ഇതി തേ കഥിതം വിപ്ര യഥാ ജീവനഭാഷിതമ്
ബ്രാഹ്മണനേ, ജീവിതത്തിൽ എങ്ങനെ നടന്നുവോ അതുപോലെ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
കാവ്യവിദ്യാപരോ നിത്യം രസികഃ കാമിനീപ്രിയഃ
അവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും കവിതയിലും വിദ്യയിലും ആസ്വാദനത്തിലും ഏർപ്പെട്ടവനും, സ്ത്രീകൾക്ക് പ്രിയനുമായിരിന്നു.
കുംഭരാശിം മയി പ്രാപ്തേ ഗംഗാദ്വാരേ മഹോത്സവഃ
കുംഭരാശിയിൽ സൂര്യൻ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ വലിയ ഉത്സവം നടന്നു.
തത്രോത്സവേ നരാ നാര്യ്യോ ബഹുഭൂഷണഭൂഷിതാഃ
ആ ഉത്സവത്തിൽ അനേകം ആഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
മിത്രശര്മാ തു സ പ്രാപ്യ കാമസേനസ്യ വൈ സുതാമ്
മിത്രശർമയ്ക്ക് കാമസേനന്റെ മകളെ ലഭിച്ചു.
ദാക്ഷിണാത്യസ്യ ഭൂപസ്യ തനയാം മധുരാനനാമ് 3.4.7.
ദക്ഷിണഭാഗത്തെ രാജാവിന്റെ മകൾ, മധുരാനന എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടവളായിരുന്നു അവൾ.
സാ തു തം ചിത്രിണീ നാമ്നാ മിത്രശര്മാണമുത്തമമ്
ചിത്രിണി എന്ന പേരുള്ള അവൾ, ഉത്തമനായ മിത്രശർമയുടെ ഭാര്യയായി.
സ്വഗേഹം പുനരാഗത്യ ചിത്രിണീ ഭാസ്കരം പ്രഭുമ്
സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി, ചിത്രിണി ഭാസ്കരപ്രഭുവിനെ ആരാധിച്ചു.
മിത്രശര്മാ തു തത്സ്ഥാനേ ഗംഗാകൂലേ മനോഹരേ
മിത്രശർമ ആ മനോഹരമായ ഗംഗാതീരത്ത് താമസിച്ചു.
സ്തോത്രമാദിത്യഹൃദയമജപത്സൂര്യതത്പരഃ
സൂര്യഭഗവാനെ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ച്, ആദിത്യഹൃദയം ജപിച്ചു.
മാസാന്തേ ഭഗവാന്സൂര്യോ ദദൌ തസ്മൈ ഹി തം വരമ്
ഒരു മാസം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഭഗവാൻ സൂര്യൻ അവന് ആ വരം നൽകി.
ചിത്രിണീ തു വരം പ്രാപ്താ വാംഛിതം ലോകഭാസ്കരാത്
ലോകത്തെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്ന ഭഗവാനിൽ നിന്ന് ചിത്രിണിക്കും ആഗ്രഹിച്ച വരം ലഭിച്ചു.
മിത്രശര്മാണമാഹൂയ വരയാമാസതുഃ സുതാമ്
മിത്രശർമനെ വിളിച്ചു, അവന്റെ മകളെ വിവാഹത്തിന് ചോദിച്ചു.
തൌ തു ചക്രം മുദാവിഷ്ടൌ പ്രത്യഹം സൂര്യദേവതമ്
അവരിരുവരും സന്തോഷത്തോടെ, ഓരോ ദിവസവും ചക്രം കൊണ്ടു സൂര്യദേവനെ ആരാധിച്ചു.
ഈജതൂ രക്തകുസുമൈര്വ്രതം കൃത്വാ രവിപ്രിയമ്
ചുവപ്പു പൂക്കളാൽ, സൂര്യന് പ്രിയമായ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച് അവർ പൂജ നടത്തി.
ശതാബ്ദവപുഷൌ ചോഭൌ നിര്ജരൌ ശ്രമവര്ജിതൌ 3.4.7.
അവരിരുവരും നൂറുവർഷം പ്രായമായ ശരീരവും, വയസ്സും ക്ഷീണവും ഇല്ലാത്തതുമായവരായിരുന്നു.
ഇതി ശ്രുത്വാ രവേര്ഗാഥാം വൈശാഖ്യാം ദേവരാട് സ്വയമ്
ഇങ്ങനെ സൂര്യന്റെ വൈശാഖഗാനം കേട്ടപ്പോൾ, ദേവരാജാവ് തന്നെ—
ഭക്തിനമ്രാന്സുരാന്ദൃഷ്ട്വാ ഭഗവാംസ്തിമിരാപഹഃ മമാംശാത്തനയോ ഭൂമൌ ഭവിഷ്യതി സുരോത്തമ
ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ച ദേവന്മാരെ കണ്ടു, അന്ധകാരത്തെ അകറ്റുന്ന ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ ഭാഗത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിൽ ഒരു പുത്രൻ ജനിക്കും; അവൻ ഉത്തമദേവൻ ആയിരിക്കും.'
സമുത്പാദ്യ കൃതഃ കാശ്യാം രാമാനംദസ്തതോഭവത്
അവൻ ജനിച്ച്, കാശിയിൽ രാമാനന്ദനായി.
ദേവലസ്യ ച വിപ്രസ്യ കാന്യകുബ്ജസ്യ വൈ സുതഃ പിത്രാ മാത്രാ പരിത്യക്തോ രാഘവം ശരണം ഗതഃ
കാന്യകുബ്ജത്തിൽ വാസം ചെയ്ത ദേവലമുനിയുടെ പുത്രൻ, പിതാവും മാതാവും ഉപേക്ഷിച്ചതിനാൽ, രാഘവനിൽ അഭയം തേടി.
തദാ തു ഭഗവാന്സാക്ഷാച്ചതുര്ദശകലോ ഹരിഃ
അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ഹരിഃ, പതിനാലു കലകളോടെ നേരിട്ട് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ഇതി തേ കഥിതം വിപ്ര മിത്രദേവാംശതോ യഥാ
മിത്രദേവന്റെ ഭാഗത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ സംഭവങ്ങൾ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞുതന്നു, മഹർഷേ.
അര്യമാ നാമ വൈ വിപ്രഃ പുരാ സത്യയുഗേ ഹ്യഭൂത്
പുരാതന സത്യയുഗത്തിൽ ആര്യമാ എന്നൊരു മഹർഷി ഉണ്ടായിരുന്നു.
തസ്യ പത്നീ പിതൃമതീ ശ്രാദ്ധയജ്ഞസ്യ ഭൂപതേഃ അര്യമ്ണോ ജനയാമാസ ധര്മശാസ്ത്രപരായണന്
അവന്റെ ഭാര്യ പിതൃമതി, ശ്രാദ്ധയജ്ഞങ്ങളിൽ ഭക്തിയുള്ളവളായിരുന്നു; അവൾക്ക് ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിൽ സ്ഥിരതയുള്ള ആര്യമൻ എന്നൊരു പുത്രൻ ജനിച്ചു.
ഏകദാ സ ദ്വിജോ ധീമാന്വിചാര്യ്യ ബഹുധാ ഹൃദി
ഒരു ദിവസം ആ ജ്ഞാനിയായ ബ്രാഹ്മണൻ, ഹൃദയത്തിൽ പലവിധം ആലോചിച്ചു.
പ്രഭാതേ ശ്വേതകുസുമൈശ്ചന്ദനാദിഭിരര്ചനൈഃ 3.4.7.
പ്രഭാതത്തിൽ വെള്ളി പൂക്കളും ചന്ദനാദികളും കൊണ്ടു, അവൻ ആരാധന നടത്തി.
മാസമാത്രം തു വിധിനാ പൂജയാമാസ ഭാസ്കരമ്
ഒരു മാസം മുഴുവൻ, വിധിപ്രകാരം ഭാസ്കരനെ പൂജിച്ചു.
തന്മണേശ്ച പ്രഭാവേണ പ്രസ്ഥമാത്രം ച കാംചനമ്
ആ മണിയുടെ ശക്തിയാൽ, ഒരു പ്രസ്ഥം പൊന്നു ലഭിച്ചു.
വാപീകൂപതഡാഗാന്ഹി തഥാ ഹര്മ്യാണി ഭൂതലേ
അവൻ കുളങ്ങൾ, കിണറുകൾ, തടാകങ്ങൾ, അങ്ങനെ തന്നെ ഭുവിയിൽ ഭവനങ്ങളും പണിതു.
സഹസ്രാബ്ദ വപുര്ഭൂത്വാ നിര്ജരോ നിരുപദ്രവഃ ഉഷിത്വാ തത്ര ലക്ഷാബ്ദം സൂര്യരൂപോ ബഭൂവ ഹ
ആയിരം വർഷം പ്രായമുള്ള, വൃദ്ധിയും ദു:ഖവും ഇല്ലാത്ത ശരീരത്തിൽ, ലക്ഷം വർഷം അവിടെ പാർത്തു, സൂര്യനുപമനായി.