ഭൂമിദിക്ഷു കരിണ്യശ്ച ജാതാസ്തസ്മാത്തു തത്പ്രിയാഃ
അവനിൽനിന്ന് ഭൂമിയുടെ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ആനകൾ ജനിച്ചു, അവന് അതിവിശേഷമായി പ്രിയപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.
പശുയോന്യുദ്ഭവാനാം ച നൃണാം താ യോഷിതസ്സദാ
മൃഗജാതികളിൽ ജനിക്കുന്നവരിൽ പുരുഷന്മാരോടൊപ്പം സ്ത്രീകളും എപ്പോഴും ഉണ്ടായിരുന്നു.
മനുവംശോദ്ഭവാനാം ച നൃണാം ചാന്യോദ്ഭവാഃ സ്ത്രിയഃ
മനുവിന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച പുരുഷന്മാരിൽ, മറ്റു സ്രോതസ്സുകളിൽ നിന്നുമുള്ള സ്ത്രീകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദ്വിധാ ധുവസ്സ വിജ്ഞേയോ ഭൂമേരൂര്ദ്ധ്വമധസ്തഥാ
ഭൂമിയുടെ മുകളിലും താഴെയും ധ്രുവൻ ഇരട്ടയാണെന്ന് അറിയണം.
അധോധ്രുവേ സദാ രാത്രിര്നാരകാസ്തത്ര വൈ സ്ഥിതാഃ
ധ്രുവന്റെ താഴെ എപ്പോഴും രാത്രി തന്നെയാണ്, അവിടെ നരകവാസികൾ സ്ഥിരമായി പാർക്കുന്നു.
മഹോ ജനസ്തപസ്സത്യം തേഷു നിത്യം ദിനം സ്മൃതമ് തേഷു നിത്യം സ്മൃതാ രാത്രിഃ കല്പമാനം ച കോവിദൈഃ
മഹ, ജന, തപ, സത്യ ലോകങ്ങളിൽ എപ്പോഴും പകൽ എന്നും ഓർക്കപ്പെടുന്നു; അവിടെ ജ്ഞാനികൾക്ക് രാത്രി ഒരു കല്പത്തിന്റെ അളവായാണ് ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
സ തു പൂര്വഭവേ ചാസീദ്ബ്രാഹ്മണോ മാധവപ്രിയഃ 3.4.17.
മുന്ജന്മത്തിൽ അവൻ മാധവനിഷ്ഠയുള്ള ഒരു ബ്രാഹ്മണനായിരുന്നു.
തീര്ഥ പുണ്യാത്സ വൈ വിപ്രോ മാധവോ മാധവപ്രിയഃ ഷട്ത്രിംശച്ച സഹസ്രാബ്ദം രാജ്യം കൃത്വാ ധ്രുവോഽഭവത്
തീർത്ഥങ്ങളിൽ നേടിയ പുണ്യഫലത്തിൽ, ആ മാധവപ്രിയൻ ബ്രാഹ്മണൻ, അറുപത്താറായിരം വർഷം രാജ്യം ഭരിച്ച ശേഷം ധ്രുവനായി.
സൂത ഉവാച ഇതി ശ്രുത്വാ ഗുരോര്വാക്യം സ ധ്രുവഃ പംചമോ വസുഃ നരശ്രീര്നാമ വിഖ്യാതോ ഗുണവൈശ്യസ്യ വൈ സുതഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഗുരുവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, അഞ്ചാമത്തെ വസുവായ ധ്രുവൻ ഗുണവൈശ്യന്റെ മകനായി നരശ്രീ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി.
കുസീദഗുണഗുപ്തശ്ച നരശ്രീഃ പുത്രവത്സലഃ
നരശ്രീ ധനകാര്യത്തിലും ധർമ്മത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും, പുത്രന്മാരോടു വളരെയധികം സ്നേഹമുള്ളവനുമായിരുന്നു.
പ്രത്യഹം സ ഹരേഃ ക്രീഡാം വൃന്ദാവനമഹോത്തമേ
അവൻ ഓരോ ദിവസവും മഹത്തായ ശ്രേഷ്ഠമായ വൃന്ദാവനത്തിൽ ഹരിയുടെ ക്രീഡകളിൽ ആനന്ദം കണ്ടെത്തുകയായിരുന്നു.
യസ്യ പുത്രവിവാഹേ ച ഭഗവാന്ഭക്തവത്സലഃ
അവന്റെ പുത്രവിവാഹത്തിൽ ഭക്തന്മാരോട് സ്നേഹമുള്ള ഭഗവാൻ സാന്നിധ്യം വഹിച്ചു.
പുരീം കാശീം സമാഗമ്യ നരശ്രീഭര്ക്തരാട് സ്വയമ്
കാശി നഗറിൽ എത്തി, നരശ്രീ സ്വയം ഭക്തരാജാവായി.
സാര്ദ്ധം തപോ മഹത്കുര്വന്ബ്രഹ്മധ്യാനപരോഽഭവത്
അവൻ മഹത്തായ തപസ്സ് നടത്തി, ബ്രഹ്മധ്യാനത്തിൽ മുഴുകിയവനായി.
തദാ ബ്രഹ്മാ ഹരിശ്ശംഭുഃ സ്വസ്വവാഹനമാസ്ഥിതാഃ
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവും ഹരിയും ശംഭുവും തങ്ങളുടെ താന്താന്റെ വാഹനങ്ങളിൽ കയറി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഇതി ശ്രുത്വാ വച സ്തേഷാം സ്വയംഭൂതനയോ മുനിഃ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, സ്വയംഭുവിന്റെ പുത്രനായ മുനി സ്വയം—
തസ്യ ഭാവം സമാലോക്യ ത്രയോ ദേവാഃ സനാതനാഃ 3.4.17.
അവന്റെ ഭാവം കണ്ടു, ആ മൂന്നു ശാശ്വതദേവന്മാർ—
ലിംഗഹസ്തഃ സ്വയം രുദ്രോ വിഷ്ണുസ്തദ്രസവര്ദ്ധനഃ രതിം ദേഹി മദാഘൂര്ണേ നോ ചേത്പ്രാണാംസ്ത്യജാമ്യഹമ്
സ്വയം രുദ്രൻ ലിംഗം കൈയിൽ എടുത്ത്, രസത്തിൽ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന വിഷ്ണുവും പറഞ്ഞു: 'മദത്തിൽ ആകുലയായവളേ, എനിക്ക് ആനന്ദം നൽകണം, അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും.'
പതിവ്രതാഽനസൂയാ ച ശ്രുത്വാ തേഷാം വചോഽശുഭമ്
പതിവ്രതയായ അനസൂയ അവരുടേത് കഠിനമായ വാക്കുകൾ കേട്ടു.
മോഹിതാസ്തത്ര തേ ദേവാ ഗൃഹീത്വാ താം ബലാത്തദാ
അവിടെ ദേവന്മാർ മോഹിതരായി, അവളെ ബലമായി പിടിച്ചു.
തദാ ക്രുദ്ധാ സതീ സാ വൈ താഞ്ഛശാപ മുനിപ്രിയാ
അപ്പോൾ ആ സതീ, മുനിയുടെ പ്രിയങ്കരിയായ അനസൂയ, കോപത്തോടെ അവരെ ശപിച്ചു.
മഹാദേവസ്യ വൈ ലിംഗം ബ്രഹ്മണോഽസ്യ മഹാശിരഃ ഭവിഷ്യംതി സുരശ്രേഷ്ഠാ ഉപഹാസോഽയമുത്തമഃ
മഹാദേവന്റെ ലിംഗവും ബ്രഹ്മാവിന്റെ വലിയ തലയും ദേവന്മാരിൽ ഉത്തമരായ നിങ്ങളെല്ലാവർക്കും പരിഹാസം ആകും; ഇതാണ് ഏറ്റവും വലിയ പരിഹാസം.
ഇതി ശ്രുത്വാ വചോ ഘോരം നമസ്കൃത്യ മുനിപ്രിയാമ്
ഇങ്ങനെ ഭയങ്കരമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവർ മുനിയുടെ പ്രിയങ്കരിയോട് വന്ദനം ചെയ്തു.
അനസൂയാ തദാ പ്രാഹ ഭവന്തോ മമ പുത്രകാഃ
അനസൂയ അപ്പോൾ പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ എനിക്ക് മക്കളുപോലെയാണ്.'
ഇത്യുക്തേ വചനേ ബ്രഹ്മാ ചംദ്രമാശ്ച തദാ ഹ്യഭൂത് തത്പാപപരിഹാരാര്ഥം യോഗവന്തോ ബഭൂവിരേ
അവൾ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവും ചന്ദ്രനും അങ്ങനെ ആയിരുന്നു; ആ പാപം നീക്കാൻ അവർ യോഗശക്തിയുള്ളവരായി.
ഏതസ്മിന്നംതരേ ദേവീ പ്രകൃതിസ്സര്വ ധര്മിണീ
അതിനിടയിൽ, എല്ലാ ധർമ്മത്തിലും നിറഞ്ഞ ദേവി അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
മന്വംതരമതോ ജാതം തേഷാം യോഗം പ്രകുര്വതാമ് 3.4.17.
അവരുടെ യോഗം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ, അതിനുശേഷം പുതിയൊരു മന്വന്തരം ഉദിച്ചുവന്നു.
ഉവാച വചനം രമ്യം തേഷാം മംഗലഹേതവേ
അവരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി ദേവി മനോഹരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
രുദ്രാംശശ്ചൈവ ദുര്വാസാഃ പ്രത്യൂഷഃ സപ്തമോ വസുഃ തേഷാം വാക്യം സമാകര്ണ്യ വസവസ്തേ ത്രയോഽഭവന്
രുദ്രന്റെ അംശമായ ദുർവാസനും, ഏഴാമത്തെ വസുവായ പ്രത്യുഷനും, അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ മൂന്നു വസുക്കളായി ജനിച്ചു.
സ്വാംശേന ഭൂതലം ജഗ്മുഃ കലിശുദ്ധായ ദാരുണേ
അവർ തങ്ങളുടേതായ ഒരു ഭാഗം ഭൂമിയിൽ എത്തിച്ചു, ഭയങ്കരമായ കലിയുഗം ശുദ്ധീകരിക്കാൻ.