ഇത്യുക്ത്വാ തേ ഗതാ വിപ്രാസ്തീര്ഥാത്തീര്ഥാന്തരം പ്രതി
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഒരു തീർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോയി.
ജപപ്രഭാവാദഭവദ്വനമുത്പലസംകുലമ്
ജപത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ ആ കാട് താമരകളാൽ നിറഞ്ഞു.
തതഃ സപ്തര്ഷയഃ പ്രാപ്താ വല്മീകാത്തം നിരാകൃതമ്
അതിനുശേഷം സപ്തർഷിമാർ വല്മീകത്തിൽ നിന്ന് അവനെ നിരസിച്ച് എത്തി.
വല്മീകാന്നിസ്സൃതോ യസ്മാത്തസ്മാദ്വാല്മീകിരുത്തമമ്
വല്മീകത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്നതിനാൽ അവനെ ഉത്തമനായ വാൽമീകി എന്നു വിളിക്കുന്നു.
ഏവമുക്ത്വാ യയുര്ലോകം സ തു രാമായണം മുനിഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവർ തങ്ങളുടെ ലോകങ്ങളിലേക്ക് പോയി; ആ മുനി രാമായണം രചിച്ചു.
ചകാര നിര്മലം പദ്യൈഃ സര്വാഘൌഘവിനാശനമ്
അവൻ എല്ലാ പാപസമൂഹങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്ന ശുദ്ധമായ കാവ്യങ്ങൾ രചിച്ചു.
അദ്യാപി സംസ്ഥിതഃ സ്വാമീ മൃഗവ്യാധഃ സനാതനഃ
ഇന്നും ആ ദൈവം, ശാശ്വതനായ മൃഗവ്യാധൻ, നിലനിൽക്കുന്നു.
വൈവസ്വതേഽന്തരേ പ്രാപ്തേ ചാദ്യേ സത്യയുഗേ ശുഭേ 3.4.10.
വൈവസ്വതമനുവിന്റെ കാലഘട്ടം വന്നപ്പോൾ, ഈ ശുഭമായ സത്യയുഗത്തിലും,
തദാ സരസ്വതീ ദേവീ നദീ ഭൂത്വാ സമാഗതാ
അപ്പോൾ സരസ്വതീദേവി ഒരു നദിയായി മാറി ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു.
ബാഹുഭ്യാം ക്ഷത്രിയം ചൈവ ചോരുഭ്യാം വൈശ്യമുത്തമമ്
തൻ്റെ കൈകളാൽ ക്ഷത്രിയനെ, ഉരുക്കളാൽ ഉത്തമനായ വൈശ്യനെയും അവൾ എടുത്തു.
ദ്വിജരാജസ്തഥാ സോമശ്ചംദ്രമാ നാമതോ ദ്വിജഃ
ദ്വിജന്മാരുടെ രാജാവായ സോമനും, ചന്ദ്രമാ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ബ്രാഹ്മണനും ഉണ്ടായിരുന്നു.
കശ്യപോ ഹി ദ്വിതീയോഽസൌ മരീചിസ്തു തതോഽഭവത്
കശ്യപൻ രണ്ടാമനായിരുന്നു; അവനിൽ നിന്ന് മരീചി ജനിച്ചു.
ലോകാന്ധരതി യോ ദ്രവ്യൈഃ സ തു ധര്മോ ഹി നാമതഃ
ലോകങ്ങളെ സമ്പത്തുകൊണ്ട് പോഷിപ്പിക്കുന്നവനെയാണ് ധർമ്മം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ലോകാന്ദക്ഷതി യഃ കൃത്യൈഃ സ തു ദക്ഷഃ പ്രജാപതിഃ
ലോകങ്ങളെ കര്മ്മങ്ങളിലൂടെ നിലനിര്ത്തുന്നവനാണ് ദക്ഷൻ, സൃഷ്ടികളുടെ അധിപൻ.
വര്ണധര്മേണ തേ സര്വേ വര്ണാത്മാനശ്ച വൈ ക്രമാത് വിഷ്ണു മായാപ്രഭാവേന കലാഭൂതാഃ സ്ഥിതാ ഭുവി
അവരൊക്കെയും തങ്ങളുടെ വർണ്ണധർമ്മം അനുസരിച്ച് ഓരോ വർണ്ണത്തിന്റെ രൂപങ്ങളായി, വിഷ്ണുവിന്റെ മായാശക്തിയാൽ ഭൂമിയിൽ ഭാഗങ്ങളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തദാ തു ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ സോമായാശ്വിനിമണ്ഡലമ്
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവ് സോമയുടെയും അശ്വിനിമാരുടെയും മണ്ഡലം സൃഷ്ടിച്ചു.
കശ്യപായാദിതിഗണം ക്ഷത്രരൂപം ത്രയോദശമ്
കശ്യപനു വേണ്ടി ആദിത്യരുടെ സംഘം, പതിമൂന്നാമത്തെ രൂപമായി ക്ഷത്രിയരെയും അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചു.
നാനാവിധാനി സൃഷ്ടാനി ചാസന്വൈവസ്വതേഽന്തരേ 3.4.10.
വൈവസ്വതന്റെ കാലയളവിൽ വിവിധതരത്തിലുള്ള ജീവികൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു.
തത്ര വാസം സ്വയം ദക്ഷഃ കൃതവാന്യജ്ഞതത്പരഃ
അവിടെ യജ്ഞത്തിൽ മുഴുകിയ ദക്ഷൻ തന്നെ താമസസ്ഥലം ഒരുക്കി.
ഭൂതനാഥോ മഹാദേവോ ന നനാമ കദാചന
ഭൂതങ്ങളുടെ അധിപനായ മഹാദേവൻ ഒരിക്കലും ആരെയും വണങ്ങിയില്ല.
മൃഗവ്യാധഃ ശിവഃ ക്രുദ്ധോ വീരഭദ്രോ ബഭൂവ ഹ
ക്രോധംകൊണ്ട ശിവൻ, മൃഗവ്യാധനായ വീരഭദ്രനായി മാറി.
തേനൈവ പീഡിതാ ദേവാ മുനയഃ പിതരോഽഭവന്
അവനാൽ ദേവന്മാരും മുനിമാരും പിതാക്കളും ദുഃഖം അനുഭവിച്ചു.
മൃഗഭൂതോ യയൌ തൂര്ണം ദൃഷ്ട്വാ വ്യാധഃ ശിവോഭവത്
മൃഗമായി മാറി അവൻ വേഗത്തിൽ പോയി; അതു കണ്ട ശിവൻ വ്യാധനായി.
തദാ തു ഭഗവാന്ബ്രഹ്മാ തുഷ്ടാവ മധുരസ്വരൈഃ
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവ് മധുരസ്വരത്തിൽ അവനെ സ്തുതിച്ചു.
തുലാരാശിസ്ഥിതേ ഭാനൌ തം രുദ്രം ചന്ദ്രമണ്ഡലേ പ്രയയൌ സപ്തലോകം വൈ സ രുദ്രശ്ചംദ്രരൂപവാന്
തുലാരാശിയിൽ സൂര്യൻ നിലകൊണ്ടപ്പോൾ, ആ രുദ്രൻ ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, ചന്ദ്രന്റെ രൂപത്തിൽ ഏഴു ലോകങ്ങളിലേക്കു പോയി.
ഇതി ശ്രുത്വാ വീരഭദ്രോ രുദ്രഃ സംഹൃഷ്ടമാനസഃ
ഇത് കേട്ട വീരഭദ്രനായ രുദ്രൻ മനസ്സിൽ ആനന്ദിതനായി.
വിപ്ര ഭൈരവദത്തസ്യ ഗേഹം ഗത്വാ സ വൈ ശിവഃ
ബ്രാഹ്മണേ, ശിവൻ ഭൈരവദത്തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി.
സ ബാലശ്ച ഗുണീ വേത്താ ബ്രഹ്മചാരീ ബഭൂവ ഹ 3.4.10.
അവൻ ഒരു ബാലനായി, ഗുണസമ്പന്നനും ജ്ഞാനിയുമായ ബ്രഹ്മചാരിയും ആയി.
ത്രിപുണ്ഡ്രശ്ചാക്ഷമാലാ ച മംത്രഃ പംചാക്ഷരഃ ശുഭഃ
മൂന്ന് കയറ്റുള്ള ചാരനിറത്തിലുള്ള രേഖകളും, കണികാമാലയും, പഞ്ചാക്ഷരമായ ശുഭമായ മന്ത്രവും.
അഥൈകാദശോഽധ്യായഃ ആനന്ദഗിരിവനശര്മപുരീശര്മഉത്പത്തിവര്ണനമ് ബൃഹസ്പതിരുവാച പുരാ തു നൈമിഷാരണ്യേ വിപ്രശ്ചാജഗരോഽഭവത്। വേദാന്തശാസ്ത്രനിപുണോ ജ്ഞാനവാഞ്ഛമ്ഭുപൂജകഃ
പതിനൊന്നാം അധ്യായം ആനന്ദഗിരി, വനശർമ, പുരിശർമ എന്നിവരുടെ ഉത്ഭവം. ബൃഹസ്പതി പറഞ്ഞു: പണ്ടു നൈമിഷാരണ്യത്തിൽ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ അജഗരനായി ജനിച്ചു. വേദാന്തശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും, ജ്ഞാനവും ഉള്ള, ശംഭുവിനെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചവൻ.