കലൌ തദര്ദ്ധകം ജ്ഞേയം നൃണാമായുഃ പുരാതനേ
കലിയുഗത്തിൽ, പഴയകാല മനുഷ്യരുടെ ആയുസ്സ് അതിന്റെ പകുതിയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
ഭൌമ മന്വംതരേ ചൈവ സത്യേ തുര്യസഹസ്രകമ്
ഭൗമമന്വന്തരത്തിലും സത്യയുഗത്തിലും ആയുസ്സ് നാലായിരം വർഷമാണ്.
കലൌ തദര്ദ്ധകം ജ്ഞേയം നരായുശ്ചാര്ഷസമ്മതമ്
കലിയുഗത്തിൽ, മഹർഷിമാർ അംഗീകരിച്ച പ്രകാരം മനുഷ്യരുടെ ആയുസ്സ് അതിന്റെ പകുതിയാണെന്ന് അറിയണം.
ത്രേതായാം ത്രിശതാബ്ദം ച ദ്വാപരേ തു തദര്ദ്ധകമ്
ത്രേതായുഗത്തിൽ ആയുസ്സ് മൂവായിരം വർഷമാണ്; ദ്വാപരയുഗത്തിൽ അതിന്റെ പകുതിയാണ്.
മന്വംതരേ തു യന്നാമ്നാ ഭൂപാശ്ചാസംശ്ചതുര്യുഗേ
ഓരോ മന്വന്തരത്തിലും, നാലു യുഗങ്ങളിലും പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടിരുന്ന രാജാക്കന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏവമന്യത്ര വൈ ജ്ഞേയം യുഗേ തുര്യേ മനൌ മനൌ
ഇങ്ങനെ, ഓരോ നാലാം യുഗത്തിലും, ഓരോ മനുവിന്റെ കാലത്തും ഇതേപോലെയാണ് മനസ്സിലാക്കേണ്ടത്.
യുഗാംതേ കര്മഭൂമേശ്ച ലയഃ കല്പഃ സ വൈ സ്മൃതഃ
യുഗത്തിന്റെ അവസാനം, കര്മഭൂമിയുടെ ലയം കല്പം എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.
പുരാണ പുരുഷസ്യൈവ ദിനാന്തേ പ്രലയോ ഹി യഃ
പുരാതനപുരുഷന്റെ ഒരു ദിവസത്തിന്റെ അവസാനം സംഭവിക്കുന്ന ലയമാണ് പ്രളയം.
ഷഡ്വിംശത്കല്പസാഹസ്രൈര്മഹാകല്പോ ഹി യഃ സ്മൃതഃ 3.4.25.
ഇരുപത്താറായിരം കല്പങ്ങൾ ചേർന്നതാണ് മഹാകല്പം എന്ന് പറയുന്നു.
തദാ ബ്രഹ്മാ സുരൈഃ സാര്ദ്ധം ഭൂപം സ്വായംഭുവം ഗതഃ
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവും ദേവന്മാരും ചേർന്ന് സ്വായംഭുവൻ രാജാവിന്റെ അടുക്കൽ പോയി.
സ്വായംഭുവമനോര്മധ്യേ വാരാഹോഽഭൂത്സ വൈ ഭുവി
സ്വായംഭുവമനുവിന്റെ കാലത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ, വാരാഹം ഭൂമിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
സ്വാരോചിഷമനോരന്തേ നൃസിംഹോഽഭൂത്സ വൈ ഭുവി
സ്വരോചിഷമനുവിന്റെ കാലാവസാനത്തിൽ നരസിംഹൻ ഭൂമിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തദൌത്തമമനോര്മധ്യേ രുദ്രോഽഭൂത്സഗണോ ഭുവി
ഉത്തമമനുവിന്റെ കാലത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ, രുദ്രനും അവന്റെ അനുയായികളും ഭൂമിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
താമസാന്തേഽഭവന്മത്സ്യഃ സ വൈ ഭുവി സനാതനഃ
താമസമനുവിന്റെ കാലാവസാനത്ത്, ശാശ്വതനായ മത്സ്യൻ ഭൂമിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
വൈവസ്വതമനോര്മധ്യേ കൃഷ്ണോഭൂദ്ഭുവി സ പ്രഭുഃ
വൈവസ്വതമനുവിന്റെ കാലത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ, കൃഷ്ണൻ എന്ന പ്രഭു ഭൂമിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
രൈവതാന്തേഽഭവത്കൂര്മഃ സ വൈ ഭുവി സനാതനഃ
രൈവതമനുവിന്റെ കാലാവസാനത്ത്, ശാശ്വതനായ കൂർമ്മൻ ഭൂമിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ചാക്ഷുഷാന്തേ ജാമദഗ്ന്യോഽഭവദ്രാമഃ സ വൈ ഭുവി
ചാക്ഷുഷമന്വന്തരത്തിന്റെ അവസാനം ജാമദഗ്ന്യനായ രാമൻ ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചുവെന്ന് പറയുന്നു.
വൈവസ്വതമനോരാദൌ വാമനോഽഭൂത്സ വൈ ഭുവി
വൈവസ്വതമനുവിന്റെ കാലത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ വാമനൻ ഭൂമിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
വൈവസ്വതമനോര്മധ്യേ കല്കീ നാമ്നാഹമാഗതഃ 3.4.25.
വൈവസ്വതമനുവിന്റെ കാലത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ ഞാൻ കല്കിയെന്ന പേരിൽ വന്നിരുന്നു.
സാവര്ണികാദൌ ഭവിതാ ബുദ്ധോ നാമ്നാ സ വൈ ഭുവി
സാവർണികമനുവിന്റെ കാലത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ബുദ്ധൻ എന്ന പേരിൽ ഭൂമിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടും.
വൈവസ്വതമനോര്മധ്യേ രാമോ ദാശരഥിര്ഭുവി
വൈവസ്വതമനുവിന്റെ കാലത്തിന്റെ മധ്യത്തിൽ ദശരഥപുത്രനായ രാമൻ ഭൂമിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സര്വപൂജ്യാവതാരശ്ച ന ഭവേദ്വൈ കദാചന
എപ്പോഴും എല്ലാവരും ആരാധിക്കുന്ന ഒരു അവതാരം ഉണ്ടാകില്ല.
ത്രയോഽവതാരാഃ കഥിതാസ്തഥാ നാന്യച്ചതുര്യുഗേ
മൂന്ന് അവതാരങ്ങളാണ് ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്; നാലു യുഗങ്ങളിലും മറ്റൊന്നുമില്ല.
ദ്വാപരസ്യ തഥാ കൃഷ്ണഃ ശേഷേണ സഹ വൈ ഭുവി
ദ്വാപരയുഗത്തിൽ കൃഷ്ണൻ ശേഷനോടൊപ്പം ഭൂമിയിൽ അവതരിച്ചുവെന്ന് പറയുന്നു.
അതഃ ഖംഡഃ പവിത്രോഽയം നൃണാം പാതകനാശനഃ
അതിനാൽ ഈ ഭാഗം വിശുദ്ധവും മനുഷ്യരുടെ പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.
ജന്മ പ്രഭൃതി പാപാനി തസ്യ നശ്യംതി നാന്യഥാ
ജനനത്തോടുകൂടി പാപങ്ങൾ ഇതിലൂടെ നശിക്കും; വേറേതു വഴി ഇല്ല.
ദ്വിതീയോ യോ മഹാകല്പോ വിഷ്ണുകല്പഃ സ വൈ സ്മൃതഃ
രണ്ടാമത്തെ മഹാകല്പം വിഷ്ണുകല്പം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ശതകോടിപ്രവിസ്താരോ വിഷ്ണുപൌരാണികസ്യ വൈ
വിഷ്ണുപുരാണത്തിലെ ഈ കല്പം നൂറുകോടി വർഷങ്ങൾ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
പൂര്വാര്ദ്ധാദ്ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ .സര്വദേവസമന്വിതഃ 3.4.25.
ആദ്യപകുതിയിൽ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവും എല്ലാ ദേവതകളും കൂടെ വാഴുന്നു.
തൃതീയോ യോ മഹാകല്പഃ ശിവകല്പഃ സ വൈ സ്മൃതഃ
മൂന്നാമത്തെ മഹാകല്പം ശിവകല്പം എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.