വൈവസ്വതമനോര്മധ്യേ രാമോ ദാശരഥിര്ഭുവി
വൈവസ്വതമനുവിന്റെ കാലത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ ദശരഥപുത്രനായ രാമൻ ഭൂമിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സര്വപൂജ്യാവതാരശ്ച ന ഭവേദ്വൈ കദാചന
എപ്പോഴും എല്ലാവരും ആരാധിക്കുന്ന ഒരു അവതാരം ഉണ്ടാകില്ല.
ത്രയോഽവതാരാഃ കഥിതാസ്തഥാ നാന്യച്ചതുര്യുഗേ
മൂന്ന് അവതാരങ്ങളാണ് ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്; നാലു യുഗങ്ങളിലും മറ്റൊന്നുമില്ല.
ദ്വാപരസ്യ തഥാ കൃഷ്ണഃ ശേഷേണ സഹ വൈ ഭുവി
ദ്വാപരയുഗത്തിൽ കൃഷ്ണൻ ശേഷനോടൊപ്പം ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചുവെന്ന് പറയുന്നു.
അതഃ ഖംഡഃ പവിത്രോഽയം നൃണാം പാതകനാശനഃ
അതിനാൽ ഈ ഭാഗം വിശുദ്ധവും മനുഷ്യരുടെ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
ജന്മ പ്രഭൃതി പാപാനി തസ്യ നശ്യംതി നാന്യഥാ
ജനനത്തോടുകൂടി പാപങ്ങൾ ഇതിലൂടെ നശിക്കും; വേറേതു വഴി ഇല്ല.
ദ്വിതീയോ യോ മഹാകല്പോ വിഷ്ണുകല്പഃ സ വൈ സ്മൃതഃ
രണ്ടാമത്തെ മഹാകല്പം വിഷ്ണുകല്പം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ശതകോടിപ്രവിസ്താരോ വിഷ്ണുപൌരാണികസ്യ വൈ
വിഷ്ണുപുരാണത്തിലെ ഈ കല്പം നൂറുകോടി വർഷങ്ങൾ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
പൂര്വാര്ദ്ധാദ്ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ .സര്വദേവസമന്വിതഃ 3.4.25.
ആദ്യപകുതിയിൽ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവും എല്ലാ ദേവതകളും കൂടെ വാഴുന്നു.
തൃതീയോ യോ മഹാകല്പഃ ശിവകല്പഃ സ വൈ സ്മൃതഃ
മൂന്നാമത്തെ മഹാകല്പം ശിവകല്പം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ശതകോടിപ്രവിസ്താരഃ ശിവപൌരാണികൈഃ സ്മൃതഃ
ശിവപുരാണത്തിൽ പറയുന്ന ഈ കല്പം നൂറുകോടി വർഷങ്ങൾ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഗണേശസ്തത്ര ഭഗവാന്പുരാണപുരുഷാസനേ
അവിടെ ഭഗവാൻ ഗണേശൻ പുരാതനപുരുഷന്റെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു.
വിഷ്ണോര്നാഭിസമുദ്ഭൂതഃ പരമേഷ്ഠീ പിതാമഹഃ
വിഷ്ണുവിന്റെ നാഭിയിൽ നിന്ന് പരമേശ്വരനായ പിതാമഹൻ ഉദിച്ചുവന്നു.
പംചമോ യോ മഹാകല്പോ വായുകല്പഃ സ വൈ സ്മൃതഃ
അഞ്ചാമത്തെ മഹാകല്പം വായുകല്പം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
മഹേന്ദ്രാദഭവത്പ്രാപ്തോ മഹേംദ്രാദിംദ്രിയാണി ച
മഹേന്ദ്രനിൽ നിന്ന് മഹേന്ദ്രനു സമമായ ശക്തികളും, മറ്റു ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ലഭിച്ച ഒരാൾ ജനിച്ചു.
ശനിര്ബുധോ രവിഃ ശുക്രോ വിശ്വ കര്മാ ബൃഹസ്പതിഃ
ശനി, ബുധൻ, രവി, ശുക്രൻ, വിശ്വകർമ്മ, ബൃഹസ്പതി ഇവരാണ്.
സൃഷ്ടികര്താ സ വൈ ബ്രഹ്മാ ലിങ്ഗേന്ദ്രിയസമുദ്ഭവഃ । സൃഷ്ടിപാതാ സ വൈ വിഷ്ണുരവതാരിപദോദ്ഭവഃ । । ൧൦൮ ചതുര്വിംശതിതത്ത്വേഷു കല്പേകല്പേ പ്രഭുര്ഗതഃ । സനത്കുമാരോ ഹംസശ്ച വാരാഹോ നാരദസ്തഥാ । । ൧൦൯ നാരായണൌ ച കപിലാത്രേയൌ യജ്ഞാശ്വകണ്ടകൌ । വൃഷഭശ്ച പൃഥുര്മത്സ്യഃ കൂര്മോ ധന്വന്തരിസ്തഥാ । । 3.4.25.൧൧൦ മോഹിനീ ച നൃസിംഹശ്ച വാമനോ ഭാര്ഗവസ്തഥാ । രാമോ വ്യാസോ ബലഃ കൃഷ്ണോ ബുദ്ധഃ കല്കീ സ്വതത്ത്വഗഃ । । ൧൧൧ ഗുഹ്യജന്മാ മഹാദേവഃ സൃഷ്ടിദൈത്യവിനാശകഃ । ഏവം ജാതാസ്ത്രയോ ദേവാ മഹാകല്പേ ച പഞ്ചമേ । । ൧൧൨ ഷഷ്ഠോ യസ്തു മഹാകല്പോ വഹ്നികല്പഃ സ വൈ സ്മൃതഃ । സ്കന്ദസ്തത്രൈവ ഭഗവാന്പുരാണപുരുഷാസനേ । । ൧൧൩ പുരുഷാവ്യയതഃ സ്കന്നഃ സ്കന്ദസ്തസ്മാന്മഹാര്ചിമാന് । സൂര്യരൂപാ മഹാര്ചിര്യാ തസ്യാം ജാതോ ഹരിഃ സ്വയമ് । । ൧൧൪ വഹ്നിരൂപാ മഹാര്ചിര്യാ തസ്യാം ജാതഃ പിതാമഹഃ । ചന്ദ്രരൂപാ മഹാര്ചിര്യാ തസ്യാം ജാതഃ സ വൈ ഹരഃ । । ൧൧൫ ഋഷയോ മുനയോ വര്ണാ ലോകാ ജാതാഃ പിതാമഹാത് । ആദിത്യാ വിശ്വവസവസ്തുഷിതാ ഭാസ്വരാനിലാഃ । । ൧൧൬ മഹാരാജികസാധ്യാശ്ച ദേവാ വിഷ്ണുസമുദ്ഭവാഃ । യക്ഷരാക്ഷസഗന്ധര്വാഃ പിശാചാഃ കിന്നരാദയഃ । । ൧൧൭ ദൈത്യാശ്ച ദാനവാ ഭൂതാസ്താമസാ രുദ്രസമ്ഭവാഃ । കല്പേ കല്പേ സമുദ്ഭൂതമേവം ബ്രഹ്മാണ്ഡഗോചരേ । । ൧൧൮ സപ്തമോ യോ മഹാകല്പഃ സ വൈ ബ്രഹ്മാണ്ഡകല്പകഃ । പാവകസ്തത്ര ഭഗവാന്പുരാണപുരുഷാസനേ । । ൧൧൯ അചിന്ത്യതേജസസ്തസ്മാത്പുരുഷാദ്വഹ്നിരുദ്ഭവഃ । തതോ ജാതോ മഹാബ്ധിശ്ച തസ്മാജ്ജാതം വിരാണ്മയമ് । । 3.4.25.൧൨൦ രോമ്ണി രോമ്ണി തതസ്തസ്യ ബ്രഹ്മാണ്ഡാഃ കോടിശോഽഭവന് । ബ്രഹ്മാണ്ഡാദഭവദ്ബ്രഹ്മാ സര്വലോകപിതാമഹഃ । । ൧൨൧ തസ്മാജ്ജാതോ വിഭുര്വിഷ്ണുസ്തസ്മാജ്ജാതോ ഹരഃ സ്വയമ് । ശതകോടിപ്രവിസ്താരോ ബ്രഹ്മാണ്ഡാഖ്യപുരാണകേ । । ൧൨൨ ത്രിനേത്രം പഞ്ചവക്ത്രം ച ദശബാഹുര്ഭവസ്യ ച । അഷ്ടാദശാനാം കല്പാനാം വായുര്വൈ വൈദികൈഃ സ്മൃതഃ । । ൧൨൩ മഹാകല്പേഽഭവന്സര്വേ ദ്വിസഹസ്രാഃ ക്ഷയം ഗതാഃ । അഷ്ടമോ യോ മഹാകല്പോ ലിങ്ഗകല്പഃ സ വൈ സ്മൃതഃ । । ൧൨൪ തത്രൈവ ഭഗവാന്ധര്മഃ പുരാണപുരുഷാസനേ । അചിന്ത്യാവ്യക്തരൂപശ്ച ജാതോ ധര്മഃ സനാതനഃ । । ൧൨൫ ധര്മാത്കാമഃ സമുദ്ഭൂതഃ കാമാല്ലിങ്ഗസ്ത്രിധാഭവത് । പുംല്ലിങ്ഗഃ ക്ലീബലിങ്ഗശ്ച സ്ത്രീലിങ്ഗശ്ച സുരോത്തമ । । ൧൨൬ പുഁല്ലിങ്ഗാദഭവദ്വിഷ്ണുഃ സ്ത്രീലിങ്ഗാച്ച മഹേന്ദിരാ । ക്ലീബലിങ്ഗാത്സ വൈ ശേഷസ്തസ്യോപരി സ ച സ്ഥിതഃ । । ൧൨൭ ത്രിഭ്യസ്തമോമയേഭ്യശ്ച ജാതമേകാര്ണവം ജഗത് । സുപ്തേ നാരായണേ ദേവേ നാഭേഃ പങ്കജമുത്തമമ് । । ൧൨൮ ജാതം തസ്മാത്സ വൈ ബ്രഹ്മാ തസ്മാജ്ജാതോ വിരാഡയമ് । ശതകോടിപ്രവിസ്താരൈര്ലിങ്ഗപൌരാണികൈഃ കഥാ । । ൧൨൯ ഗീതാ ചൈവ വിധേരഗ്രേ തസ്യ സാരോഽയമുത്തമഃ । നവമോ യോ മഹാകല്പോ മത്സ്യകല്പഃ സ വൈ സ്മൃതഃ । । 3.4.25.൧൩൦ കുബേരസ്തത്ര ഭഗവാന്പുരാണപുരുഷാസനേ । അവ്യയാച്ച സമുദ്ഭൂതോ ധൂലിവൃന്ദോ മഹാംസ്തഥാ । । ൧൩൧ രജോഭൂതാച്ച തസ്മാച്ച കുബേരസ്യ സമുദ്ഭവഃ । കുബേരാദുദ്ഭവന്മത്സ്യോ വേദമൂര്തിശ്ച സദ്ഗുണഃ । । ൧൩൨ മത്സ്യോദരാത്സമുദ്ഭൂതോ വിഷ്ണുര്നാരായണോ ഹരിഃ । വിഷ്ണോര്നാഭേഃ സമുദ്ഭൂതോ ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ । । ൧൩൩ ബ്രഹ്മണശ്ചോദ്ഭവം ദൈവം ദൈവാദ്ദേവാ ബഭൂവിരേ । ചതുര്വിംശതിതത്ത്വാനി തൈര്ദേവൈര്ജനിതാനി വൈ । । ൧൩൪ കല്പേകല്പേ ക്രമാദേവം കല്പനാമാന്യകാരയത് । മത്സ്യകല്പേ തു മത്സ്യശ്ച മഹാമത്സ്യാത്സമുദ്ഭവഃ । । ൧൩൫ തന്മത്സ്യാദ്ഭഗവാന്വിഷ്ണുസ്തതോ ബ്രഹ്മണ ഉദ്ഭവഃ । കൂര്മകല്പേ മഹാമത്സ്യാത്കൂര്മോ ജാതഃ സ കച്ഛപഃ । । ൧൩൬ കൂര്മാച്ച ഭഗവാന്വിഷ്ണുസ്തതോ ബ്രഹ്മാ തതോ വിരാട് । ശ്വേതവാരാഹകല്പേ ച വരാഹാദ്വിഷ്ണുരുദ്ഭവഃ । । ൧൩൭ വിഷ്ണോര്നാഭേശ്ച സ ബ്രഹ്മാ തതോ ജാതോ വിരാഡയമ് । ഏവം സര്വേ ച വൈ കല്പാ ജ്ഞേയാഃ സര്വത്ര വൈ ബുധൈഃ । । ൧൩൮ ദശമോ യോ മഹാകല്പഃ കൂര്മകല്പഃ സ വൈ സ്മൃതഃ । അചേതാസ്തത്ര ഭഗവാന്പുരാണപുരുഷാസനേ । । ൧൩൯ പ്രകൃതേശ്ച പരോ യോ വൈ തുരീയോഽവ്യയ ഏവ ച । ശൂന്യഭൂതാത്തതോ ജാതഃ പ്രചേതാ ഭഗവാന്സ്വയമ് । । 3.4.25.൧൪൦ തസ്മാജ്ജാതോ മഹാനബ്ധിസ്തത്ര സുഷ്വാപ സ പ്രഭുഃ । നാരായണ ഇതി ഖ്യാതഃ സ വൈ ജലപതിഃ സ്വയമ് । । ൧൪൧ തദര്ദ്ധാച്ച മഹാകൂര്മസ്തതഃ ശേഷോ മഹാനഭൂത് । ത്രിധാഽഭവത്സ വൈ ശേഷോ ഭൂമാ ശേഷശ്ച ഭൌമനീ । । ൧൪൨ ഭൂമാ സ വൈ വിരാഡ് ജ്ഞേയഃ ശേഷോപരി സ ചാസ്ഥിതഃ । ഭൌമനീ ച മഹാലക്ഷ്മീഃ സാ ഭൂമ്നോ ഹൃദി സംസ്ഥിതാ । । ൧൪൩ ഭൂമ്നോ ജാതഃ സ വൈ ബ്രഹ്മാ സൃഷ്ടിസ്ഥിതിവിനാശകഃ । ത്രിധാമൂര്തിഃ സ വൈ ബ്രഹ്മാ കല്പേകല്പേ ക്രമാദയമ് ।। ൧൪൪ പടം സുഷുപ്തഭൂതം യത്പുരാണപുരുഷാസനമ് । യത്ര ഗത്വേന്ദ്രിയാണ്യേവ തൃപ്തിം പ്രാപ്യ ക്ഷയന്തി വൈ ।। ൧൪൫ അഹങ്കാരസ്തദാഗത്യ ചൈതന്യം മനസി സ്ഥിതമ് । വഞ്ചയിത്വാ പുനര്ലോകം കരോതി സ്മ സ്വലീലയാ ।। ൧൪൬ തുരീയശക്തിര്യാ ജ്ഞേയാ മഹാകാലീ സനാതനീ । മഹാകല്പശ്ച തൈഃ സര്വൈസ്തദങ്ഗം ശ്രുതിഭിഃ സ്മൃതമ് ।। ൧൪൭ നമസ്തസ്യൈ മഹാകാല്യൈ മമ മാത്രേ നമോ നമഃ । യതഃ പുരാണപുരുഷാ ഭവന്തി ച ലിയന്തി ച ।। ൧൪൮ ദശൈവ ച മഹാകല്പാ വ്യതീതാ ഇഹ ഭോഃ സുരാഃ । സാമ്പ്രതം വര്തതേ യോ വൈ മഹാകല്പോ ഭവിഷ്യകഃ ।। ൧൪൯ തദുത്പത്തിം ശൃണുധ്വം ഭോ ദേവാഃ സര്പിഗണാ മമ । അചിന്ത്യമക്ഷരം യത്തു തുരീയം ച സദാ സ്ഥിതമ് ।। 3.4.25.൧൫൦ യദ്ഗത്വാ ന നിവര്തന്തേ നരാസ്തത്രൈവ തത്പദമ് । അനേകസൃഷ്ടിരചനാഃ സന്തി തസ്യൈവ ലീലയാ ।। ൧൫൧ തസ്യാന്തം ന വിദുര്ദേവാഃ കഥം ജാനന്തി വൈ നരാഃ । ഭൂതോ ഭൂതോ മഹാകല്പോ ദൃഷ്ടോ വൈദേസ്തദീരിതഃ ।। ൧൫൨ ഭാവ്യാ യേ തു മഹാകല്പാ ന വൈ ജാനന്തി തേ സദാ । ത്രയസ്ത്രിംശന്മഹാകല്പാഃ കൈശ്ചിദ്വേദൈരുദീരിതാഃ ।। ൧൫൩ അഷ്ടാദശ മഹാകല്പാഃ പൃഥങ് നാമ്നോപവര്ണിതാഃ । ഏകാദശ മഹാകല്പാഃ കൈശ്ചിത്പ്രോക്താഃ പുരാതനൈഃ ।। ൧൫൪ അതോഽഹം നിശ്ചയേനാദ്യ ഭാവ്യകല്പേഷു ഭോഃ സുരാഃ । വേദാനാം വചനം സത്യം നാന്യഥാ ച ഭവേത്ക്വചിത് ।। ൧൫൫ തദവ്യയാത്സമുദ്ഭൂതോ രാധാകൃഷ്ണഃ സനാതനഃ । ഏകീഭൂതം ദ്വയോരങ്ഗം രാധാകൃഷ്ണോ ബുധൈഃ സ്മൃതഃ ।। ൧൫൬ സഹസ്രയുഗപര്യന്തം യത്തേപേ പരമം തപഃ । തദാ സ ച ദ്വിധാ ജാതോ രാധാകൃഷ്ണഃ പൃഥക്പൃഥക് ।। ൧൫൭ സഹസ്രയുഗപര്യന്തം തേപതുസ്തൌ പരം തപഃ । തയോരങ്ഗാത്സമുദ്ഭൂതാ ജ്യോത്സ്നാ തമനാശിനീ । । ൧൫൮ തജ്യോത്സ്നാഭിഃ സമുദ്ഭൂതം ദിവ്യം വൃന്ദാവനം ശുഭമ് । ഏകവിംശത്പ്രകൃതയോ യോജനേ യോജനേ സ്മൃതാഃ । । ൧൫൯ ദിവ്യം വൃന്ദാവനം ജാതം ചതുരാശീതിസമ്മിതേ । ക്രോശായാമം മഹാരമ്യം തല്ലിങ്ഗം ശൃണു മേ പ്രഭോ । । 3.4.25.൧൬൦ ഇന്ദ്രിയപ്രകൃതീനാം ച ദശാനാം ഗ്രാമതദ്ദശ
കലിയുഗീയേതിഹാസസമുച്ചയവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച തദാ സ ഭഗവാന്കല്കിഃ പുരാണപുരുഷോദ്ഭവഃ । ദിവ്യം വാജിനമാരുഹ്യ ഖഡ്ഗീ വര്മീ ച ചര്മധൃക് । । മ്ലേച്ഛാംസ്താന്ദൈത്യഭൂതാംശ്ച ഹത്വാ യോഗം ഗമിഷ്യതി । । ൧ ഷോഡശാബ്ദസഹസ്രാണി തദ്യോഗാഗ്നിപ്രതാപിതാ । ഭസ്മഭൂതാ കര്മഭൂമിര്നിര്ജീവാ ഭവിതാ തദാ । । ൨ തതോഽനുയോഗം ജനിതോ മേഘോ ഭൂത്വാ ലയങ്കരഃ । പ്രലയാഗ്രേണ സാ ഭൂമിര്ജലമധ്യേ ഗമിഷ്യതി । । ൩ തദാ കലിയുഗോ ഘോരോ ബലിപാര്ശ്വം ഗമിഷ്യതി । ഗതേ കലിയുഗേ ഘോരേ കര്മഭൂമിം പുനര്ഹരിഃ । । കൃത്വാ സ്ഥലമയീം രമ്യാം യജ്ഞൈര്ദേവാന്യജിഷ്യതി । । ൪ യജ്ഞഭാഗമുപാദായ ദേവാസ്തേ ബലസംയുതാഃ । വൈവസ്വതം മനും ഗത്വാ കഥയിഷ്യന്തി കാരണമ് । । ൫ കല്കിനോ വദനാജ്ജാതോ ബ്രാഹ്മണോ വര്ണ ഏവ ഹി । ബാഹ്വോഃ ക്ഷത്രം വിശോ ജാന്വോഃ ശൂദ്രോ വര്ണസ്തദങ്ഘ്രയോഃ । । ൬ ഗൌരോ രക്തസ്തഥാ പീതഃ ശ്യാമസ്തേ ബ്രാഹ്മണാദയഃ । ദേവ്യാഃ ശക്തിം സമാദായ ജനിഷ്യന്തി സുതാന്ബഹൂന് । । ൭ ഏകവിംശത്കിഷ്കുമിതാ മനുജാ ധര്മരൂപിണഃ । ജാതിധര്മമുപാദായ യജിഷ്യംതി സുരാന്മുദാ । । ൮ തദാ വൈവസ്വതോ ധീമാന്നത്വാ തം കല്കിനം ഹരിമ് । അയോധ്യായാം രാജപദം കരിഷ്യതി തദാജ്ഞയാ । । ൯ തച്ഛിക്ഷാതോ ഭവേത്പുത്രോ യഃ സ ഇക്ഷ്വാകുരേവ ഹി । പിതൂ രാജ്യം പുരസ്കൃത്യ ഭൂമൌ ദിവ്യം ശതം സമാഃ । । ദിവ്യവര്ഷശതായുശ്ച ത്യക്ത്വാ ദേഹം ഗമിഷ്യതി । । 3.4.26.൧൦ യദാ തു ഭഗവാന്കല്കീ ബ്രഹ്മസൂത്രം കരിഷ്യതി । തദാ വേദാശ്ച ചത്വാരോ മൂര്തിമന്തശ്ച സാങ്ഗഃകാഃ । । അഷ്ടാദശപുരാണൈശ്ച തത്രായാസ്യന്തി ഹര്ഷിതാഃ । । ൧൧ സ്തോഷ്യന്തി കല്കിനം ദേവം പുരാണപുരുഷാംശകമ് । കാര്ത്തികേ ശുക്ലപക്ഷേ ച നവമ്യാം ഗുരുവാസരേ । । ൧൨ യജ്ഞകുണ്ഡാച്ച പുരുഷോ ഭവിഷ്യതി മഹോത്തമഃ । നാമ്നാ സത്യയുഗോ ജ്ഞേയഃ സത്യ മാര്ഗപ്രദര്ശകഃ । । ൧൩ ദൃഷ്ടവാ തം പുരുഷം രമ്യം തദാ ബ്രഹ്മാദയഃ സുരാഃ । താം തിഥിം വര്ണയിഷ്യന്തി കര്മക്ഷയകരീം മനോഃ । । ൧൪ അസ്യാം തിഥൌ ച മനുജോ ധാതൃവൃക്ഷതടേ മുദാ । യോഽര്ചയിഷ്യതി യാന്ദേവാന്ദേവാസ്തേ തസ്യ വശ്യഗാഃ । । ൧൫ അക്ഷയാ നവമീ നാമ യുഗാദിനവമീ ഹി സാ । ലോകമങ്ഗലദാത്രീ ച സര്വകില്വിഷനാശിനീ । । ൧൬ ധാതൃമൂലതലേ ചൈവ മാലതീം തുലസീം മുദാ । സംസ്ഥാപ്യ വേദവിധിനാ ശാലഗ്രാമം യജന്തി യേ । । ജീവന്മുക്താശ്ച തേ ജ്ഞേയാ പിതൄണാം തൃപ്തികാരകാഃ । । ൧൭ ധാതൃവൃക്ഷതലേ ഗത്വാ യോ വൈ ശ്രാദ്ധം കരിഷ്യതി । ഗയാശ്രാദ്ധസഹസ്രസ്യ ലപ്സ്യതേ ച ഫലം പരമ് । । ൧൮ യഃ കരോതി തഥാ ഹോമം സഹസ്രമഖസന്നിഭമ് । മൃതഃ സ സ്വര്ഗമാപ്നോതി സകുലഃ സപരിച്ഛദഃ । । ൧൯ ഇത്യുക്തേ വചനേ തേഷാം കല്കീ ദേവോ മുദാന്വിതഃ । തഥാസ്ത്വിത്യേവ വചനം വദിഷ്യതി സുരാന്പ്രതി । । 3.4.26.൨൦ ഇത്യുക്ത്വാ ഭഗവാന്കല്കീ പശ്യതാം ദേവരൂപിണാമ് । തത്രൈവാന്തര്ഗതോ ഭൂത്വാ സുഷുപ്തശ്ച ഭവിഷ്യതി । । ൨൧ ഗതേ തസ്മിന്ഭഗവതി കര്മഭൂമിഃ സുദുഃഖിതാ । വിരഹാഗ്നിമതീ ഭൂത്വാ ബീജാംസ്താന്സംക്ഷയിഷ്യതി । । ൨൨ തസ്മിന്കാലേ മഹാദൈത്യാഃ പാതാലതലവാസിനഃ । പ്രഹ്ലാദം ച പുരസ്കൃത്യ ഗമിഷ്യന്തി സുരാന്പ്രതി । । ൨൩ ഖരോഷ്ട്രഗൃദ്ധ്രമഹിഷകാകകര്കസമാസ്ഥിതാഃ । സിംഹവ്യാഘ്രവൃകാരൂഢാഃ ശൃഗാലശ്യേനവാഹനഃ । । ൨൪ പ്രാസപട്ടിശഖഡ്ഗാംശ്ച ഭുശുണ്ഡീപരിഘാദികാന് । ഗൃഹീത്വാ വേഗവന്തസ്തേ ഗര്ജിഷ്യന്തി പുനഃ പുനഃ । । ൨൫ തദാ ശക്രാദയോ ദേവാസ്ത്രയസ്ത്രിംശദ്ഗണാ മുദാ । സ്വായുധാനി ഗൃഹീത്വാശു കരിഷ്യന്തി രണം മഹത് । । ൨൬ ദിവ്യവര്ഷമയം ഘോരം യുദ്ധം തേഷാം ഭവിഷ്യതി । മൃതാന്മൃതാന്രണേ ദൈത്യാന്ഭാര്ഗവോ ജീവയിഷ്യതി । । ൨൭ ശ്രമഭൂതാസ്തഥാ ദേവാസ്ത്യക്ത്വാ യുദ്ധം സമന്തതഃ । ക്ഷീരാബ്ധിം ച ഗമിഷ്യന്തി യത്ര സാക്ഷാദ്ഹരിഃ സ്വയമ് । । ൨൮ തേഷാം സ്തുത്യാ സ ഭഗവാന്ദേവമങ്ഗലഹേതവേ । സ്വപൂര്വാര്ദ്ധ സ്വരൂപം ച കരിഷ്യതി സനാതനഃ । । ൨൯ സ ച ഹംസോ ഹരിഃ സാക്ഷാച്ഛതസൂര്യസമപ്രഭഃ । ശുക്രം പ്രഹ്ലാദപ്രമുഖാംസ്തേജസാ താപയിഷ്യതി । । 3.4.26.൩൦ തദാ പരാജിതാ ദൈത്യാസ്ത്യക്ത്വാ ഗാം ദുഃഖിതാ ഭൃശമ് । വിതലേ ച ഗമിഷ്യന്തി മഹാദേവേന രക്ഷിതാഃ । । ൩൧ പുനസ്തേ സകലാ ദേവാ നിര്ഭയാ നിരുപദ്രവാഃ । വൈവസ്വതസ്യ തനയം ചാഭിഷേക്ഷ്യന്തി ഭൂപദേ । । ൩൨ ദിവ്യവര്ഷശതായുശ്ച സ ഇക്ഷ്വാകുര്ഭവിഷ്യതി । വര്ഷാണാം ച പ്രമാണേന നൃണാമായുശ്ചതുശ്ശതമ് । । ൩൩ ഇതി തേ കഥിതം സര്വം യത്പൃഷ്ടോഽഹം മനോ ത്വയാ । ചതുര്യുഗാനാം ചരിതം നൃപാണാം ച പൃഥക് പൃഥക് । । ൩൪ ചതുഷ്പാദാ ഹി ധര്മസ്യ ജ്ഞാനം ധ്യാനം ശമോ ദമഃ । ആത്മജ്ഞാനം സ വൈ ജ്ഞാനം ധ്യാനമധ്യാത്മചിന്തനമ് । । മനഃ സ്ഥിരത്വം ച ശമോ ദമസ്ത്വിന്ദ്രിയനിഗ്രഹഃ । । ൩൫ ചതുര്ലക്ഷാബ്ദകാന്യേവ ദ്വാത്രിംശച്ച സഹസ്രകമ് । തത്സങ്ഖ്യയാ ഹി ധര്മസ്യ പാദശ്ചൈകഃ പ്രകീര്തിതഃ । । ൩൬ പ്രാഹ്ണമധ്യാഹ്നസായാഹ്നം ത്രിസന്ധ്യം ച ഭവേത്സദാ । ഏകൈകേന പദാ തസ്യ വിരാജോ ഭുവി വര്തതേ । । ൩൭ യദാ ധര്മോ ഭവേദ്വൃദ്ധസ്തദായുശ്ചൈവ വര്ദ്ധതേ । സപ്തശ്ലോകസഹസ്രാണി ഖണ്ഡേഽസ്മിന്കഥിതാനി ഹി । । അതശ്ചോത്തരഖണ്ഡം ഹി വര്ണയാമി മനോ ശൃണു । । ൩ ൮ ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണേ പ്രതിസര്ഗപര്വണി ചതുര്യുഗഖണ്ഡാപരപര്യായേ കലിയുഗീയേതിഹാസസമുച്ചയവര്ണനം നാമ ഷഡ്വിംശോഽധ്യായഃ । ൨൬ ഇതി ശ്രീഭവിഷ്യേ മഹാപുരാണേ തൃതീയം പ്രതിസര്ഗപര്വചതുര്യുഗഖണ്ഡാപരപര്യായം സമാപ്തമ്
ഹിരണ്യാശ്വദാനവിധിവര്ണനമ് യസ്യ പ്രസാദാത്പുരുഷഃ ശാശ്വതം ഫലമശ്നുതേ
ആശീർവാദംകൊണ്ട് ഒരാൾക്ക് ശാശ്വതമായ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.
പുണ്യം ദിനമഥാസാദ്യ പാത്രം വാപി ഗുണാധികമ്
പുണ്യദിനമോ, അതിവിശിഷ്ടമായ പാത്രമോ ലഭിച്ചാൽ,
ഖലീനാലംകൃതമുഖം കാരയേദ്ധേമവാജിനമ്
കഴുത്തിൽ കപ്പലും അലങ്കാരവും ധരിച്ച സ്വർണ്ണകുതിര നിർമ്മിക്കണം.
സ്ഥാപയേദ്വേദിമധ്യേ തു കൃഷ്ണാജിനതിലോപരി
അത് വേദിയുടെ നടുവിൽ, കറുത്ത മാൻചർമ്മത്തിലും എള്ളിനുമീതെയും സ്ഥാപിക്കണം.
സംപൂജ്യ കുസുമൈഃ ശ്വേതൈശ്ചണകാന്വിനിവേദ്യ ച
ശുദ്ധവെള്ളപ്പൂക്കളാൽ പൂജിച്ച്, കടലക്കടലയും അർപ്പിക്കണം.
ഇമമുച്ചാരയേന്മംത്രം പുരാണോക്തം യതവ്രതഃ
പുരാണത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഈ മന്ത്രം, വ്രതശുദ്ധിയോടെ ഉച്ചരിക്കണം.
വാജിരൂപേണ മാമസ്മാത്പാഹി സംസാരസാഗരാത്
"കുതിരരൂപത്തിൽ, ഈ സാംസാരികസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് എന്നെ രക്ഷിക്കണമേ."
പ്രദക്ഷിണം തതഃ കൃത്വാ പ്രണിപത്യ വിസര്ജയേത്
ശേഷം അതിനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, വന്ദനം ചെയ്ത് വിടവാങ്ങണം.
ദത്ത്വാ പാപക്ഷയാദ്ഭാനോര്ലോകമാപ്നോതി ശാശ്വതമ് 4.186.
ഇത് ദാനം ചെയ്താൽ പാപങ്ങൾ നശിച്ച്, ശാശ്വതമായ സൂര്യലോകം ലഭിക്കും.
പുരാണശ്രവണം തദ്വത്കാരയേദ്ഭോജനാദനു
ഭക്ഷണത്തിന് ശേഷം പുരാണം ശ്രവിക്കാനും ക്രമീകരിക്കണം.
ഇത്ഥം ഹിരണ്യാശ്വവിധിം കരോതി യഃ സുപുണ്യമാസാദ്യ ദിനം നരേംദ്ര
ഇങ്ങനെ, ഏറ്റവും പുണ്യമായ ദിവസത്തിൽ സ്വർണ്ണകുതിരവിധി ആചരിക്കുന്നവൻ,
ഇതി പഠതി യ ഇത്ഥം ഹൈമവാജിപ്രദാനം സകലകലുഷമുക്തഃ സോഽശ്വയുക്തേന ഭൂപഃ
ഇങ്ങനെ വായിക്കുന്നവനും, സ്വർണ്ണകുതിരം ദാനം ചെയ്യുന്നവനും, രാജാവേ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനായി കുതിരയോടൊപ്പം ഐക്യപ്പെടുന്നു.
സൃഷ്ടിയുടെ കർത്താവായ ബ്രഹ്മാവ്, ലിംഗവും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മൂലമായി ഉദിച്ചവനാണ്. സൃഷ്ടിയും സംഹാരവും ചെയ്യുന്ന വിഷ്ണുവും അവതാരപദത്തിൽ നിന്നാണ്. ഓരോ കല്പത്തിലും നാല്പത്തിരണ്ടു തത്ത്വങ്ങളിൽ ഈ പ്രഭു പ്രവേശിക്കുന്നു.
കലിയുഗത്തിലെ ചരിത്രം ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നു. അപ്പോൾ ഭഗവാൻ കല്കി, പുരാതനപുരുഷനിൽ നിന്ന് ഉദിച്ചവൻ, ദിവ്യമായ കുതിരയിൽ കയറി, വാൾയും കവചവും ധരിച്ച്, മ്ലേച്ഛന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും സംഹരിക്കും. അതിനുശേഷം ഭൂമി ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടും.