അസ്ഥിമജ്ജ്ഞഃ സമഭവത്തതോ വൈ ശുക്രമാദിശേത് തത്രാപഃ പ്രഥമോ ഭാഗഃ സ സൌമ്യോ രാശിരുച്യതേ
അവിടെ അസ്ഥിയും മജ്ജയും രൂപപ്പെടുന്നു; അതിനുശേഷം ശുക്ലം ഉണ്ടാകുന്നു. അവിടെ ജലം ആദ്യഘടകമാണ്, അതാണ് സൗമ്യഭാഗം എന്ന് പറയുന്നത്.
തതഃ ക്ഷ്മാസംഭവോ ജ്ഞേയോ ദ്വിതീയോ രാശിരുച്യതേ
അതിനുശേഷം ഭൂമിയിൽ നിന്നുള്ള ഉത്ഭവം രണ്ടാമത്തെ ഭാഗം എന്ന് അറിയണം.
ഭവോ രസാത്മകസ്തേഷാം വീര്യം ച ശശിപാവകമ്
അവയുടെ ഉത്ഭവം രസത്തിൽ നിന്നാണ്; അവയുടെ ശക്തി ചന്ദ്രനും അഗ്നിയും ആണ്.
കഫസ്യ പൃഥിവീ സ്ഥാനം പിത്തം നാഭൌ പ്രതിഷ്ഠിതമ് നാഭികോഷ്ഠാംതരസ്ഥം തു തത്ര ദേവോ ദിവാകരഃ ।।1.157.
കഫയുടെ സ്ഥാനം ഭൂമിയിലാണ്; പിത്തം നാഭിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. നാഭിക്കുഴിയിൽ സൂര്യദേവൻ വസിക്കുന്നു.
മനഃ പ്രജാപതിര്ജ്ഞേയഃ കഫഃ സോമോ വിഭാവ്യതേ
മനസ്സാണ് പ്രജാപതി എന്ന് അറിയണം; കഫം ചന്ദ്രനായി പ്രകടമാകുന്നു.
ഏവം പ്രവര്തിതേ ഗര്ഭേ വര്ധിതേംഽബുദസന്നിഭേ
ഇങ്ങനെ ഗർഭം സ്ഥിരമായി വളരുമ്പോൾ, അത് വെള്ളബുഡ്ബുദം പോലെയാണ്.
തതോംഽഗാനി വിസൃജതേ ബിഭര്തി പരിവര്തയന്
അതിനുശേഷം അവൻ അവയുടെ അവയവങ്ങൾ വിട്ടുവിടുന്നു, അവയെ നിലനിർത്തിയും മാറ്റങ്ങളും വരുത്തിയും.
പ്രാണോസ്യ പ്രഥമം സ്ഥാനം വര്ധയന്പരിവര്തതേ വ്യാനോഽഥ വ്യാപകോ ദേഹേ സമാനഃ സന്നിവര്തതേ
അവന്റെ ശ്വാസം ആദ്യം നിലയാകുന്നു, വളർന്നു ചുറ്റിക്കറങ്ങുന്നു; പിന്നെ ദേഹത്ത് എല്ലായിടത്തും വ്യാപിക്കുന്ന വ്യാനനും, സമാനനും തങ്ങളുടെ സ്ഥാനം തിരിച്ചെത്തുന്നു.
ഭൂതാവാപ്തിസ്തതസ്തസ്യ ജായതീംദ്രിയഗോചരാ
അതിനുശേഷം അവനിൽ നിന്ന് ഭൂതങ്ങളുടെ പ്രാപ്തിയും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കുള്ള പരിധിയും ഉദയം ചെയ്യുന്നു.
തസ്യേംദ്രിയാണി പിഷ്ടാനി സ്വംസ്വം യോഗം പ്രചക്രമുഃ
അവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ഓരോന്നും രൂപംകൊണ്ടു, തങ്ങളുടെ താന്തോന്നി പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നു.
നിദ്രാ ഹ്യാകാശയോനിശ്ച ജലാശ്രയേ പ്രവര്തതേ
നിദ്രയ്ക്ക് ആകാശം ജനനസ്ഥലവും വെള്ളമാണ് ആശ്രയവും.
ഗ്രാമാശ്ച വിഷയാശ്ചൈവ യസ്യ വീര്യം പ്രവര്തിതമ്
ഗ്രാമങ്ങളും വിഷയങ്ങളും അവന്റെ ശക്തിയാൽ സജീവമാകുന്നു.
സ കഥം ദേവദേവേശോ ഗര്ഭമേഷ്യതി ചാംശുമാന്
അവിടുത്തെ പ്രകാശമുള്ള ദേവദേവനായവൻ എങ്ങനെ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിക്കും?
ഏവം മേ സംശയോ ബ്രഹ്മന്നേഷ മേ വിസ്മയോ മഹാന് 1.157.
ഇങ്ങനെ, ബ്രാഹ്മണേ, ഇതാണ് എന്റെ സംശയം; ഇതാണ് എന്റെ വലിയ അത്ഭുതം.
ആശ്ചര്യം പരമം പൃച്ഛേ ത്വാമഹം ഭാസ്കരസ്യ വൈ
ഭാസ്കരനെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ പരമ അത്ഭുതം ഞാൻ നിന്നോടു ചോദിക്കുന്നു.
ഏതദാശ്ചര്യമാഖ്യാനം കഥയസ്വ മഹാമുനേ
മഹാമുനിയേ, ഈ അത്ഭുതകഥ നീ പറയണമേ.
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണേ ബ്രാഹ്മേ പര്വണി സപ്തമീകല്പേ സൌരധര്മേ സൂര്യാവതാരകഥാപ്രസ്താവവര്ണനം നാമ സപ്തപംചാശദുത്തരശതതമോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിലെ ബ്രാഹ്മപർവത്തിലെ ഏഴാമത്തെ കല്പത്തിൽ, സൌരധർമ്മത്തിൽ, സൂര്യാവതാരകഥയുടെ അവതാരവിവരണം എന്ന പേരിലുള്ള നൂറ്റി അമ്പതും ഏഴാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.
സൌരധര്മേഷു സൂര്യോത്പത്തിവര്ണനമ് സുമംതുരുവാച പ്രശ്നഭാരോ മഹാംസ്താത ത്വയോക്തോ രശ്മിമാലിനി
സൌരധർമ്മങ്ങളിൽ സൂര്യന്റെ ഉത്ഭവം വിശദീകരിക്കുന്നു.
ഭാനോഃ പ്രഭാവശ്രവണേ യസ്യ തേ മതിരുത്ഥിതാ
സുമന്തു പറഞ്ഞു: രശ്മിമാലിനേ, നീ വലിയൊരു ചോദ്യം ഉന്നയിച്ചിരിക്കുന്നു.
സഹസ്രാസ്യം സഹസ്രാക്ഷം സഹസ്രകിരണം ച യമ്
ഭാനുവിന്റെ മഹത്വം കേട്ടപ്പോൾ നിന്റെ മനസിൽ ആലോചന ഉണർന്നിരിക്കുന്നു.
സഹസ്രജിഹ്വം ഭാസ്വംതം സഹസ്രമുകുടം പ്രഭുമ്
ആയിരം മുഖങ്ങളുള്ളവൻ, ആയിരം കണ്ണുകളുള്ളവൻ, ആയിരം കിരണങ്ങളുള്ളവൻ,
സവനം ഭവനം ചൈവ ഹവ്യം ഹോതാരമേവ ച
ആയിരം നാവുകളും പ്രകാശവും ആയിരം മുകുടങ്ങളും ഉള്ള പ്രഭുവായവൻ,
ശ്രോത്രിയം ശൂര്പമുസലം പ്രോക്ഷണം ദക്ഷിണായനമ്
ഹോമം, ഭവനം, ഹവ്യവും, യജ്ഞം നടത്തുന്ന പുരോഹിതനും,
യൂപം സമിത്സ്രുവം ദര്വീം മുസലോലൂഖലാനി ച
വേദപാരായണനും, ചാളി, ഉലക്ക, തളിക്കൽ, ദക്ഷിണായനം,
രഹസ്യാനി പ്രമാണാനി സ്ഥാവരാണി ചരാണി ച
യാഗശാലയിലെ രഹസ്യങ്ങൾ, തെളിയുന്ന അഗ്നിക്കൊമ്പ്, ഹോമത്തിനുള്ള കരണ്ടി, ഉലക്കയും ഉരളിയും എന്നിവയും എല്ലാം അചഞ്ചലമായതും ചലിക്കുന്നതുമായ സകലവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.
മംത്രയജ്ഞവഹം വഹ്നിഭാഗം ഭാര്ഗവമേവ ച
മന്ത്രങ്ങളും യാഗങ്ങളും വഹിക്കുന്ന അഗ്നിയുടെ ഭാഗവും, ഭാർഗവന്റെ അവകാശവും അതിലുണ്ട്.
ആയുര്വേദവിദോ വിപ്രാ യജംതേ ശാശ്വതം വിഭുമ് 1.158.
ആയുർവേദം അറിയുന്ന ബ്രാഹ്മണർ ശാശ്വതനും സർവ്വവ്യാപകനുമായ ഭഗവാനെ ആരാധിക്കുന്നു.
പ്രാഹുര്ഭാവസഹസ്രാണി സമതീതാന്യനേകശഃ
അവരാണു പറയുന്നത്, ആയിരക്കണക്കിന് ജന്മങ്ങൾ അനേകം വിധത്തിൽ കടന്നുപോയതായി.
യത്പൃച്ഛസി മഹാരാജ പുണ്യാം ദിവ്യാം കഥാം ശുഭാമ്
മഹാരാജാവേ, നീ ചോദിക്കുന്ന ഈ പുണ്യവും ദിവ്യവും ശുഭകരവുമായ കഥ,
താമഹം ത്വം പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണു സര്വമശേഷതഃ
അത് ഞാൻ നിന്നോട് മുഴുവൻ പറഞ്ഞുതരാം; നീ എല്ലാം ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം.