അന്യൈസ്സുരൈശ്ച സംപൂജ്യോ ബഭൂവ ഹരിപൂജനാത്
ഹരിയെ ആരാധിച്ചതിനാൽ, മറ്റു ദേവന്മാരും അവനെ ആദരിച്ചു.
കദാചിത്തസ്യ ഗേഹേ വൈ വ്രതീ കശ്ചിത്സമാഗതഃ ദൃഷ്ട്വോവാച മഹാഭാഗഃ സ സ്പര്ശാഢ്യോ ദയാപരഃ
ഒരു ദിവസം, ഒരു വ്രതസ്ഥൻ അവന്റെ വീട്ടിൽ എത്തി; അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, വലിയ ഭാഗ്യശാലിയായ അവൻ, സ്നേഹത്തിലും കരുണയിലും സമ്പന്നനായവൻ, പറഞ്ഞു.
അനേന സ്പര്ശമണിനാ ലോഹധാതുശ്ച കാംചനമ്
ഈ സ്പർശമണിയാൽ ഇരുമ്പ് പൊന്നാക്കാം.
സ്നാത്വാ താവത്സരയ്വാം ചായാസ്യാമി തേംതികം മുദാ കൃത്വാ ലക്ഷ്മീം സമാപ്യാസീദ്വിഷ്ണുശര്മാ തദാഗമത്
ഞാൻ ശരയൂവിൽ കുളിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ നിന്റെ അടുത്ത് വരാം; ലക്ഷ്മിയെ ആരാധിച്ച്, വിഷ്ണുശർമൻ അപ്പോൾ അവിടെ എത്തി.
ബഹുസ്വര്ണയുതാം പത്നീം ദൃഷ്ട്വോവാച ഹരിപ്രിയഃ
പല പൊന്നാഭരണങ്ങൾ ധരിച്ച ഭാര്യയെ കണ്ടപ്പോൾ, ഹരിഭക്തൻ പറഞ്ഞു.
അഹം വിഷ്ണുപരോ ദീനശ്ചൌരഭീതഃ സദൈവ ഹി
ഞാൻ വിഷ്ണുവിൽ ഭക്തിയുള്ളവൻ, ദരിദ്രനും കള്ളന്മാരെ എല്ലായ്പ്പോഴും ഭയപ്പെടുന്നവനും ആണ്.
ഇതി ശ്രുത്വാ വചോ ഘോരം പതിഭീതാ പതിവ്രതാ
അവളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഭയാനകമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ഭർത്താവിനോടു ഭയപ്പെട്ട വിശുദ്ധയായ ഭാര്യ ഭയപ്പെട്ടു.
ദ്വിജോഽപി ഘര്ഘരാമധ്യേ തദ്ദ്രവ്യം ബലതോഽക്ഷിപത് ഉവാച ബ്രാഹ്മണീം ദീനാം സ്വര്ണം കിം ന കൃതം ത്വയാ
ആ കലഹത്തിനിടയിൽ ബ്രാഹ്മണൻ അതു കൊണ്ടുവന്ന് ബലമായി അവിടെയിട്ട്, ദു:ഖിതയായ ബ്രാഹ്മണിയോടു പറഞ്ഞു: 'നീ സ്വർണം ഉണ്ടാക്കാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്?'
സാഹ ഭോ മത്പതിശ്ശുദ്ധോ ഗൃഹീത്വാ സ്പര്ശകം രുഷാ നിര്ലോഹോ വര്തതേ വിപ്രസ്തതഃ പ്രഭൃതി ഹേ ഗുരോ ।। 3.4.10.
അവൾ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ഭർത്താവ് ശുദ്ധിയാണ്; അദ്ദേഹം അതു കോപത്തോടെ സ്പർശിച്ചപ്പോൾ, ആ സ്പർശകക്കല്ലിൽ സ്വർണം ഉണ്ടാകാതെയായി, ഗുരുവേ, അന്ന് മുതൽ.'
ഇതി ശ്രുത്വാ തു വചനം സ യതിര്വിസ്മയാന്വിതഃ
അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ആ യതി അത്ഭുതത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ദരിദ്രോ ഭിക്ഷുകശ്ചാസ്തി ഭവാന്ദൈവേന മോഹിതഃ
ഭാഗ്യത്തിന്റെ കളിയാൽ ഭ്രമിച്ചിരിക്കുന്ന ദരിദ്രനും ഭിക്ഷക്കാരനുമാണ് നിങ്ങൾ, മഹാശയനേ.
ഇത്യുക്തവംതം യതിനം വിഷ്ണു ശര്മാ തദാബ്രവീത്
അങ്ങനെ യതി പറഞ്ഞപ്പോൾ, വിഷ്ണുശർമൻ അവനോട് പറഞ്ഞു.
ഇത്യുക്ത്വാ യതിനാ സാര്ദ്ധം ഗൃഹീത്വാ കംടകാന്ബഹൂന്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, യതിയോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവൻ അനേകം മുള്ളുകൾ എടുത്തു.
തദാ തു സ യതീ വിപ്രം നത്വാ പ്രോവാച നമ്രധീഃ തതഃ പ്രാപ്തം ശുഭം രത്നം തത്തു തദ്ദര്ശനേന വൈ
അപ്പോൾ യതി ബ്രാഹ്മണനോട് വണങ്ങി വിനയത്തോടെ പറഞ്ഞു; അതിന് ശേഷം, അത്ഭുതകരമായ ഒരു രത്നം അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
സ്പര്ശകോ ബഹുധാ പ്രാപ്തോ മയാ ലോഭാത്മനാ ദ്വിജ
എന്റെ ലോഭഭാവം മൂലം, ദ്വിജനേ, ഈ സ്പർശകക്കല്ല് എനിക്ക് പലവിധത്തിൽ ലഭിച്ചു.
വിഷ്ണുശര്മാ സഹസ്രാബ്ദമുഷിത്വാ ജഗതീതലേ
വിഷ്ണുശർമൻ ആയിരം വർഷം ഭൂമിയിൽ താമസിച്ചു.
സ ദ്വിജോ വൈഷ്ണവം തേജോ ധൃത്വാ വൈ മാസി ഫാല്ഗുനേ
ആ ബ്രാഹ്മണൻ വൈഷ്ണവതേജസ്സോടെ, ഫാൽഗുണമാസത്തിൽ,
സൂത ഉവാച ഫാല്ഗുനേ മാസി തം സൂര്യം സമാരാധ്യ സുഖീ ഭവ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഫാൽഗുണമാസത്തിൽ ആ സൂര്യനെ ആരാധിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുക.
ഇത്യുക്തോ ഗുരുണാ ദേവോ ധ്യാത്വാ സര്വമയം ഹരിമ് 3.4.10.
ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശം കേട്ട ശേഷം, ദേവൻ സർവ്വവ്യാപിയായ ഹരിയെ ധ്യാനിച്ചു.
തദാ പ്രസന്നോ ഭഗവാന്സമഭൂത്സൂര്യമണ്ഡലാത് പശ്യതാം സര്വദേവാനാം ശക്രദേഹമുപാഗമത്
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ സന്തോഷത്തോടെ സൂര്യന്റെ വട്ടത്തിൽ നിന്ന് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; എല്ലാ ദേവതകളും കാണുമ്പോൾ, ശക്രന്റെ ശരീരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
തത്തേജസാ തദാ ശക്രഃ സ്വാന്തര്ലീയ സ്വകം വപുഃ ।। । അയോനിസ്സ ദ്വിജോ ഭൂത്വാ ശചീ ദേവീ തഥൈവ സാ
അപ്പോൾ ആ തേജസ്സാൽ ശക്രൻ തന്റെ രൂപം അകത്തേക്ക് ലയിപ്പിച്ചു; ദ്വിജൻ ജനനം ഇല്ലാത്തവനായി, ശചിദേവിയും അതുപോലെ.
തദാ തൌ മിഥുനീഭൂതൌ വൈഷ്ണവാഗ്നിപ്രപീഡിതൌ
അപ്പോൾ അവർ ഇരുവരും ദമ്പതികളായി, വൈഷ്ണവാഗ്നിയിൽ പീഡിതരായി.
അധാദ്ഗര്ഭം തദാ ദേവീ ശചീ തു ദ്വിജരൂപിണീ
അപ്പോൾ ശചിദേവി, ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീവേഷത്തിൽ, ഗർഭം ധരിച്ചു.
പ്രാദുരാസീത്സ്വയം വിഷ്ണുര്ധൃത്വാ സര്വ കലാം ഹരിഃ
അപ്പോൾ ഹരി സർവ്വശക്തികൾ ഉൾക്കൊണ്ട്, വിഷ്ണു സ്വയം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തദാ രുദ്രാശ്ച വസവോ വിശ്വേദേവാ മരുദ്ഗണാഃ
അപ്പോൾ രുദ്രന്മാർ, വസുക്കൾ, വിശ്വദേവന്മാർ, മരുത് ദേവതകളുടെ സംഘങ്ങൾ—allം ഒരുമിച്ചു വന്നു.
രമണം മുനിഭിര്വിധിശംഭുയുതം പ്രണമാമ വയം ഭവഭീതിഹരമ്
മുനിമാരോടും ശംഭുവിനോടും കൂടിയുള്ള യജ്ഞങ്ങളുടെ അധിപതിയായ ഭവഭീതിയെ അകറ്റുന്നവനേ, ഞങ്ങൾ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ദരചക്രഗദാമ്ബുജമാനധരഃ സുരശത്രുകഠോരശരീരഹരഃ
ചക്രവും ഗദയും താമരയും കൈവശം വഹിക്കുന്നവൻ, ദേവന്മാരുടെ ഭയങ്കരമായ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനാണ്.
നമസ്തേ ശചീനംദനാനന്ദകാരിന്മഹാപാപസന്താപദുര്ലാപഹാരിന്
ശചീയുടെ പുത്രനു സന്തോഷം നൽകുന്നവനേ, മഹാപാപങ്ങളുടെയും ദു:ഖങ്ങളുടെയും കഠിനത അകറ്റുന്നവനേ, നിനക്കു വന്ദനം.
ത്വയാ ഹംസരൂപേണ സത്യം പ്രപാല്യം ത്വയാ യജ്ഞരൂപേണ വേദഃ പ്രരക്ഷ്യ 3.4.10.
നീ ഹംസം രൂപത്തിൽ സത്യം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു; യജ്ഞത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ വേദത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു.
അനര്പിതചരോചിരാത്കരുണയാവതീര്ണഃ കലൌ സമര്പയിതുമുന്നതോജ്വലരസാം സ്വഭക്തിശ്രിയമ്
ഇത്രയും ദയയുടെ പ്രകാശം മുമ്പ് ഒരിക്കലും നൽകാത്തവൻ, കലിയുഗത്തിൽ പരമമായ ഭക്തിയുടെ മഹത്വം നൽകാൻ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.