വൈദ്യാസ്തസ്യ ന പശ്യംതി യേ ഭവംതി കുശിക്ഷിതാഃ
നന്നായി പരിശീലനം നേടിയ വൈദ്യന്മാർക്കും ഇവ ലക്ഷണങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുന്നില്ല.
തസ്യാഗദം പ്രവക്ഷ്യാമി സ്വയം രുദ്രേണ ഭാഷിതമ്
രുദ്രൻ തന്നെ പറഞ്ഞ അതിവിശേഷമായ മരുന്ന് ഞാൻ ഇപ്പോൾ പറയാം.
കുംകുമം തഗരം കുഷ്ഠം കാസമര്ദത്വചം തഥാ
കുങ്കുമം, തഗരം, കുഷ്ഠം, കൂടാതെ കാസമർദയുടെ തൊലി—
ഏതാനി സമഭാഗാനി ഗോമൂത്രേണ തു പേഷയേത് കാലാഹിനാപി ദഷ്ടേന ക്ഷിപ്രം ഭവതി നിര്വിഷഃ
ഇവയെല്ലാം തുല്യമായ അളവിൽ എടുത്ത് പശുവിന്റെ മൂത്രത്തിൽ അരച്ചാൽ, കറുത്ത പാമ്പ് കടിച്ചവർക്കും വിഷം ഉടൻ മാറിപ്പോകും.
ക്ഷിപ്രമേവ പ്രദാ തവ്യം മൃതസംജീവനൌഷധമ്
ജീവൻ തിരികെ കൊണ്ടുവരുന്ന ഈ ഔഷധം ഉടൻ തന്നെ നൽകണം.
ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണേ ശതാര്ദ്ധസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം ബ്രാഹ്മേ പര്വണി പംചമീകല്പേ ധാതുഗതവിഷക്രിയാവര്ണനം നാമ പംചത്രിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, ശ്രീഭവിഷ്യ മഹാപുരാണത്തിൽ, ബ്രാഹ്മ പാർവ്വത്തിൽ, അഞ്ചാം കല്പത്തിൽ, ഒരു ലക്ഷത്തിരണ്ടായിരം ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ സംഹിതയിൽ, 'ധാതുക്കളിൽ വിഷം വന്നപ്പോൾ ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങൾ' എന്ന പേരിലുള്ള മുപ്പത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.
കുമാരദഷ്ടഃ കീദൃക്സ്യാത്സൂതികാദംശിതസ്യ ച
ഒരു ബാലൻ പാമ്പ് കടിച്ചാൽ എങ്ങനെയുള്ള ലക്ഷണങ്ങൾ കാണും? പ്രസവം കഴിഞ്ഞ സ്ത്രീയെ കടിച്ചാൽ എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്?
രൂപം നപുംസകേനേഹ വ്യംതരേണ ച കീദൃശമ്
നപുംസകനെ അല്ലെങ്കിൽ ഉള്ളിൽ പാമ്പ് കടിച്ചാൽ എങ്ങനെയാണ് അവന്റെ രൂപം?
കശ്യപ ഉവാച അതഃ പരം പ്രവക്ഷ്യാമി നാഗാനാം രൂപലക്ഷണമ്
കശ്യപൻ പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ പാമ്പുകളുടെ രൂപവും ലക്ഷണങ്ങളും വിശദമായി പറയും.
അഥ സര്പേണ ദഷ്ടസ്യ ഊര്ധ്വ ദൃഷ്ടിഃ പ്രജായതേ
പാമ്പ് കടിച്ചാൽ കണ്ണ് മേലോട്ടാണ് തിരിയുന്നത്.
കന്യാദഷ്ടസ്യ വാമാ സ്യാദൃഷ്ടിര്ദ്വിജവരോത്തമ
കന്യയെ പാമ്പ് കടിച്ചാൽ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, അവളുടെ കണ്ണ് ഇടത്തോട്ടാണ് തിരിയുന്നത്.
ഗര്ഭിണ്യാ വാഥ ദഷ്ടസ്യ തഥാ സ്വേദശ്ച ജായതേ നപുംസകേന ദഷ്ടസ്യ അംഗമര്ദഃ പ്രജായതേ
ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീയെ കടിച്ചാൽ വിയർപ്പ് വരും; നപുംസകനെ കടിച്ചാൽ ശരീരവേദനയും ഉണ്ടാകും.
പന്നഗ്യഃ പ്രഭവോ രാത്രൌ ദിവാ സര്പോ വിഷാധികഃ
പാമ്പിന്റെ മക്കൾക്ക് രാത്രിയിൽ വിഷം കൂടുതലാണ്; പാമ്പുകൾക്ക് പകലിൽ വിഷം കൂടുതലാണ്.
അംധകാരേ തു ദഷ്ടോ യ ഉദകേ ഗഹനേ വനേ ദഷ്ടരൂപാണ്യജാനന്വൈ കഥം വൈദ്യചികിത്സിതമ്
അന്ധകാരത്തിൽ, വെള്ളത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ കാടിനുള്ളിൽ പാമ്പ് കടിച്ചാൽ, കടിച്ച പാമ്പിന്റെ രൂപം അറിയാതെ വൈദ്യൻ എങ്ങനെ ചികിത്സിക്കും?
ചതുര്വിധാ ഇഹ പ്രോക്താഃ പന്നഗാസ്തു മഹാത്മനാ
ഇവിടെ മഹർഷി നാല് തരത്തിലുള്ള പാമ്പുകളെ വിവരിക്കുന്നു.
ദര്വീകരാ വാതവിഷാ മംഡലാ പൈത്തികാഃ സ്മൃതാഃ 1.36.
അവയെ ദർവീകരം, വാതവിഷം, മണ്ഡലം, പൈത്തികം എന്നിങ്ങനെയാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
രക്തം പരീക്ഷയേദേഷാം സര്പാണാം തു പൃഥക്പൃഥക്
ഈ പാമ്പുകളുടെ രക്തം ഓരോന്നായി വേർതിരിച്ച് പരിശോധിക്കണം.
രക്തം ഘനം ച ബഹുശഃ ശോണിതം മംഡലീ കൃതമ്
അവയുടെ രക്തം പലപ്പോഴും കട്ടിയുള്ളതും വിഷം ചുവപ്പു വളയമായി രൂപപ്പെടുന്നതുമാണ്.
സര്പാ ജ്ഞേയാസ്തു ചത്വാരഃ പംചമോ നോപലഭ്യതേ
നാലു തരത്തിലുള്ള പാമ്പുകളാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്; അഞ്ചാമത്തേത് കാണപ്പെടുന്നില്ല.
ബ്രാഹ്മണേ മധുരം ദദ്യാത്തിക്തം ദദ്യാത്തഥോത്തരേ
ബ്രാഹ്മണന് മധുരം കൊടുക്കണം; അതിനുശേഷമുള്ളവന് കയ്പ്പുള്ളത് കൊടുക്കണം.
ബ്രാഹ്മണേന തു ദഷ്ടസ്യ ദാഹോ ഗാത്രേഷു ജായതേ
ബ്രാഹ്മണനെ പാമ്പ് കടിച്ചാൽ അവന്റെ ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ കത്തുന്നുവെന്നു തോന്നും.
ശ്യാമവര്ണം മുഖം ച സ്യാന്മജ്ജാസ്തംഭശ്ച ജായതേ
മുഖം കറുത്ത നിറമാകും, അസ്ഥിമജ്ജയിൽ കട്ടിയുണ്ടാകും.
അശ്വഗംധാപ്യപാമാര്ഗഃ സിംദുവാരം സുരാമയമ് ഏതേനൈവോപചാരേണ സുഖീ ഭവതി മാനവഃ
അശ്വഗന്ധ, അപാമാർഗ, സിന്ദുവാര, മദ്യം എന്നിവ ചേർത്ത് ഈ ചികിത്സയിലൂടെ മനുഷ്യൻ സുഖം പ്രാപിക്കും.
ക്ഷത്രിയേണ തു ദഷ്ടസ്യ കംപോ ഗാത്രേഷു ജായതേ
ക്ഷത്രിയനെ പാമ്പ് കടിച്ചാൽ ശരീരഭാഗങ്ങളിൽ വിറയൽ ഉണ്ടാകും.
ജായതേ വേദനാ തസ്യ ഊര്ധ്വം ചൈവ നിരീക്ഷതേ
അവന് വേദനയുണ്ടാകും, അവൻ മേലോട്ടു നോക്കും.
അര്കമൂലമപാമാര്ഗം പ്രിയംഗുമിന്ദ്രവാരുണീമ് ഏതേനൈവോപചാരേണ സുഖീ ഭവതി മാനവഃ ।। 1.36.
അർക്കമൂലം, അപാമാർഗം, പ്രിയംഗു, ഇന്ദ്രവാരുണി എന്നിവ ചേർത്ത് ഈ ചികിത്സയിലൂടെ മനുഷ്യൻ സുഖം പ്രാപിക്കും.
വൈശ്യേനാപി ഹി ദഷ്ടസ്യ ശൃണു രൂപാണി യാനി തു
വൈശ്യനെ പാമ്പ് കടിച്ചാൽ ഉണ്ടാകുന്ന ലക്ഷണങ്ങൾ കേൾക്കൂ.
മൂര്ഛാ ച പ്രബലാ യസ്യ ആത്മാനം നാഭിനംദതി
അവന് ശക്തമായ മുര്ച്ഛയും സ്വയം തിരിച്ചറിയാത്തതുമാണ്.
അശ്വഗംധാ സഗോമൂത്രാ ഗൃഹ ധൂമം സഗുഗ്ഗുലമ്
അശ്വഗന്ധയും പശുവിന്റെ മൂത്രവും, വീടിന്റെ പുകയും ഗുഗ്ഗുലുവും—
ഗോമൂത്രേണ സമായുക്തം പാനം നസ്യം ച ദാപയേത്
പശുമൂത്രം ചേർത്ത് ഇത് കുടിപ്പാനും നാസയിലേക്കും നൽകണം.