തസ്യാനുജാ മധുമതീ ശീലരൂപഗുണാന്വിതാ
അവന്റെ ഇളയ സഹോദരി മധുമതിയാണ്; അവൾക്ക് നല്ല സ്വഭാവവും സൗന്ദര്യവും ഗുണങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഭ്രാതാ? ബഭ്രാമ തൌ സര്വം ചിനുതശ്ച സുതാവരമ്
അവളുടെ സഹോദരൻ എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിച്ചു, അവളുടെ ക്ക് ഏറ്റവും ഉത്തമനായ വരനെ അന്വേഷിച്ചു.
പഠനാര്ഥേ തു കാശ്യാം വൈ സത്ത്വശീലഃ സ്വയം ഗതഃ
പഠനത്തിനായി സത്വശീലൻ സ്വയം കാശിയിലേക്ക് പോയി.
വാമനോ നാമ വിഖ്യാതോ രൂപശീലവയോവൃതഃ
വാമനൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ ഒരാൾ, രൂപത്തിലും സ്വഭാവത്തിലും പ്രായത്തിലും ഉത്തമനായിരുന്നു.
ഭോജനം ഛാദനം പാനം സ്വപ്നം ത്യക്ത്വാ ച വിഹ്വലാ
അവൾ വിഷാദത്തിൽ ആകുലയായി ഭക്ഷണം, വസ്ത്രം, പാനം, ഉറക്കം എന്നിവ ഉപേക്ഷിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ സുശീലാ തം ബാലാ വാമനം ബ്രാഹ്മണം തഥാ 3.2.2.
സുഷീലാ എന്ന ബാലിക ആ ബ്രാഹ്മണനായ വാമനനെ കണ്ടു.
ഹരിശര്മാ പ്രയോഗേ ച ദ്വിജം ദൃഷ്ട്വാ ത്രിവിക്രമമ്
ഹരിശർമൻ ആചാരത്തിൽ ബ്രാഹ്മണനായ ത്രിവിക്രമനെ കണ്ടു.
സത്യശീലസ്തു കാശ്യാം വൈ ഗുരുപുത്രം ച കേശവമ്
സത്യശീലൻ കാശിയിലും ഗുരുപുതനായ കേശവനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
മാഘകൃഷ്ണത്രയോദശ്യാം ഭൃഗൌ ലഗ്നം ശുഭം സ്മൃതമ്
മാഘമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ പതിമൂന്നാം ദിവസം, ഭൃഗുവിന്റെ ശുഭമായ യോഗം ഓർത്തു.
തസ്മിന്കാലേ തു സാ കന്യാ ഭുജഗേനൈവ ദംശിതാ
അന്ന് ആ സമയത്ത് ആ പെൺകുട്ടിയെ ഒരു പാമ്പ് കടിച്ചു.
തദാ തേ ബ്രാഹ്മണാ യത്നം കാരയാമാസുരുത്തമമ്
അപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഏറ്റവും വലിയ ശ്രമം നടത്തി.
ഹരിശര്മാ തു തത്സര്വം കൃത്വാ വേദവിധാനതഃ
ഹരിശർമൻ ആ എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളും വേദനിയമപ്രകാരം നടത്തി.
ത്രിവിക്രമസ്തു ബഹുധാ ദുഃഖം കൃത്വാ സ്മരാനുഗഃ
ത്രിവിക്രമൻ, മന്മഥനെ പിന്തുടർന്ന്, പലവിധം ദു:ഖം അനുഭവിച്ചു.
കേശവസ്തു മഹാദുഃഖീ പ്രിയാസ്ഥീനി ഗൃഹീതവാന്
കേശവൻ അതിയായ ദു:ഖത്തിൽ പ്രിയതയുടെ അസ്ഥികൾ എടുത്തു.
ഭസ്മഗ്രാഹീ വാമനസ്തു വിരഹാഗ്നിപ്രപീഡിതഃ
വാമനൻ ചിതാഭസ്മം ശേഖരിച്ചു, വിരഹാഗ്നിയിൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
ഏകദാ സരയൂതീരേ ലക്ഷ്മണാഖ്യപുരേ ശുഭേ 3.2.2.
ഒരു ദിവസം സരയു നദിയുടെ തീരത്ത്, ലക്ഷ്മണ എന്ന പേരുള്ള ശുഭമായ നഗരത്തിൽ.
തസ്മിന്ദിനേ രാമശര്മാ ശിവധ്യാനപരായണഃ
അന്നേദിവസം രാമശർമൻ ശിവനെ ധ്യാനിച്ച് മുഴുവൻ മനസ്സും അർപ്പിച്ചു ഇരുന്നു.
തസ്യ പത്നീ വിശാലാക്ഷീ രചിത്വാ ബഹുഭോജനമ്
അവന്റെ ഭാര്യ വിശാലാക്ഷി പലവിധ വിഭവങ്ങൾ ഒരുക്കി വിരുന്ന് പാകം ചെയ്തു.
തസ്മിന്കാലേ ച തദ്ബാലോ മൃതഃ പാപവശംഗതഃ
അപ്പോഴാണ് അവരുടെ കുഞ്ഞ് പാപത്തിന്റെ ബലത്തിൽ മരണം സംഭവിച്ചത്.
ന രോദനം ത്യക്തവതീ പുത്രശോകാഗ്നിതാപിതാ
മകനെ നഷ്ടപ്പെട്ട ദുഃഖത്തിൽ കത്തിയിരുന്നുവെങ്കിലും അവൾ കരയാതെ നിന്നു.
ജപിത്വാ മാര്ജനം കൃത്വാ ജീവയാമാസ ബാലകമ്
മന്ത്രങ്ങൾ ജപിച്ച് ശുദ്ധീകരണം നടത്തി അവൾ ആ കുഞ്ഞിനെ വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചു.
ഭോജനം കാരയിത്വാ തു മംത്രം സംജീവനം ദദൌ
ഭക്ഷണം ഒരുക്കിയശേഷം അവൾ ജീവൻ നൽകുന്ന മന്ത്രം നൽകി.
പ്രാപ്തവാന്യത്ര സാ നാരീ ദാഹിതാ ഹരിശര്മണാ
അവൾ മറ്റൊരു സ്ഥലത്ത് എത്തുമ്പോൾ ഹരിശർമൻ അവളെ കത്തിച്ചു.
ദാഹിതസ്തനയഃ പിത്രാ ശോകകര്ത്രാ തദാമുനാ
അന്നേരം ദുഃഖത്തിൽ ആകുലനായ പിതാവാണ് മകനെ കത്തിച്ചത്.
ഗുണാധിപസ്യ തനയോ രാജ്ഞോ ധര്മസ്ഥലീപതേഃ
അവൻ ഗുണങ്ങളുടെ അധിപതിയായ ധർമ്മസ്ഥലിയുടെ രാജാവിന്റെ മകനായിരുന്നു.
ജീവനം ദത്തവാന്മഹ്യം വരയാദ്യ വരം മമ 3.2.2.
അവൻ എനിക്ക് ജീവൻ നൽകിയതുകൊണ്ട്, ഇന്ന് നീ എന്നിൽ നിന്ന് ഒരു വരം തേടൂ.
ഗൃഹീത്വാസ്ഥി ഗതസ്തീര്ഥേ തമന്വേഷയ മാ ചിരമ്
അസ്ഥികൾ എടുത്ത് അവൻ തീർത്ഥത്തിൽ പോയി; നീ വൈകാതെ അവനെ അന്വേഷിക്കണം.
പ്രാപ്തസ്തം കഥയാമാസ യഥാ പ്രാപ്തം ഹി ജീവനമ് ।। ഇതി ശ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ കേശവോഽസ്ഥിസമന്വിതഃ
അവനെ കണ്ടപ്പോൾ ജീവൻ എങ്ങനെ തിരികെ കിട്ടിയെന്ന് പറഞ്ഞു; ആ വാക്കുകൾ കേട്ടു അസ്ഥികൾ എടുത്ത് കേശവൻ പുറപ്പെട്ടു.
പ്രഗത്യാസ്ഥീനി സര്വാണി ദദൌ തസ്മൈ ദ്വിജാതയേ
വേഗത്തിൽ അസ്ഥികൾ എല്ലാം ആ ബ്രാഹ്മണനു നൽകി.
യോഗ്യാ ധര്മേണ യസ്യാഹം തസ്മൈ പ്രായാമി ധര്മിണേ
ധർമ്മപ്രകാരം ഞാൻ യോജ്യനായവനോടാണ് പോകുന്നത്.