തദാ തേ ബ്രാഹ്മണാ യത്നം കാരയാമാസുരുത്തമമ്
അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഏറ്റവും വലിയ ശ്രമം നടത്തി.
ഹരിശര്മാ തു തത്സര്വം കൃത്വാ വേദവിധാനതഃ
ഹരിശർമൻ ആ എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും വേദനിയമപ്രകാരം നടത്തി.
ത്രിവിക്രമസ്തു ബഹുധാ ദുഃഖം കൃത്വാ സ്മരാനുഗഃ
ത്രിവിക്രമൻ, മന്മഥനെ പിന്തുടർന്ന്, പലവിധം ദു:ഖം അനുഭവിച്ചു.
കേശവസ്തു മഹാദുഃഖീ പ്രിയാസ്ഥീനി ഗൃഹീതവാന്
കേശവൻ അതിയായ ദു:ഖത്തിൽ പ്രിയതയുടെ അസ്ഥികൾ എടുത്തു.
ഭസ്മഗ്രാഹീ വാമനസ്തു വിരഹാഗ്നിപ്രപീഡിതഃ
വാമനൻ ചിതാഭസ്മം ശേഖരിച്ചു, വിരഹാഗ്നിയിൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
ഏകദാ സരയൂതീരേ ലക്ഷ്മണാഖ്യപുരേ ശുഭേ 3.2.2.
ഒരു ദിവസം സരയു നദിയുടെ തീരത്ത്, ലക്ഷ്മണ എന്ന പേരുള്ള ശുഭമായ നഗരത്തിൽ.
തസ്മിന്ദിനേ രാമശര്മാ ശിവധ്യാനപരായണഃ
അന്നേദിവസം രാമശർമൻ ശിവനെ ധ്യാനിച്ച് മുഴുവൻ മനസ്സും അർപ്പിച്ചു ഇരുന്നു.
തസ്യ പത്നീ വിശാലാക്ഷീ രചിത്വാ ബഹുഭോജനമ്
അവന്റെ ഭാര്യ വിശാലാക്ഷി പലവിധ വിഭവങ്ങൾ ഒരുക്കി വിരുന്ന് പാകം ചെയ്തു.
തസ്മിന്കാലേ ച തദ്ബാലോ മൃതഃ പാപവശംഗതഃ
അപ്പോഴാണ് അവരുടെ കുഞ്ഞ് പാപത്തിന്റെ ബലത്തിൽ മരണം സംഭവിച്ചത്.
ന രോദനം ത്യക്തവതീ പുത്രശോകാഗ്നിതാപിതാ
മകനെ നഷ്ടപ്പെട്ട ദുഃഖത്തിൽ കത്തിയിരുന്നുവെങ്കിലും അവൾ കരയാതെ നിന്നു.
ജപിത്വാ മാര്ജനം കൃത്വാ ജീവയാമാസ ബാലകമ്
മന്ത്രങ്ങൾ ജപിച്ച് ശുദ്ധീകരണം നടത്തി അവൾ ആ കുഞ്ഞിനെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചു.
ഭോജനം കാരയിത്വാ തു മംത്രം സംജീവനം ദദൌ
ഭക്ഷണം ഒരുക്കിയശേഷം അവൾ ജീവൻ നൽകുന്ന മന്ത്രം നൽകി.
പ്രാപ്തവാന്യത്ര സാ നാരീ ദാഹിതാ ഹരിശര്മണാ
അവൾ മറ്റൊരു സ്ഥലത്ത് എത്തുമ്പോൾ ഹരിശർമൻ അവളെ കത്തിച്ചു.
ദാഹിതസ്തനയഃ പിത്രാ ശോകകര്ത്രാ തദാമുനാ
അന്നേരം ദുഃഖത്തിൽ ആകുലനായ പിതാവാണ് മകനെ കത്തിച്ചത്.
ഗുണാധിപസ്യ തനയോ രാജ്ഞോ ധര്മസ്ഥലീപതേഃ
അവൻ ഗുണങ്ങളുടെ അധിപതിയായ ധർമ്മസ്ഥലിയുടെ രാജാവിന്റെ മകനായിരുന്നു.
ജീവനം ദത്തവാന്മഹ്യം വരയാദ്യ വരം മമ 3.2.2.
അവൻ എനിക്ക് ജീവൻ നൽകിയതുകൊണ്ട്, ഇന്ന് നീ എന്നിൽ നിന്ന് ഒരു വരം തേടൂ.
ഗൃഹീത്വാസ്ഥി ഗതസ്തീര്ഥേ തമന്വേഷയ മാ ചിരമ്
അസ്ഥികൾ എടുത്ത് അവൻ തീർത്ഥത്തിൽ പോയി; നീ വൈകാതെ അവനെ അന്വേഷിക്കണം.
പ്രാപ്തസ്തം കഥയാമാസ യഥാ പ്രാപ്തം ഹി ജീവനമ് ।। ഇതി ശ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ കേശവോഽസ്ഥിസമന്വിതഃ
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ജീവൻ എങ്ങനെ തിരികെ കിട്ടിയെന്ന് പറഞ്ഞു; ആ വാക്കുകൾ കേട്ടു അസ്ഥികൾ എടുത്ത് കേശവൻ പുറപ്പെട്ടു.
പ്രഗത്യാസ്ഥീനി സര്വാണി ദദൌ തസ്മൈ ദ്വിജാതയേ
വേഗത്തിൽ അസ്ഥികൾ എല്ലാം ആ ബ്രാഹ്മണനു നൽകി.
യോഗ്യാ ധര്മേണ യസ്യാഹം തസ്മൈ പ്രായാമി ധര്മിണേ
ധർമ്മപ്രകാരം ഞാൻ യോജ്യനായവനോടാണ് പോകുന്നത്.
അതസ്ത്വം വിക്രമാദിത്യ ധര്മജ്ഞ കഥയസ്വ മേ
അതിനാൽ ധർമ്മത്തെ അറിയുന്ന വിക്രമാദിത്യ, നീ എനിക്ക് പറയൂ.
യോഗ്യാ മധുമതീ നാരീ വാമനായ ദ്വിജന്മനേ
മധുമതിയായ യോജ്യയായ സ്ത്രീ വാമനനെന്ന ദ്വിജനു വേണ്ടിയാണ്.
പ്രാണദാതാ തു യോ വിപ്രഃ പിതേവ ഗുണതത്പരഃ
ജീവൻ നൽകുന്ന, ഗുണങ്ങളിൽ മനസ്സുള്ള ബ്രാഹ്മണൻ പിതാവുപോലെയാണ്.
വൈതാലോ ഭൂപതിശ്രേഷ്ഠം പുനര്വിക്രമമബ്രവീത്
വേതാളൻ വീണ്ടും രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വിക്രമനോടു പറഞ്ഞു.
വര്ദ്ധവന്നഗരേ രമ്യേ നാനാജനനിഷേവിതേ
വർദ്ധവൻ എന്ന മനോഹരമായ നഗരത്തിൽ പലതരത്തിലുള്ള ജനങ്ങൾ വസിച്ചു.
വിദ്വന്മാലാ പ്രിയാ തസ്യ പതിസേവാപരായണാ
അവിടെ ഒരു പണ്ഡിതനായ പൂവമാലക്കാരനും ഭർത്താവിനെ ഭക്തിയോടെ സേവിക്കുന്ന പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
പുത്രകന്യാസപത്നീകോ വൃത്ത്യര്ഥം സമുപാഗതഃ
അവൻ തന്റെ മകനെയും മകളെയും ഭാര്യയെയും കൂട്ടി ഉപജീവനത്തിനായി അവിടെ എത്തി.
കിംചിച്ഛ്രുത്വാ ദദൌ സ്വര്ണം സഹസ്രം പ്രത്യഹം നൃപ
അവന്റെ കഥ കുറച്ച് കേട്ട രാജാവ് അവനു ദിവസേന ആയിരം പൊൻ നാണയങ്ങൾ നൽകി.
വ്യയം കൃത്വാ തു തച്ഛേഷം സ കുല്യേ ഭുക്തവാന്സ്വയമ്
ചിലത് ചെലവാക്കി ശേഷിച്ചതും കുടുംബത്തോടൊപ്പം ആസ്വദിച്ചു.
പരീക്ഷാര്ഥം സ്മശാനേ ച രോദനം ബഹു കുര്വതീ
പരീക്ഷിക്കാൻ അവൾ ശ്മശാനത്തിൽ വന്നു ദുഃഖത്തോടെ കരഞ്ഞു.