന്നുതന്നെ എന്നെ സ്വീകരിക്കൂ; പിന്നെ ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം ചേരാം.
സ ഹോവാച ശൃണു ത്വം ഭോ മമ ഭൃത്യം ചിരം സുരമ് 3.2.8.
അവൻ പറഞ്ഞു: 'ശ്രദ്ധിക്കൂ, നീയും എന്റെ ദാസനും, നീണ്ട കാലം, സൂരം.'
വ്രീഡിതാ തു കഥാം കൃത്വാ ഭൂപതിം പ്രാഹ കാമിനീ
ലജ്ജിച്ചു, ആ സ്ത്രീ തന്റെ കഥ പറഞ്ഞ് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ചിരംദേവം തു സംപ്രാപ്യ കാമാംധാ ത്വാം സമാഗതാ ശാപിതാ ദേവദേവേന നരഭോഗകരീ ഹ്യഹമ്
ദീർഘകാലം ദേവനെ തേടി, ആഗ്രഹത്തിൽ അന്ധയായി ഞാൻ നിന്നോടു ചേർന്നു; ദേവദേവനാൽ ഞാൻ പുരുഷഭോഗിനിയായി ശപിക്കപ്പെട്ടു.
ഇതി ശ്രുത്വാ സ ഭൂപാലോ ധര്മാത്മാ ശീലവിഗ്രഹഃ
ഇത് കേട്ട രാജാവ്, ധർമ്മനിഷ്ഠനും നല്ല സ്വഭാവമുള്ളവനും പ്രതികരിച്ചു.
ചിരംദേവസ്തു രാജന്യോ മത്പുത്ര ഇവ വര്തതേ
ദീർഘദേവൻ എന്ന രാജപുത്രൻ എന്റെ സ്വന്തം മകനുപോലെ പെരുമാറുന്നു.
ലജ്ജിതാ സാ തദാ ദേവീ സ്നുഷേവഃ ച വവര്ത വൈ
അപ്പോൾ ദേവി ലജ്ജിച്ചു, മരുമകളെപ്പോലെ പെരുമാറി.
ഇത്യുക്ത്വാ ഭൂപതിം പ്രാഹ വൈതാലോ രുദ്രകിംകരഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, രുദ്രന്റെ സേവകനായ വൈതാളൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
സത്യം ധര്മശ്ച വേതാല ശൃണു തത്കാരണം ശുഭമ്
വൈതാളാ, സത്യംയും ധർമ്മവും — അതിന്റെ ശുഭമായ കാരണം കേൾക്കൂ.
നൃപാണാം പരമോ ധര്മഃ സര്വോപകരണം സ്മൃതഃ
രാജാക്കന്മാരുടെ ഏറ്റവും വലിയ ധർമ്മം എല്ലാവർക്കും ഉപകാരപ്പെടുന്നതാണ് എന്ന് ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
ഭൃത്യേന ച കൃതം കര്മ തച്ഛൃണുഷ്വ വദാമ്യഹമ് സേവാ വൃത്തിഃ കൃതാ സര്വാ യഥാന്യൈര്ന നരൈഃ കൃതാ
ദാസൻ ചെയ്ത കാര്യം ഞാൻ പറയാം, അതു കേൾക്കൂ; മറ്റു മനുഷ്യർ ചെയ്തതുപോലെ എല്ലാ സേവനവും ഉപജീവനവും ചെയ്തു.
പശ്ചാദ്ഭൂപതിനാ ജ്ഞാതഃ സംകടേ ബൃഹദാഗതേ 3.2.8.
പിന്നീട്, വലിയ ഒരു പ്രതിസന്ധിയിൽ രാജാവ് അതറിയാൻ സാധിച്ചു.