ഇദം ച ശാംതികം കുര്യാദ്ബലിം ദയാത്പ്രയത്നതഃ
ഈ ശാന്തികക്രിയ കരുണയോടും ശ്രദ്ധയോടും കൂടി ബലി അർപ്പിച്ച് നടത്തണം.
ഇത്യേവം ശാംതികാധ്യായം യഃ പഠേച്ഛൃണുയാദപി
ഇങ്ങനെ ശാന്തികാദ്ധ്യായം ആരെങ്കിലും വായിച്ചാലോ കേട്ടാലോ,
സ വിജിത്യ രണേ ശത്രും മാനം ച പരമം ലഭേത് 1.180.
യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുവിനെ ജയിച്ചവൻ ഏറ്റവും വലിയ മാന്യത നേടുന്നു.
വ്യാധിഭിര്നാഭിഭൂയേത പുത്രപൌത്രൈഃ പ്രതിഷ്ഠിതഃ
അവൻ രോഗങ്ങൾക്കു കീഴടക്കപ്പെടുന്നില്ല; മക്കളുടെയും മക്കളുടെ മക്കളുടെയും കൂടെ ഉറപ്പോടെ നിലനിൽക്കുന്നു.
യാനുദ്ദിശ്യ പഠേദ്വീര വാചകോ മാനവോ ഭുവി
ഭൂമിയിൽ, ഈ ശ്ലോകങ്ങൾ ഉദ്ദേശപൂർവ്വം വായിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, വീരനേ,
നാകാലേ മരണം തസ്യ ന സര്പൈശ്ചാപി ദശ്യതേ
അവനു കാലഹരണപ്പെട്ട് മരണം സംഭവിക്കില്ല; പാമ്പുകൾ കടിക്കുന്നതും ഉണ്ടാകില്ല.
ന ചോത്പത്തി ഭയം തസ്യ നാഭിചാരകജം ഭവേത് തേ സര്വേ പ്രശമം യാംതി ശ്രവണാദസ്യ ഭാരത
ജനനസമയത്ത് ഭയവും ഇല്ല; മായാജാലം കൊണ്ടുള്ള ഉപദ്രവവും ഉണ്ടാകില്ല; ഇതെല്ലാം കേൾക്കുമ്പോൾ ശാന്തമാകും, ഭാരതാ.
യത്പുണ്യം സര്വ തീര്ഥാനാം ഗംഗാദീനാം വിശേഷതഃ
എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെയും, പ്രത്യേകിച്ച് ഗംഗാദി പുണ്യനദികളുടെയും ഫലവും,
ദശാനാം രാജസൂയാനാമന്യേഷാം ച വിശേഷതഃ
പത്ത് രാജസൂയയാഗങ്ങളുടെയും, മറ്റുള്ളവയുടെ പ്രത്യേകമായ ഫലവും,
ഗോഘ്നശ്ചൈവ കൃതഘ്നശ്ച ബ്രഹ്മഹാ ഗുരുതല്പഗഃ
പശുവിനെ കൊല്ലുന്നവൻ, കൃതഘ്നൻ, ബ്രാഹ്മണഹന്താവ്, ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ അപമാനിച്ചവൻ—
ശ്രവണാദസ്യ പാപേഭ്യോ മുച്യതേ നാത്ര സംശയഃ
ഇത് കേൾക്കുന്നതിലൂടെ അവൻ ആ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഇതിഹാസമിമം പുണ്യമഗ്നികാര്യമനുത്തമമ്
ഈ പുണ്യമായ ഇതിഹാസം, അഗ്നികാര്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതമായതാണു.
സൂര്യഭക്തേ സദാ ദേയം സൂര്യേണ കഥിതം പുരാ 1.180.
സൂര്യഭക്തനു എപ്പോഴും ഇത് നൽകണം; പുരാതനകാലത്ത് സൂര്യൻ തന്നെയാണ് ഇത് പറഞ്ഞത്.
ഗരുഡേന പുരാ പ്രോക്തം ഭോജകാനാം മഹാത്മനാമ്
പണ്ടു ഗരുഡൻ മഹാത്മാക്കളായ ഭോജകർക്ക് ഇത് പ്രസ്താവിച്ചു.
തൈശ്ചാപി കഥിതം പുണ്യം മുനേര്വ്യാസസ്യ ധീമതഃ
അവരും ഈ പുണ്യം ധീമാനായ വ്യാസമുനിക്കു അറിയിച്ചു.
സ്മൃതിഭേദവര്ണനമ് കൌതുകം പൃച്ഛ തേ ബ്രഹ്മന്സമാസവ്യാസയോഗതഃ
സ്മൃതി വിഭജനത്തിന്റെ വിവരണം: ബ്രാഹ്മണനേ, സംക്ഷിപ്തമായും വിശദമായും ഞാൻ കൗതുകത്തോടെ ചോദിക്കുന്നു.
യഥോക്തം ഭാസ്കരേണേഹ അരുണസ്യ മഹാത്മനഃ
ഇവിടെ ഭാസ്കരൻ, മഹാത്മാവായ അരുണൻ പറഞ്ഞതുപോലെ,
സഹസ്രകിരണം ഭാനുമുദയസ്ഥം ദിവാകരമ്
ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ള സൂര്യൻ, ഉദയകാലത്ത് പ്രകാശിക്കുന്ന ദിവാകരം,
ഭഗവന്ദേവദേവേശ സഹസ്രകിരണോജ്ജ്വല
ഭഗവൻ, ദേവതകളുടെ ഇശ്വരൻ, ആയിരം കിരണങ്ങളാൽ ദീപ്തനായവൻ,
ഏവം പൃഷ്ടസ്തു ഭഗവാനരുണേന ഖഗാധിപഃ
ഇങ്ങനെ അരുണൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, പക്ഷീരാജാവായ ഭഗവാൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഭാസ്കര ഉവാച സ്മൃതിധര്മം വേദമൂലം ശൃണു ത്വം ഗരുഡാഗ്രജ
ഭാസ്കരൻ പറഞ്ഞു: ഗരുഡന്റെ മൂത്ത സഹോദരാ, വേദത്തിൽ ആധാരമാക്കിയുള്ള സ്മൃതി ധർമ്മം ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ധര്മഃ ക്രിയാത്മാ നിര്ദിഷ്ടഃ ശ്രേയോഭ്യുദയലക്ഷണഃ
ധർമ്മം എന്നത് പ്രവൃത്തികളിൽ അധിഷ്ഠിതമായതും, ഉത്തമമായ ക്ഷേമവും സമൃദ്ധിയും നേടുന്നതുമായതുമാണ്.
അസ്യ ശബ്ദസ്യാനുഷ്ഠാനാത്സ്വര്ഗോ മോക്ഷശ്ച ജായതേ
ഈ വാക്ക് അനുസരിച്ച് കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോൾ സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കും.
കസ്യ ഭേദാസ്തു തേ പംച ബ്രൂഹി മേ ദേവസത്തമ
ഏതിന്റെ അഞ്ചു വിധ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ട്? ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.
ഭാസ്കര ഉവാച വേദധര്മഃ സ്മൃതസ്ത്വേക ആശ്രമാണാം സ തത്പരഃ 1.181.
ഭാസ്കരൻ പറഞ്ഞു: വേദത്തിലെ ധർമ്മം ഒരൊറ്റതാണെന്നും, അതാണ് എല്ലാ ആശ്രമങ്ങളിലും ഉന്നതമായതെന്നും പറയപ്പെടുന്നു.
വര്ണത്വമേകമാശ്രിത്യ അധികാരേ പ്രവര്തതേ
ഒരു വർണ്ണത്തിൽ ആധാരമാക്കി മാത്രമേ യോഗ്യത നിലനിൽക്കൂ.
വര്ണാശ്രമാശ്രമത്വം ച യോധികൃത്യ പ്രവര്തതേ
വർണ്ണത്തിന്റെയും ആശ്രമത്തിന്റെയും വ്യത്യാസം അവയ്ക്ക് അനുയോജ്യമായ കര്മ്മങ്ങൾ അനുസരിച്ചാണ് നടക്കുന്നത്.
യോ ഗുണേന പ്രവര്തേത സ ഗുണോ ധര്മ ഉച്യതേ
യോജിച്ച ഗുണം അനുസരിച്ച് ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തി അതിന്റെ ധർമ്മം എന്നു പറയുന്നു.
നിമിത്തമേകമാശ്രിത്യ യോ ധര്മഃ സംപ്രവര്തതേ
ഒരു കാരണത്തിൽ ആധാരമാക്കി നടക്കുന്ന ധർമ്മം അതിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവിക്കുന്നത്.
ഏഷ തു ദ്വിവിധഃ പ്രോക്തഃ സമാസാദവിശേഷതഃ
ഇത് സംക്ഷിപ്തമായും വിശദമായും രണ്ട് വിധത്തിൽ പറയപ്പെടുന്നു.